czerwone ciałka krwi
Czerwone ciałka krwi, określane również jako erytrocyty, stanowią najliczniejszą grupę komórek we krwi człowieka. W organizmie dorosłego człowieka ich liczba wynosi około 4,5-5,5 miliona/mm³ u mężczyzn i 4,0-5,0 miliona/mm³ u kobiet. Ich charakterystyczny kształt dwuwklęsłego dysku (bikonkawny) umożliwia zwiększenie powierzchni dla efektywnej wymiany gazowej oraz elastyczność pozwalającą na przechodzenie przez najdrobniejsze naczynia włosowate.
Podstawową funkcją erytrocytów jest transport tlenu z płuc do tkanek oraz dwutlenku węgla z tkanek do płuc. Funkcję tę erytrocyty pełnią dzięki zawartości hemoglobiny – białka zawierającego żelazo, które wiąże tlen. Dojrzałe czerwone krwinki nie posiadają jądra komórkowego ani organelli, co zwiększa przestrzeń dostępną dla hemoglobiny i poprawia wydajność transportu gazów.
Erytrocyty powstają w szpiku kostnym czerwonym w procesie erytropoezy, który jest regulowany głównie przez hormon erytropoetynę produkowaną w nerkach. Średni czas życia czerwonych krwinek wynosi około 120 dni, po czym są one usuwane z krwiobiegu przez układ siateczkowo-śródbłonkowy, głównie w śledzionie i wątrobie. Zaburzenia ilościowe i jakościowe erytrocytów mogą prowadzić do różnych stanów chorobowych, w tym niedokrwistości (anemii) czy czerwienicy (policytemii).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Darunavir Accord 300 mg
Badania przedkliniczne darunawiru, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z rytonawirem, wykazały ograniczone działania toksyczne głównie na układ krwiotwórczy, wątrobę oraz tarczycę u myszy, szczurów i psów. Zaobserwowano zmniejszenie parametrów erytrocytarnych, wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji, przerost hepatocytów, wakuolizację oraz podwyższenie enzymów wątrobowych, a także przerost pęcherzyków tarczycy. Skojarzone podawanie z rytonawirem nieznacznie nasilało te efekty, a u samców szczurów pojawiło się włóknienie wysepek trzustkowych. U psów nie stwierdzono istotnych działań toksycznych przy ekspozycji odpowiadającej dawkom klinicznym. W badaniach reprodukcyjnych darunawir nie wykazał działania teratogennego, choć u szczurów odnotowano zmniejszenie liczby ciałek żółtych i implantacji zarodków jedynie przy toksycznym wpływie na matkę. W okresie przed- i pourodzeniowym obserwowano przejściowe opóźnienia rozwojowe potomstwa, które ustępowały po zakończeniu karmienia mlekiem matki.
aberracja chromosomowa, bariera krew-mózg, ciałko żółte, czerwone ciałka krwi, częściowa tromboplastyna po aktywacji, darunawir, drgawki, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, enzym mikrosomalny wątroby, enzym wątrobowy, gruczoł tarczowy, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, implantacja zarodka, nerczyca, nowotwór tarczycy, nowotwór wątrobowokomórkowy, odwracalna mutacja bakterii, przerost hepatocytów, przerost pęcherzyków tarczycy, przewlekła nefropatia postępująca, rak wątrobowokomórkowy, rytonawir, test mikrojądrowy, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, wakuolizacja, wątroba, włóknienie wysepek trzustkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Darunavir Accord 600 mg
Przedkliniczne badania bezpieczeństwa darunawiru, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z rytonawirem, obejmowały szeroki zakres analiz toksykologicznych, genotoksycznych, kancerogennych oraz wpływu na reprodukcję. Ekspozycje stosowane w badaniach były porównywalne do klinicznych u ludzi. W badaniach na myszach, szczurach i psach zaobserwowano ograniczone działania toksyczne, głównie w układzie krwiotwórczym (zmniejszenie parametrów erytrocytarnych), układzie krzepnięcia (wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji), wątrobie (przerost hepatocytów, wakuolizacja, wzrost enzymów wątrobowych) oraz tarczycy (przerost pęcherzyków). Skojarzenie z rytonawirem nasilało niektóre zmiany, w tym włóknienie wysepek trzustkowych u samców szczurów. U psów nie stwierdzono istotnych działań toksycznych przy ekspozycji odpowiadającej dawkom klinicznym. W badaniach reprodukcyjnych darunawir nie wpływał na płodność przy dawkach do 1000 mg/kg/dobę (AUC 0,5-krotny w stosunku do dawek klinicznych), a teratogenność nie została wykazana u szczurów, królików i myszy, choć obserwowano przejściowe opóźnienia rozwojowe potomstwa, nasilone w skojarzeniu z rytonawirem.
aberracja chromosomowa, badanie genotoksyczne, badanie kancerogenne, badanie teratogenności, badanie toksykologiczne, bariera krew-mózg, ciałko żółte, czerwone ciałka krwi, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, efekt toksyczny, ekspozycja kliniczna, enzymy mikrosomalne wątroby, enzymy wątrobowe, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, hormon tarczycy, implantacja zarodka, nerczyca, przerost hepatocytów, przerost pęcherzyków tarczycy, przewlekła nefropatia, rak wątrobowokomórkowy, stężenie leku w osoczu, substancja czynna, test Amesa, test mikrojądrowy, tromboplastyna, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, wakuolizacja, włóknienie wysepek trzustkowych, wpływ na reprodukcję - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Darunavir Aurovitas 800 mg
Darunawir, składnik aktywny preparatu Darunavir Aurovitas, wykazuje ograniczone działania toksyczne w badaniach przedklinicznych na zwierzętach. U gryzoni obserwowano zmiany w układzie krwiotwórczym, krzepnięcia, wątrobie (przerost hepatocytów, wakuolizacja, wzrost enzymów wątrobowych) oraz tarczycy (przerost pęcherzyków). W skojarzeniu z rytonawirem nasilenie tych efektów było nieznaczne, z dodatkowym włóknieniem wysepek trzustkowych u samców szczurów. U psów nie stwierdzono istotnych działań toksycznych przy ekspozycji klinicznej. W badaniach reprodukcyjnych u szczurów odnotowano zmniejszenie liczby ciałek żółtych i implantacji zarodków jedynie przy toksycznym działaniu na matkę, bez wpływu na płodność przy dawkach do 1000 mg/kg/dobę (AUC 0,5-krotny dawek klinicznych). Badania teratogenności nie wykazały efektów teratogennych, choć ekspozycja była niższa niż kliniczna. W okresie przed- i pourodzeniowym obserwowano przejściowe opóźnienia rozwojowe potomstwa oraz zmniejszoną przeżywalność przy stosowaniu darunawiru z rytonawirem, prawdopodobnie z powodu ekspozycji przez mleko matki lub toksyczności matczynej.
aberracja chromosomowa, bariera krew-mózg, ciałko żółte, czerwone ciałka krwi, częściowa tromboplastyna, drgawki, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, działanie toksyczne, enzymy mikrosomalne wątroby, enzymy wątrobowe, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, hormon tarczycy, implantacja zarodka, nerczyca, nowotwór złośliwy, przerost hepatocytów, przerost tarczycy, przewlekła nefropatia, rak wątrobowokomórkowy, test Amesa, test mikrojądrowy, układ enzymatyczny, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, wakuolizacja, włóknienie wysepek trzustkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Darunavir Accord 150 mg
Badania przedkliniczne darunawiru wykazały ograniczone działania toksyczne po podaniu wielokrotnym u myszy, szczurów i psów, z głównym wpływem na układ krwiotwórczy (zmniejszenie parametrów erytrocytarnych), układ krzepnięcia (wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji), wątrobę (przerost hepatocytów, wakuolizacja, wzrost aktywności enzymów wątrobowych) oraz gruczoł tarczowy (przerost pęcherzyków). Stosowanie darunawiru w skojarzeniu z rytonawirem nasilało nieznacznie te efekty u szczurów, dodatkowo zwiększając częstość zwłóknienia wysepek trzustkowych u samców. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono wpływu na płodność przy dawkach do 1000 mg/kg/dobę i ekspozycji 0,5-krotnej wartości AUC klinicznej, a teratogenność nie została wykazana przy ekspozycji poniżej klinicznej. U młodych szczurów obserwowano zwiększoną śmiertelność i drgawki związane z wyższymi stężeniami leku w osoczu, wątrobie i mózgu, co wskazuje na niedojrzałość metabolizmu; z tego powodu darunawir z rytonawirem nie jest zalecany u dzieci poniżej 3 lat.
aberracja chromosomowa, badanie genotoksyczności, badanie rakotwórczości, bariera krew-mózg, ciałko żółte, czerwone ciałka krwi, darunawir, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzymy mikrosomalne wątroby, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, hepatocyt, nefropatia przewlekła, nerczyca, rak wątrobowokomórkowy, rytonawir, tarczyca, test mikrojądrowy, tromboplastyna, układ enzymatyczny, wakuolizacja - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Darunavir Zentiva 800 mg
Przedkliniczne badania toksyczności darunawiru, zarówno w monoterapii, jak i w skojarzeniu z rytonawirem, wykazały ograniczone efekty toksyczne u myszy, szczurów i psów przy ekspozycjach porównywalnych do dawek klinicznych. Główne narządy docelowe u gryzoni to układ krwiotwórczy, krzepnięcia, wątroba oraz tarczyca, z obserwowanymi zmianami takimi jak zmniejszenie parametrów erytrocytarnych, wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny, rozrost hepatocytów, wakuolizacja oraz rozrost pęcherzyków tarczycy. W terapii skojarzonej z rytonawirem u szczurów odnotowano nieznacznie nasilone zmiany oraz zwiększoną częstość włóknienia wysepek trzustkowych u samców. U psów nie stwierdzono poważnych działań toksycznych przy ekspozycji odpowiadającej dawkom terapeutycznym. Badania reprodukcyjne wykazały brak teratogenności przy ekspozycjach niższych niż kliniczne, jednak odnotowano przejściowe zmniejszenie przyrostu masy ciała potomstwa i opóźnienia rozwojowe w okresie laktacji, zwłaszcza w terapii skojarzonej. U młodych szczurów obserwowano zwiększoną śmiertelność i drgawki związane z wysokimi stężeniami leku, co wskazuje na ograniczenie stosowania darunawiru z rytonawirem u dzieci poniżej 3 lat.
aberracja chromosomowa, badanie in vitro, badanie in vivo, bariera krew-mózg, ciałko żółte, czerwone ciałka krwi, darunawir, drgawki, działanie teratogenne, enzym wątrobowy, enzymy mikrosomalne wątroby, gruczoł tarczowy, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, implantacja zarodka, nerczyca, przewlekła nefropatia, rak wątrobowokomórkowy, rozrost hepatocytów, test Amesa, test mikrojądrowy, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, wakuolizacja, wątroba, włóknienie wysepek trzustkowych - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Darunavir Aurovitas 600 mg
Darunawir (Darunavir Aurovitas) przeszedł szerokie badania przedkliniczne oceniające profil bezpieczeństwa, obejmujące monoterapię oraz terapię skojarzoną z rytonawirem, przy ekspozycji sięgającej poziomu klinicznego. W badaniach toksyczności wielokrotnych dawek u gryzoni zaobserwowano ograniczone efekty na układ krwiotwórczy, krzepnięcia, wątrobę (przerost hepatocytów, wakuolizacja, wzrost enzymów wątrobowych) oraz tarczycę (przerost pęcherzyków). Kombinacja z rytonawirem nasilała te zmiany, a u samców szczurów stwierdzono zwiększone włóknienie wysepek trzustkowych. U psów nie wykryto istotnych działań toksycznych przy ekspozycji klinicznej. W badaniach reprodukcyjnych nie stwierdzono wpływu na płodność ani teratogenności przy dawkach do 1000 mg/kg/dobę i ekspozycji AUC do 0,5-krotnej klinicznej. W okresie przed- i pourodzeniowym u szczurów odnotowano przejściowe zmniejszenie masy ciała potomstwa, opóźnienie otwarcia oczu i uszu oraz ograniczoną przeżywalność potomstwa przy terapii skojarzonej, prawdopodobnie związane z ekspozycją przez mleko matki i toksycznością matczyną.
aberracja chromosomowa, bariera krew-mózg, ciałko żółte, czerwone ciałka krwi, częściowa tromboplastyna, darunawir, drgawki, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, enzymy mikrosomalne wątroby, enzymy wątrobowe, gruczoł tarczowy, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, hormon tarczycy, implantacja zarodka, nerczyca, odruch wzdrygnięcia, pole pod krzywą AUC, potencjał rakotwórczy, przerost hepatocytów, przerost pęcherzyków tarczycy, przewlekła nefropatia, rak wątrobowokomórkowy, rozwój pourodzeniowy, rytonawir, test Amesa, test mikrojądrowy, test odwracalnej mutacji bakterii, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, wakuolizacja, włóknienie wysepek trzustkowych - Leksykon substancji czynnych
Darunawir – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Badania przedkliniczne darunawiru wykazały ograniczone i odwracalne efekty toksyczne przy ekspozycji porównywalnej do klinicznej, obejmujące zmiany w układzie krwiotwórczym, krzepnięcia, wątrobie (przerost hepatocytów, wakuolizacja, wzrost enzymów wątrobowych) oraz tarczycy (przerost pęcherzyków). W terapii skojarzonej z rytonawirem obserwowano nasilenie tych efektów oraz zwiększoną częstość włóknienia wysepek trzustkowych u samców szczurów. Nie stwierdzono istotnych działań toksycznych u psów przy ekspozycji równej klinicznej. W zakresie rozrodu i rozwoju, darunawir nie wykazywał działania teratogennego ani wpływu na płodność przy dawkach do 1000 mg/kg/dobę (AUC 0,5-krotny dawki klinicznej), jednak u szczurów zaobserwowano przejściowe zmniejszenie przyrostu masy ciała potomstwa i opóźnienie rozwoju sensorycznego, które ustępowały po zaprzestaniu karmienia. Zwiększona śmiertelność z drgawkami u młodych szczurów (5-11 dni) oraz wyższe stężenia leku w osoczu, wątrobie i mózgu wskazują na niedojrzałość układu enzymatycznego i barierę krew-mózg, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania u dzieci poniżej 3 lat.
aberracje chromosomowe, bariera krew-mózg, ciałka żółte, czas częściowej tromboplastyny, czerwone ciałka krwi, darunawir, działanie genotoksyczne, działanie mutagenne, działanie teratogenne, ekspozycja ustrojowa, enzymy mikrosomalne, enzymy wątrobowe, gruczolak pęcherzykowy tarczycy, gruczolak wątrobowokomórkowy, nerczyca, pole powierzchni pod krzywą, profil toksyczności, przerost hepatocytów, przerost pęcherzyków tarczycy, przewlekła nefropatia, rak wątrobowokomórkowy, rytonawir, test Amesa, test mikrojądrowy, układ krwiotwórczy, układ krzepnięcia, wakuolizacja, włóknienie wysepek trzustkowych, zakażenie HIV