choroba odległa
Choroba odległa (inaczej: choroba późna, choroba metachroniczna, second malignancy) to termin medyczny określający nowe schorzenie, które rozwija się w wyniku wcześniejszego leczenia, najczęściej onkologicznego. Występuje po dłuższym okresie od zakończenia pierwotnej terapii, zwykle po kilku lub kilkunastu latach.
Najczęstszymi przykładami chorób odległych są wtórne nowotwory, które mogą rozwinąć się jako późne powikłanie po radioterapii lub chemioterapii. Ich patogeneza związana jest z mutagennym działaniem promieniowania jonizującego lub leków cytotoksycznych na komórki zdrowych tkanek. Do innych chorób odległych zalicza się również kardiomiopatie poantracyklinowe, włóknienie płuc po napromienianiu klatki piersiowej czy dysfunkcje tarczycy po radioterapii szyi.
Monitorowanie pacjentów po leczeniu onkologicznym pod kątem chorób odległych stanowi istotny element opieki długoterminowej. Zaleca się regularne badania kontrolne oraz wdrażanie odpowiednich programów przesiewowych, szczególnie u osób leczonych w dzieciństwie lub młodym wieku. Ryzyko rozwoju chorób odległych zależy od wielu czynników, w tym wieku pacjenta podczas terapii pierwotnej, rodzaju i dawki zastosowanego leczenia oraz indywidualnych predyspozycji genetycznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi zapalny – Epidemiologia
Zapalny rak piersi (IBC) to rzadka (1-5% przypadków w USA), ale wysoce agresywna postać raka piersi, charakteryzująca się szybkim przebiegiem i złym rokowaniem, z 5-letnim względnym wskaźnikiem przeżycia około 40% (w porównaniu do 87% dla wszystkich raków piersi). Mediana wieku diagnozy wynosi 59 lat, a choroba częściej dotyka kobiety rasy czarnej (3,1/100 000 osobo-lat) niż białe (2,2/100 000 osobo-lat). IBC cechuje się wysokim stopniem aneuploidii, mutacjami p53, nadekspresją E-kadheryny oraz częstym fenotypem ER-negatywnym, co wiąże się z gorszym rokowaniem. Występuje także wyższa częstość guzów HR-ujemnych (59%), HER2-dodatnich (32%) i potrójnie ujemnych (25%). Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, młodszy wiek (<40 lat), rasę afroamerykańską, wysoki BMI oraz wcześniejszy wiek pierwszej miesiączki i porodu. Karmienie piersią powyżej 24 miesięcy może zwiększać ryzyko, jednak brak karmienia wiąże się z gorszym rokowaniem.
aneuploidia, chemioterapia neoadjuwantowa, choroba odległa, choroba regionalna, E-kadheryna, HER2-dodatni, immunoterapia, leczenie multimodalne, miejscowo zaawansowany rak piersi, mutacja p53, potrójnie ujemny rak piersi, przerzutowy rak piersi, przeżycie całkowite, przeżycie wolne od choroby, receptor estrogenowy, rejestr nowotworów, szlak sygnałowy Notch, terapia systemowa, wiek zachorowania, wskaźnik masy ciała, wskaźnik przeżycia, zapalny rak piersi, złe rokowanie - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory nosa i zatok przynosowych – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w nowotworach nosa i zatok przynosowych jest silnie uzależnione od stadium zaawansowania choroby, typu histologicznego guza oraz obecności przerzutów do węzłów chłonnych. Wczesne wykrycie nowotworu znacząco poprawia prognozę, podczas gdy późne rozpoznanie, zwłaszcza przy zajęciu mózgu, podstawy czaszki lub licznych węzłów chłonnych, wiąże się z gorszym rokowaniem. Globalne 5-letnie przeżycie całkowite (OS) wynosi około 50-55%, z różnicami zależnymi od typu histologicznego: niskozróżnicowane esthesioneuroblastoma, gruczolakoraki i chrzęstniakomięsaki cechują się lepszym rokowaniem, natomiast niezróżnicowany rak zatoki przynosowej (SNUC) i czerniak błony śluzowej mają znacznie gorsze wyniki (5-letnie przeżycie około 22% dla czerniaka). Lokalizacja guza wpływa na ryzyko przerzutów do węzłów chłonnych – zatoki przynosowe wykazują wyższe ryzyko (19,3%) niż jama nosowa (7,9%). Wskaźniki przeżycia różnią się także w zależności od stadium: choroba zlokalizowana cechuje się 5-letnim przeżyciem względnym 82-85%, regionalna 50-52%, a z przerzutami odległymi 42-45%.
chemioterapia, choroba odległa, choroba regionalna, choroba zlokalizowana, chrzęstniakomięsak, czerniak błony śluzowej, esthesioneuroblastoma, gruczolakorak, guz jamy nosowej, guz zatoki przynosowej, komórka rakowa, margines chirurgiczny, niezróżnicowany rak zatoki przynosowej, nosogardło, nowotwór zatoki przynosowej, podstawa czaszki, przerzut do węzłów chłonnych, przeżycie całkowite, przeżycie swoiste dla choroby, przeżycie wolne od choroby, radioterapia, rak płaskonabłonkowy, rokowanie, stadium nowotworu, wskaźnik przeżycia, zatoka przynosowa, zatoka sitowa, zatoka szczękowa