Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku

Przedkliniczne badania bezpieczeństwa memantyny, składnika aktywnego leku MEMOLEK, obejmowały szereg analiz przeprowadzonych na różnych modelach zwierzęcych. Badania te dostarczyły istotnych informacji na temat potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem tego antagonisty receptora NMDA, a także pozwoliły określić bezpieczeństwo jego stosowania u ludzi.¹

Neurotoksyczność

W krótkoterminowych badaniach przeprowadzonych na szczurach zaobserwowano, że memantyna, podobnie jak inne substancje będące antagonistami receptora NMDA, powodowała charakterystyczne zmiany w obrębie neuronów. Zmiany te obejmowały wakuolizację oraz martwicę (określane jako uszkodzenie typu Olney’a). Należy podkreślić, że efekty te występowały wyłącznie po podaniu dawek, które prowadziły do osiągnięcia bardzo wysokich maksymalnych stężeń memantyny w surowicy zwierząt.²

Przed rozwojem zmian o charakterze wakuolizacji i martwicy obserwowano ataksję oraz inne objawy przedkliniczne. Co istotne, efektów tych nie obserwowano w długoterminowych badaniach prowadzonych zarówno na gryzoniach, jak i na innych gatunkach zwierząt niebędących gryzoniami. Z tego względu kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje niewyjaśnione.³

Wpływ na narząd wzroku

W badaniach toksyczności po wielokrotnym podawaniu memantyny psom i gryzoniom zaobserwowano nieregularne występowanie zmian w obrębie narządu wzroku. Warto zauważyć, że podobnych zmian nie stwierdzono u małp. Specjalistyczne badania okulistyczne przeprowadzone w ramach badań klinicznych memantyny nie ujawniły żadnych zmian patologicznych w obrębie narządu wzroku u ludzi.⁴

Zmiany w płucach

W badaniach na gryzoniach zaobserwowano odkładanie się fosfolipidów w komórkach makrofagów w płucach, co było związane z gromadzeniem memantyny w lizosomach. Efekt ten jest znany również w przypadku innych substancji czynnych o właściwościach amfifilnych kationów. Istnieje potencjalny związek pomiędzy tą kumulacją a wakuolizacją obserwowaną w płucach.⁵

Należy podkreślić, że efekt ten obserwowano jedynie w przypadku podawania gryzoniom bardzo dużych dawek leku. Kliniczne znaczenie powyższych obserwacji dotyczących zmian w płucach pozostaje nieznane.⁶

Genotoksyczność i rakotwórczość

W standardowych badaniach oceniających potencjał genotoksyczny nie stwierdzono żadnych dowodów na genotoksyczność memantyny. Ponadto, przeprowadzone badania obejmujące całe życie myszy i szczurów nie wykazały rakotwórczego działania tej substancji.⁷

Wpływ na rozrodczość

Badania przedkliniczne nie wykazały działania teratogennego memantyny u szczurów i królików, nawet w przypadku podawania dawek toksycznych dla samic. Nie odnotowano również niekorzystnych efektów memantyny na płodność zwierząt.⁸

U szczurów zaobserwowano jednak zahamowanie wzrostu płodów przy poziomach ekspozycji, które były identyczne lub nieznacznie wyższe od poziomów ekspozycji występujących u ludzi.⁹

Podsumowanie badań przedklinicznych

Dane z badań przedklinicznych dotyczących memantyny wskazują na określony profil bezpieczeństwa tej substancji. Większość obserwowanych efektów toksycznych występowała przy ekspozycji znacznie przekraczającej maksymalną ekspozycję u ludzi lub była specyficzna dla określonych gatunków zwierząt. Wyniki badań genotoksycznych i rakotwórczych były negatywne, a wpływ na rozrodczość ograniczał się do zahamowania wzrostu płodów przy poziomach ekspozycji porównywalnych lub nieznacznie wyższych od ekspozycji u ludzi.¹⁰