Właściwości farmakodynamiczne leku Doxycyclinum Polfarmex

Doksycyklina to antybiotyk należący do grupy tetracyklin, sklasyfikowany w systemie ATC pod kodem J01AA02. Lek charakteryzuje się szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, obejmującym zarówno bakterie Gram-ujemne, Gram-dodatnie, jak i pierwotniaki. Mechanizm działania doksycykliny ma charakter bakteriostatyczny i polega na hamowaniu syntezy białka bakteryjnego poprzez oddziaływanie na poziomie rybosomu ¹.

Spektrum działania przeciwbakteryjnego

Zakres aktywności przeciwbakteryjnej doksycykliny potwierdzony w badaniach in vitro jest rozległy i obejmuje liczne gatunki patogenów ².

Bakterie Gram-ujemne wrażliwe na Doxycyclinum Polfarmex

• Neisseria gonorrhoeae – patogen odpowiedzialny za rzeżączkę
• Campylobacter granulomatis – czynnik etiologiczny ziarniniaka pachwinowego
• Haemophilus ducreyi – odpowiedzialny za wrzód miękki
• Haemophilus influenzae – patogen układu oddechowego
• Pasteurella pestis i Yersinia pestis – czynniki wywołujące dżumę
• Pasteurella tularensis – patogen wywołujący tularemię
• Vibrio cholerae – odpowiedzialny za cholerę
• Bartonella bacilliformis – patogen gorączki Oroya
• Brucella spp. – czynniki wywołujące brucelozę

³

Bakterie Gram-ujemne o zmiennej wrażliwości

• Escherichia coli – częsty patogen układu moczowego
• Klebsiella spp. – patogeny odpowiedzialne za zakażenia szpitalne
• Enterobacter aerogenes – patogen oportunistyczny
• Shigella spp. – czynniki wywołujące czerwonkę bakteryjną
• Mima spp. – patogeny zakażeń wewnątrzszpitalnych
• Herellea spp. – rzadsze patogeny szpitalne
• Bacteroides spp. – beztlenowe bakterie jelitowe

⁴

Bakterie Gram-dodatnie wrażliwe na doksycyklinę

• Streptococcus pyogenes – paciorkowiec ropotwórczy grupy A
• Streptococcus pneumoniae – pneumokok, patogen zapalenia płuc
• Streptococcus faecalis – enterokok, patogen układu moczowego
• Staphylococcus aureus – gronkowiec złocisty
• α-hemolizujące paciorkowce z grupy viridians – patogeny jamy ustnej

⁵

Inne drobnoustroje wrażliwe na doksycyklinę

• Rickettsia – patogeny odpowiedzialne za tyfus plamisty
• Chlamydia psittaci – czynnik wywołujący ornitrozę
• Chlamydia trachomatis – patogen zakażeń narządów płciowych i jaglicy
• Mycoplasma pneumoniae – czynnik wywołujący atypowe zapalenie płuc
• Ureaplasma urealyticum – patogen układu moczowo-płciowego
• Borrelia recurrentis – czynnik gorączki powrotnej
• Treponema pallidum – krętek blady wywołujący kiłę
• Treponema pertenue – czynnik wywołujący frambezję
• Clostridium spp. – beztlenowe laseczki, np. C. difficile, C. tetani
• Fusobacterium fusiforme – beztlenowy patogen jamy ustnej
• Actinomyces spp. – promieniowce wywołujące promienicę
• Bacillus anthracis – laseczka wąglika
• Propionibacterium acnes – bakteria związana z trądzikiem
• Entamoeba spp. – pierwotniaki jelitowe
• Balantidium coli – rzęsistek jelitowy
• Plasmodium falciparum – zarodźce malarii

⁶

Mechanizm oporności na doksycyklinę

Zjawisko oporności na doksycyklinę obserwuje się wśród różnych szczepów bakteryjnych, szczególnie często wśród bakterii Gram-dodatnich. Istotną cechą oporności na doksycyklinę jest jej niejednorodny charakter, z wyraźnym zróżnicowaniem geograficznym – poziom oporności może znacząco różnić się pomiędzy regionami świata ⁷.

Molekularny mechanizm oporności na doksycyklinę wiąże się przede wszystkim z obniżeniem zdolności przenikania leku przez błonę komórkową bakterii do wnętrza komórki, gdzie znajduje się miejsce działania antybiotyku. Ta forma oporności jest związana z obecnością przekazywanych horyzontalnie plazmidów R, zawierających geny determinujące oporność na antybiotyki ⁸.

Oporność krzyżowa

Szczególnie istotnym zjawiskiem klinicznym jest występowanie oporności krzyżowej. Szczepy Streptococcus pneumoniae wykazujące oporność na doksycyklinę są zazwyczaj również oporne na inne antybiotyki z grupy tetracyklin. Co więcej, często obserwuje się u nich równoczesną oporność na penicyliny i antybiotyki makrolidowe, co znacząco ogranicza opcje terapeutyczne w leczeniu zakażeń wywołanych przez takie szczepy ⁹.