Leki w grupie
„preparaty węglowodanowe”

Preparaty węglowodanowe to grupa produktów leczniczych dostarczających organizmowi węglowodanów jako źródła energii. Są stosowane głównie w żywieniu klinicznym do uzupełniania niedoborów energetycznych u pacjentów niedożywionych, wyniszczonych, a także w stanach zwiększonego zapotrzebowania na energię (np. w okresie rekonwalescencji, w przypadku rozległych urazów, poparzeń czy chorób nowotworowych).

Mechanizm działania preparatów węglowodanowych opiera się na dostarczaniu organizmowi łatwo przyswajalnych cukrów, które szybko ulegają metabolizmowi, dostarczając energii niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Węglowodany są podstawowym źródłem energii dla mózgu i układu nerwowego, a także dla erytrocytów i szpiku kostnego.

Do najważniejszych preparatów węglowodanowych należą roztwory glukozy (dekstrozy) o różnych stężeniach (5%, 10%, 20%, 40%), maltodekstryny oraz preparaty złożone zawierające mieszaniny różnych cukrów. Wśród polskich preparatów handlowych można wymienić: Glukoza 5% (Baxter, Polfa), Glukoza 10% (Baxter, Polfa), Glukoza 20% (Polfa), Nutramil Complex, Resource 2.0, Nutridrink, Ensure.

Preparaty węglowodanowe dzielą się na kilka podgrup w zależności od składu i zastosowania: mono- i disacharydy (głównie glukoza, fruktoza, sacharoza), polisacharydy (skrobia, maltodekstryny) oraz preparaty złożone (zawierające mieszaniny różnych węglowodanów, często wzbogacone o elektrolity, witaminy czy aminokwasy).

Największymi zaletami stosowania preparatów węglowodanowych jest szybkie dostarczanie energii, możliwość podawania zarówno doustnego jak i parenteralnego (dożylnego), dobra tolerancja przez pacjentów oraz możliwość precyzyjnego dawkowania w zależności od potrzeb energetycznych pacjenta. Preparaty te są również stosunkowo tanie i łatwo dostępne.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem preparatów węglowodanowych obejmują głównie ryzyko hiperglikemii, szczególnie u pacjentów z cukrzycą lub zaburzeniami tolerancji glukozy. Zbyt szybkie podanie stężonych roztworów glukozy może prowadzić do odwodnienia komórkowego, zaburzeń elektrolitowych oraz przeciążenia układu sercowo-naczyniowego. Długotrwałe stosowanie preparatów zawierających wyłącznie węglowodany, bez odpowiedniej suplementacji białek, tłuszczów, witamin i minerałów, może prowadzić do niedoborów żywieniowych. U pacjentów wyniszczonych zbyt gwałtowne włączenie wysokoenergetycznego żywienia może wywołać zespół ponownego odżywienia (refeeding syndrome).