Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Darunavir Accord

Badania przedkliniczne darunawiru obejmowały szereg doświadczeń na zwierzętach, w tym testy toksyczności po podaniu wielokrotnym, badania wpływu na reprodukcję, badania rakotwórczości oraz testy genotoksyczności. Przeprowadzone zostały zarówno dla samej substancji czynnej, jak i w skojarzeniu z rytonawirem, co pozwala na pełną ocenę profilu bezpieczeństwa leku.¹

Toksyczność po podaniu wielokrotnym

W badaniach toksyczności po podaniu wielokrotnym u myszy, szczurów i psów, obserwowano ograniczone działania darunawiru. Główne narządy docelowe, na które wykazano wpływ leku, to:²

• Układ krwiotwórczy – u gryzoni stwierdzono zmienne, lecz ograniczone zmniejszenie parametrów czerwonych ciałek krwi³
• Układ krzepnięcia – zaobserwowano wydłużenie czasu częściowej tromboplastyny po aktywacji⁴
• Wątroba – stwierdzono przerost hepatocytów, wakuolizację oraz zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych⁵
• Gruczoł tarczowy – zaobserwowano przerost pęcherzyków tarczycy⁶

Stosowanie darunawiru w skojarzeniu z rytonawirem u szczurów powodowało nieznaczne nasilenie wpływu na parametry krwinek czerwonych, wątroby i tarczycy w porównaniu do monoterapii darunawirem. Dodatkowo u samców szczurów otrzymujących kombinację zaobserwowano zwiększenie częstości występowania zwłóknienia wysepek trzustkowych.⁷

Istotnym jest fakt, że w badaniach na psach nie wykryto poważniejszych działań toksycznych, ani nie zidentyfikowano specyficznych narządów docelowych przy ekspozycji równej ekspozycji klinicznej w zalecanych dawkach.⁸

Wpływ na rozrodczość i rozwój

W badaniach na szczurach stwierdzono wpływ na zdolności rozrodcze tylko w przypadku działań toksycznych na organizm matki, powodujących zmniejszenie liczby ciałek żółtych oraz implantacji zarodków. Poza tym nie wykazano wpływu darunawiru na płodność ani zdolność łączenia się w pary, przy dawkach do 1000 mg/kg/dobę i ekspozycji niższej niż kliniczna (0,5-krotnej wartości AUC).⁹

W badaniach teratogenności przeprowadzonych na szczurach i królikach dla samego darunawiru oraz na myszach dla kombinacji z rytonawirem, nie zaobserwowano działania teratogennego przy ekspozycji niższej niż zalecana klinicznie.¹⁰

W ocenie rozwoju pre- i postnatalnego u szczurów obserwowano:¹¹

• Przejściowe zmniejszenie przyrostu masy ciała potomstwa przed zakończeniem ssania
• Nieznaczne opóźnienie momentu otwarcia oczu i uszu

Dodatkowo, przy stosowaniu darunawiru w skojarzeniu z rytonawirem, w 15 dniu karmienia u mniejszej liczby potomstwa obserwowano odruch wzdrygnięcia na bodziec akustyczny oraz ograniczoną przeżywalność potomstwa w okresie laktacji.¹² Efekty te mogą być spowodowane ekspozycją potomstwa na substancję czynną przenikającą do mleka matki i/lub działaniami toksycznymi na organizm matki. Po zaprzestaniu karmienia mlekiem matki nie obserwowano już żadnych zaburzeń.¹³

Badania toksyczności u młodych zwierząt

U młodych szczurów otrzymujących darunawir do wieku 23-26 dni życia, obserwowano zwiększoną śmiertelność, której w niektórych przypadkach towarzyszyły drgawki.¹⁴ Zjawisko to było związane ze znacząco wyższymi stężeniami leku w osoczu, wątrobie i mózgu u młodych szczurów (w wieku 5-11 dni) w porównaniu do dorosłych osobników otrzymujących porównywalne dawki w mg/kg.¹⁵ Po 23 dniu życia stężenia stawały się porównywalne do obserwowanych u dorosłych szczurów.¹⁶

Zwiększone stężenia wynikały prawdopodobnie, przynajmniej częściowo, z niedojrzałości układu enzymatycznego biorącego udział w metabolizmie leków u młodych zwierząt.¹⁷ Nie stwierdzono wpływu na śmiertelność młodych szczurów przy:¹⁸

• Podawaniu darunawiru w dawce 1000 mg/kg (pojedyncza dawka) w 26 dniu życia
• Podawaniu dawki 500 mg/kg (powtarzalne dawki) od 23 do 50 dnia życia

W tych przypadkach stężenia i profil toksyczności były porównywalne do obserwowanych u dorosłych szczurów.¹⁹

Ze względu na niejednoznaczność danych opisujących stopień rozwoju bariery krew-mózg u człowieka oraz enzymów wątrobowych, darunawir w skojarzeniu z małą dawką rytonawiru nie powinien być stosowany u dzieci w wieku poniżej 3 lat.²⁰

Badania rakotwórczości

Badania potencjalnego działania rakotwórczego darunawiru przeprowadzano podając lek myszom i szczurom przez okres do 104 tygodni drogą doustną przez zgłębnik. Zastosowano następujące dawki dobowe:²¹

W badaniach tych zaobserwowano zależne od dawki zwiększenie występowania gruczolaka i raka wątrobowokomórkowego u samców i samic obu gatunków.²² Dodatkowo u samców szczurów zaobserwowano występowanie gruczolaka pęcherzykowego tarczycy.²³ Podawanie darunawiru nie powodowało jednak statystycznie istotnego zwiększenia występowalności jakichkolwiek nowotworów łagodnych lub złośliwych u myszy ani szczurów.²⁴

Uważa się, że zaobserwowane nowotwory wątrobowokomórkowe i nowotwory tarczycy u gryzoni mają niewielkie znaczenie w przypadku ludzi. Wielokrotne podanie darunawiru szczurom powodowało indukcję enzymów mikrosomalnych wątroby oraz zwiększone wydalanie hormonu tarczycy, co jest czynnikiem predysponującym do rozwoju nowotworów tarczycy u szczurów, lecz nie u ludzi.²⁵

Przy największych badanych dawkach, ekspozycje systemowe na darunawir (w oparciu o AUC) wynosiły:²⁶

• U myszy: 0,4-0,7 razy wartości obserwowanej u ludzi przy zalecanej dawce terapeutycznej
• U szczurów: 0,7-1 raz wartości obserwowanej u ludzi przy zalecanej dawce terapeutycznej

Po dwuletnim podawaniu darunawiru myszom i szczurom przy ekspozycji równej lub niższej od stosowanej u ludzi, zaobserwowano zmiany w nerkach – odpowiednio nerczycę i przewlekłą nefropatię postępującą.²⁷

Badania genotoksyczności

Darunawir nie wykazywał działania mutagennego ani genotoksycznego w przeprowadzonej serii badań in vivo i in vitro, obejmujących:²⁸

• Odwracalną mutację bakterii (test Amesa)
• Aberracje chromosomowe ludzkich limfocytów
• Test mikrojądrowy in vivo u myszy