Właściwości farmakodynamiczne

Atomoksetyna, substancja czynna produktu leczniczego Atomoxetine NeuroPharma, należy do grupy farmakoterapeutycznej psychoanaleptyki, leki psychostymulujące, stosowane w ADHD i nootropowe; ośrodkowo działające sympatykomimetyki, kod ATC: N06BA09. Lek ten charakteryzuje się szczególnym profilem farmakodynamicznym, który odróżnia go od klasycznych stymulantów stosowanych w terapii zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD).¹

Mechanizm działania

Atomoksetyna działa jako wysoce selektywny i silny inhibitor presynaptycznego transportera noradrenaliny. Przypuszcza się, że mechanizm działania leku polega na selektywnym blokowaniu wychwytu zwrotnego noradrenaliny, bez bezpośredniego wpływu na nośniki serotoniny czy dopaminy. Warto podkreślić, że atomoksetyna wykazuje minimalne powinowactwo do innych receptorów noradrenergicznych oraz innych nośników i receptorów neuroprzekaźników.²

Metabolity i ich aktywność

W wyniku przemian metabolicznych atomoksetyny powstają dwa główne metabolity oksydacji:

• 4-hydroksyatomoksetyna – wykazuje takie samo działanie jak związek macierzysty w zakresie hamowania nośnika noradrenaliny. W przeciwieństwie do atomoksetyny, metabolit ten wykazuje pewną aktywność hamującą wobec nośnika serotoniny. Wpływ na transporter serotoniny jest jednak prawdopodobnie minimalny, ponieważ większość 4-hydroksyatomoksetyny ulega dalszym przemianom metabolicznym, a jej stężenie w osoczu jest znacznie niższe niż związku macierzystego (stanowi około 1% stężenia atomoksetyny u osób intensywnie metabolizujących i zaledwie 0,1% u osób wolno metabolizujących).
• N-desmetyloatomoksetyna – charakteryzuje się znacznie mniejszą aktywnością farmakologiczną w porównaniu do atomoksetyny. W stanie równowagi dynamicznej występuje w osoczu w niższych stężeniach u osób intensywnie metabolizujących, natomiast u osób wolno metabolizujących jej stężenia są porównywalne do stężeń leku macierzystego.

³

Różnice względem stymulantów

Istotną cechą atomoksetyny jest fakt, że nie jest ona środkiem psychostymulującym ani pochodną amfetaminy. Potwierdzają to wyniki randomizowanego badania kontrolowanego placebo, przeprowadzonego z zastosowaniem podwójnie ślepej próby u osób dorosłych, oceniającego potencjał nadużywania leku. W badaniu tym atomoksetyna, w porównaniu z placebo, nie wykazywała wzorca odpowiedzi sugerującego właściwości stymulujące lub euforyzujące. Ta cecha odróżnia atomoksetynę od klasycznych stymulantów stosowanych w leczeniu ADHD i może mieć znaczenie kliniczne w przypadku pacjentów, u których stosowanie stymulantów jest przeciwwskazane lub niewskazane.⁴

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania u dorosłych

Skuteczność kliniczna produktu Atomoxetine NeuroPharma została potwierdzona w szeroko zakrojonych badaniach klinicznych obejmujących ponad 4800 dorosłych pacjentów spełniających diagnostyczne kryteria ADHD według klasyfikacji DSM-IV. Przeprowadzono sześć randomizowanych, kontrolowanych placebo badań z zastosowaniem podwójnie ślepej próby, trwających od 10 do 16 tygodni, których celem była ocena krótkoterminowej skuteczności atomoksetyny w tej grupie pacjentów.⁵

W badaniach tych oceniano przedmiotowe i podmiotowe objawy ADHD porównując średnią zmianę obserwowaną u pacjentów leczonych atomoksetyną oraz u osób otrzymujących placebo, od punktu wyjściowego do punktu końcowego badania. We wszystkich sześciu badaniach krótkoterminowych wykazano statystycznie istotną przewagę atomoksetyny nad placebo w zakresie łagodzenia objawów ADHD.⁶

Dodatkowo, we wszystkich sześciu badaniach krótkoterminowych, pacjenci leczeni atomoksetyną uzyskali statystycznie istotnie większą poprawę wyników w skali ogólnej oceny klinicznej stopnia ciężkości choroby (Clinical Global Impression of Severity, CGI-S) w porównaniu z grupą placebo. Ponadto, w trzech badaniach krótkoterminowych, w których oceniano funkcjonowanie związane z ADHD, również zaobserwowano istotną statystycznie poprawę w grupie otrzymującej atomoksetynę.⁷

Długoterminowa skuteczność

Ocenę długoterminowej skuteczności atomoksetyny przeprowadzono w trzech badaniach kontrolowanych placebo trwających sześć miesięcy. Skuteczność długoterminową potwierdzono w dwóch z tych badań, natomiast w trzecim nie udało się wykazać przewagi atomoksetyny nad placebo w dłuższej perspektywie czasowej. Ta obserwacja wskazuje na potrzebę okresowej oceny korzyści z terapii atomoksetyną u pacjentów leczonych długoterminowo.⁸

⁹