Leki w grupie
„antybiotyki tetracyklinowe”

Antybiotyki tetracyklinowe to grupa antybiotyków bakteriostatycznych, które hamują syntezę białek bakteryjnych poprzez wiązanie się z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego. Działają one głównie na bakterie Gram-dodatnie oraz Gram-ujemne, a także na chlamydie, riketsje, mikoplazmy i niektóre pierwotniaki.

Do najważniejszych substancji czynnych z grupy tetracyklin należą: tetracyklina, doksycyklina, minocyklina, tygecyklina, lymecyklina i oksytetracyklina. W Polsce dostępne są preparaty zawierające głównie doksycyklinę (Dotur, Doxycyclinum, Unidox Solutab) oraz tygecyklinę (Tygacil). Inne tetracykliny dostępne są w mniejszym stopniu lub tylko na import docelowy.

Największą zaletą tetracyklin jest ich szerokie spektrum działania przeciwbakteryjnego oraz stosunkowo niski koszt terapii. Doksycyklina, jako przedstawiciel II generacji tetracyklin, charakteryzuje się lepszą biodostępnością, dłuższym okresem półtrwania i lepszą penetracją do tkanek w porównaniu do tetracykliny. Tetracykliny są szczególnie skuteczne w leczeniu zakażeń dróg oddechowych, trądziku, chorób przenoszonych drogą płciową oraz niektórych zakażeń atypowych.

Do głównych niebezpieczeństw związanych ze stosowaniem tetracyklin należą: fototoksyczność (zwiększona wrażliwość skóry na promieniowanie UV), zaburzenia żołądkowo-jelitowe, przebarwienia zębów i zahamowanie wzrostu kości u dzieci poniżej 8. roku życia oraz u kobiet w ciąży. Tetracykliny mogą także powodować nadkażenia grzybicze, reakcje alergiczne oraz zaburzenia czynności wątroby i nerek. Ze względu na szeroki zakres działania, ich stosowanie przyczynia się do narastania oporności bakterii.

Tetracykliny można podzielić na cztery generacje. Do I generacji należą: tetracyklina, oksytetracyklina i chlortetracyklina – charakteryzują się krótkim okresem półtrwania i wymagają częstego dawkowania. II generacja to doksycyklina i minocyklina – posiadają lepszą biodostępność, dłuższy okres półtrwania i lepszą penetrację do tkanek. III generację stanowi tygecyklina – półsyntetyczna pochodna minocykliny, skuteczna wobec wielu szczepów opornych na klasyczne tetracykliny. IV generacja to erawacyklina i omadacyklina – najnowsze pochodne, wykazujące aktywność wobec patogenów opornych na wiele antybiotyków.