wektor wirusowy AAV
Wektor wirusowy AAV (ang. Adeno-Associated Virus) to zmodyfikowany genetycznie wirus, wykorzystywany w terapii genowej jako nośnik materiału genetycznego. AAV to mały wirus z rodziny parwowirusów, nieposiadający otoczki lipidowej, co czyni go stabilnym i odpornym na czynniki środowiskowe.
Wektory AAV charakteryzują się niską immunogennością, długotrwałą ekspresją transgenu oraz zdolnością do infekowania zarówno dzielących się, jak i niedzielących się komórek. Dostępnych jest kilkanaście serotypów AAV (AAV1-AAV9 oraz inne), różniących się tropizmem tkankowym, co pozwala na ukierunkowanie terapii na określone tkanki.
W medycynie klinicznej wektory AAV znalazły zastosowanie w leczeniu chorób genetycznych, takich jak hemofilia, dystrofia mięśniowa, amauroza Lebera czy rdzeniowy zanik mięśni (SMA). Pierwszym zarejestrowanym lekiem opartym o AAV był Luxturna (voretigene neparvovec) stosowany w leczeniu dziedzicznej dystrofii siatkówki, a następnie Zolgensma (onasemnogene abeparvovec) w terapii SMA.
Wyzwania związane z wykorzystaniem wektorów AAV obejmują ograniczoną pojemność (do około 4,7 kb DNA), potencjalną odpowiedź immunologiczną oraz obecność przeciwciał neutralizujących u pacjentów wcześniej eksponowanych na naturalne AAV. Obecnie trwają intensywne badania nad udoskonaleniem wektorów AAV poprzez modyfikacje kapsydu, zwiększenie specyficzności tkankowej oraz poprawę wydajności transdukcji.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Neurofibromatoza typu 2 – Leczenie
Neurofibromatoza typu 2 (NF2) to genetycznie uwarunkowane schorzenie charakteryzujące się rozwojem licznych guzów układu nerwowego, w tym obustronnych nerwiakosłoniaków nerwu przedsionkowo-ślimakowego, oponiaków i nerwiaków rdzeniowych oraz obwodowych. Leczenie NF2 jest wielodyscyplinarne i obejmuje chirurgię, radioterapię oraz nowoczesne terapie celowane. Chirurgiczne usunięcie guzów, zwłaszcza nerwiaków nerwu przedsionkowo-ślimakowego, jest podstawową metodą, z trzema głównymi podejściami mikrochirurgicznymi: przezbłędnikowym, przez środkowy dół czaszki oraz zauszno-zatokowym. W przypadku małych guzów możliwe jest zachowanie słuchu, natomiast większe guzy często prowadzą do nieodwracalnej utraty słuchu. Radiochirurgia stereotaktyczna (np. Gamma Knife) stanowi alternatywę lub uzupełnienie leczenia chirurgicznego, szczególnie w przypadku małych lub resztkowych guzów, jednak nie jest zalecana przy licznych lub dużych zmianach ze względu na ryzyko transformacji nowotworowej. Regularne monitorowanie kliniczne i obrazowe (MRI, BAER) jest kluczowe dla wczesnego wykrywania progresji choroby.
amitryptylina, bewacyzumab, ból neuropatyczny, brigatinib, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dostęp przez środkowy dół czaszki, dostęp przezbłędnikowy, ewerolimus, gabapentyna, gamma knife, implant pnia mózgu, implant ślimakowy, inhibitor kinazy tyrozynowej, inhibitor MEK, inhibitor mTOR, kryzotynib, lapatynib, naskórkowy czynnik wzrostu, neratinib, nerwiak obwodowy, nerwiak rdzeniowy, neurofibromatoza typu 2, oponiak, pregabalina, radiochirurgia stereotaktyczna, schwannoma przedsionkowy, słuchowy potencjał wywołany pnia mózgu, terapia genowa, wektor wirusowy AAV, wodogłowie, wyściółczak - Leksykon chorób i schorzeń
Spastyczna paraplegia dziedziczna – Zapobieganie i profilaktyka
Spastyczna paraplegia dziedziczna (HSP) to genetyczne schorzenie neurodegeneracyjne, dla którego obecnie nie istnieją metody zapobiegania ani odwracania progresji choroby. Diagnostyka genetyczna i konsultacje genetyczne są kluczowe dla identyfikacji osób z grup ryzyka, zwłaszcza w rodzinach z historią HSP. Wczesne wdrożenie fizjoterapii, obejmującej ćwiczenia pod nadzorem specjalisty kilka razy w tygodniu, pozwala na utrzymanie zakresu ruchu, siły mięśniowej, stabilności oraz zapobieganie powikłaniom takim jak skracanie mięśni łydek czy upadki. Leczenie farmakologiczne, w tym stosowanie leków zmniejszających spastyczność, może wspomagać efektywność rehabilitacji. W niektórych przypadkach wskazana jest interwencja chirurgiczna, np. korekcja deformacji stopy końsko-szpotawej (pes equinovarus), co może poprawić równowagę i zmniejszyć ryzyko upadków.
badanie genetyczne, badanie kliniczne, farmakoterapia, fizjoterapia, konsultacja genetyczna, mechanika chodu, obuwie ortopedyczne, pes equinovarus, przykurcz mięśni, rdzeń kręgowy, schorzenie neurodegeneracyjne, spastyczna paraplegia dziedziczna, spastyczność mięśni, stopa końsko-szpotawa, terapia genowa, test farmakologiczny, test genetyczny, wektor wirusowy AAV, zaburzenie równowagi, zakres ruchu - Leksykon chorób i schorzeń
Hemofilia – Leczenie
Hemofilia, będąca genetycznym zaburzeniem krzepnięcia, wymaga terapii zastępczej czynnikami krzepnięcia VIII lub IX, podawanymi dożylnie w formie koncentratów osoczopochodnych lub rekombinowanych. Standardem leczenia jest profilaktyka, szczególnie u pacjentów z ciężką hemofilią, co znacząco redukuje liczbę epizodów krwawień i powikłań stawowych. Nowoczesne koncentraty o przedłużonym czasie półtrwania (EHL) umożliwiają rzadsze podawanie (np. czynnik VIII dwa razy w tygodniu, czynnik IX co 10-15 dni), poprawiając komfort pacjentów. Alternatywą dla terapii zastępczej jest emicizumab – bispecyficzne przeciwciało monoklonalne podawane podskórnie, zapewniające stały poziom aktywności czynnika VIII odpowiadający około 15% i redukujące krwawienia o ponad 90%. W leczeniu hemofilii stosuje się także leki antyfibrynolityczne (kwas traneksamowy, aminokapronowy) oraz DDAVP w łagodnej i umiarkowanej hemofilii A.
czynnik von Willebranda, desensytyzacja, desmopresyna, glikol polietylenowy, indukcja tolerancji immunologicznej, inhibitor czynnika VIII, inhibitor szlaku czynnika tkankowego, kwas aminokapronowy, kwas traneksamowy, leczenie na żądanie, leczenie profilaktyczne, lek antyfibrynolityczny, małe interferujące RNA, radioizotop, radiosynowektomia, terapia genowa, terapia zastępcza czynnikami krzepnięcia, wektor wirusowy AAV, zaburzenie krzepnięcia krwi, zapalenie błony maziowej stawu