β-hydroksymaślan
β-hydroksymaślan (beta-hydroksymaślan, BHB) to organiczny związek chemiczny, będący jednym z ciał ketonowych wytwarzanych przez wątrobę w warunkach niskiego poziomu insuliny i wysokiego poziomu glukagonu. Jest to główne ciało ketonowe krążące we krwi w stanie ketozy, stanowiąc około 78% całkowitej puli ketonów.
BHB pełni kluczową rolę jako alternatywne źródło energii dla mózgu i mięśni w sytuacjach niedoboru glukozy, np. podczas głodzenia, diety ketogenicznej czy intensywnego wysiłku fizycznego. W przeciwieństwie do kwasu acetooctowego i acetonu, β-hydroksymaślan jest stabilnym związkiem, który efektywnie dostarcza energię komórkom poprzez przemiany w cyklu Krebsa.
Zwiększone stężenie β-hydroksymaślanu we krwi (powyżej 0,5 mmol/l) jest markerem ketozy. W warunkach patologicznych, zwłaszcza w cukrzycowej kwasicy ketonowej, poziom BHB może wzrosnąć do wartości powyżej 20 mmol/l, co prowadzi do obniżenia pH krwi i zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej. Monitorowanie stężenia β-hydroksymaślanu jest istotnym elementem diagnostyki i leczenia kwasicy ketonowej.
Badania sugerują, że β-hydroksymaślan, poza funkcją energetyczną, może pełnić rolę cząsteczki sygnałowej wpływającej na ekspresję genów, modulację procesów zapalnych oraz ochronę przed stresem oksydacyjnym. Te właściwości budzą zainteresowanie w kontekście potencjalnych zastosowań terapeutycznych w schorzeniach neurodegeneracyjnych, metabolicznych i zapalnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hipoglikemia – Diagnostyka i diagnoza
Hipoglikemia definiowana jest jako obniżenie stężenia glukozy we krwi poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), z klinicznie istotną hipoglikemią przy wartościach <54-55 mg/dl (3,0 mmol/l). Rozpoznanie opiera się na triadzie Whipple'a: obecności objawów hipoglikemii, potwierdzeniu niskiego stężenia glukozy w badaniu laboratoryjnym oraz ustąpieniu objawów po podaniu glukozy. Diagnostyka różnicowa obejmuje oznaczenia insuliny, peptydu C, proinsuliny, badania na obecność sulfonylomocznika, funkcji wątroby i hormonów (kortyzol, ACTH, hormon wzrostu, hormony tarczycy), a także badania obrazowe (TK, MRI, USG) w celu wykrycia insulinomy lub innych przyczyn hipoglikemii. W diagnostyce stosuje się również testy prowokacyjne, takie jak 72-godzinna próba głodowa (zakończona przy glukozie <55 mg/dl), test tolerancji mieszanego posiłku (MMTT) oraz rzadziej dożylny test tolerancji glukozy.
ciągłe monitorowanie glukozy, diazoksyd, endoskopowa ultrasonografia, glikogenoliza, glukagon, glukometr, glukoneogeneza, hipoglikemia, hipoglikemia ciężka, hipoglikemia reaktywna, hormon wzrostu, IGF-2, insulinoma, leukocytoza, niedoczynność nadnerczy, niedoczynność przysadki, nieświadomość hipoglikemii, objawy autonomiczne, peptyd C, proinsulina, stężenie glukozy, test tolerancji mieszanego posiłku, triada Whipple’a, wolne kwasy tłuszczowe, β-hydroksymaślan