Działania niepożądane
Atomoxetine NeuroPharma 40 mg

Działania niepożądane atomoksetyny – charakterystyka kliniczna

Atomoksetyna, substancja czynna leku Atomoxetine NeuroPharma, stosowana w leczeniu ADHD, charakteryzuje się określonym profilem bezpieczeństwa zarówno u dorosłych, jak i u dzieci oraz młodzieży. Niniejszy tekst szczegółowo omawia działania niepożądane związane ze stosowaniem tego leku, ich częstość występowania oraz potencjalne konsekwencje kliniczne.¹

Profil bezpieczeństwa u pacjentów dorosłych

U dorosłych pacjentów leczonych atomoksetyną najczęściej zgłaszane działania niepożądane koncentrują się wokół trzech głównych układów: żołądkowo-jelitowego, nerwowego oraz psychicznego. Do najczęściej raportowanych działań niepożądanych (≥5%) należą: zmniejszenie łaknienia (14,9%), bezsenność (11,3%), ból głowy (16,3%), suchość w jamie ustnej (18,4%) oraz nudności (26,7%). Większość tych objawów ma charakter łagodny lub umiarkowany, jednak niektóre z nich, takie jak nudności, bezsenność, osłabienie i ból głowy, mogą osiągać znaczne nasilenie.²

Na szczególną uwagę zasługują zgłoszenia dotyczące zatrzymania moczu lub uczucia parcia na pęcherz, które należy traktować jako potencjalnie związane z przyjmowaniem atomoksetyny.³

Profil bezpieczeństwa u dzieci i młodzieży

W populacji pediatrycznej profil działań niepożądanych różni się nieco od profilu obserwowanego u dorosłych. Badania kontrolowane placebo wykazały, że najczęstszymi działaniami niepożądanymi u dzieci są: ból głowy (19%), ból brzucha (18%) i zmniejszenie łaknienia (16%). Pomimo wysokiej częstości występowania, objawy te rzadko powodują konieczność przerwania leczenia (częstość rezygnacji wynosi odpowiednio: ból głowy – 0,1%, ból brzucha – 0,2%, zmniejszenie łaknienia – 0,0%).⁴

Charakterystycznym zjawiskiem, szczególnie istotnym w populacji pediatrycznej, jest wpływ atomoksetyny na przyrost masy ciała i wzrost. U niektórych pacjentów, zwłaszcza na początku leczenia, obserwuje się opóźnienie przyrostu masy ciała i wzrostu. Jest to jednak efekt przejściowy – podczas długotrwałej terapii większość pacjentów osiąga średnią masę ciała i wzrost przewidywany dla swojej grupy wiekowej.⁵

U dzieci i młodzieży często (10-11%) występują również nudności, wymioty i senność, głównie w pierwszym miesiącu leczenia. Zdarzenia te mają zwykle charakter łagodny lub umiarkowany, są przejściowe i rzadko prowadzą do przerwania terapii (częstość rezygnacji ≤0,5%).⁶

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Istotnym aspektem bezpieczeństwa stosowania atomoksetyny jest jej wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Badania kontrolowane placebo zarówno u dzieci, jak i u dorosłych wykazały, że u pacjentów przyjmujących atomoksetynę występuje przyspieszenie tętna oraz zwiększenie skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego krwi.⁷

Ze względu na wpływ na układ noradrenergiczny, u pacjentów przyjmujących atomoksetynę obserwowano również niedociśnienie ortostatyczne (0,2%) oraz omdlenia (0,8%). Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu leku u pacjentów z chorobami predysponującymi do niedociśnienia.⁸

Wpływ polimorfizmu genetycznego na profil działań niepożądanych

Ciekawym aspektem profilu bezpieczeństwa atomoksetyny jest wpływ polimorfizmu genetycznego na częstość występowania działań niepożądanych. U pacjentów wolno metabolizujących lek z udziałem enzymu CYP2D6 (fenotyp PM – Poor Metabolizers) obserwuje się istotnie wyższą częstość występowania niektórych działań niepożądanych w porównaniu z pacjentami szybko metabolizującymi (fenotyp EM – Extensive Metabolizers).⁹

Do działań niepożądanych, które występują częściej u osób wolno metabolizujących, należą m.in.: zmniejszenie łaknienia (24,1% PM vs 17,0% EM), bezsenność (14,9% PM vs 9,7% EM), depresja (6,5% PM vs 4,1% EM), zmniejszenie masy ciała (7,3% PM vs 4,4% EM), zaparcie (6,8% PM vs 4,3% EM) oraz drżenie (4,5% PM vs 0,9% EM).¹⁰

Badania kliniczne trwające do dziesięciu tygodni wykazały również, że zmniejszenie masy ciała było bardziej wyraźne u pacjentów wolno metabolizujących (średnio 1,1 kg) w porównaniu z pacjentami szybko metabolizującymi (średnio 0,6 kg).¹¹

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółowe zestawienie działań niepożądanych atomoksetyny w postaci tabeli, z uwzględnieniem częstości występowania oraz różnic między populacją dorosłych a dzieci i młodzieży.¹²

Objaśnienia do tabeli:

• Do bólu brzucha zalicza się również: ból w górnej części brzucha, dyskomfort żołądka i brzucha oraz okolicy okołożołądkowej.¹³
• Senność obejmuje również uspokojenie polekowe.¹⁴
• Bezsenność obejmuje zaburzenia dotyczące zapoczątkowania, kontynuowania i zakończenia snu (wczesne budzenie się).¹⁵

Szczególne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych

Zaburzenia sercowo-naczyniowe

Atomoksetyna może powodować przyspieszenie tętna oraz zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi. U pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak nadciśnienie tętnicze, tachykardia, czy wrodzone lub nabyte wydłużenie odstępu QT, należy zachować szczególną ostrożność.¹⁶

Zaburzenia wątroby

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki uszkodzenia wątroby, manifestujące się podwyższonymi wynikami testów wątrobowych, zwiększonym stężeniem bilirubiny, żółtaczką, zapaleniem wątroby, a w wyjątkowo rzadkich przypadkach – ostrą niewydolnością wątroby. Pacjenci, u których wystąpią objawy uszkodzenia wątroby, takie jak żółtaczka czy inne objawy niewydolności wątroby, powinni niezwłocznie przerwać leczenie i skontaktować się z lekarzem.¹⁷

Zaburzenia psychiczne

U pacjentów leczonych atomoksetyną mogą wystąpić zaburzenia psychiczne, takie jak psychoza (w tym halucynacje), zachowania samobójcze, agresja, wrogość czy chwiejność emocjonalna. Pacjenci powinni być monitorowani pod kątem pojawienia się lub nasilenia tych objawów w trakcie leczenia.¹⁸

Napady drgawkowe

Atomoksetyna może obniżać próg drgawkowy, dlatego należy zachować ostrożność u pacjentów z padaczką lub innymi stanami predysponującymi do wystąpienia napadów drgawkowych.¹⁹

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Ze względu na potencjalne ryzyko związane ze stosowaniem atomoksetyny, szczególnie istotne jest monitorowanie stanu pacjenta i niezwłoczne zgłaszanie wszelkich podejrzewanych działań niepożądanych. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.²⁰

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych, Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego.²¹