ataksja nabyta
Ataksja nabyta to zaburzenie koordynacji ruchowej, które rozwija się w wyniku uszkodzenia móżdżku lub jego połączeń nerwowych po urodzeniu, w przeciwieństwie do ataksji wrodzonej lub genetycznej. Objawy obejmują niezborność ruchów, zaburzenia równowagi, drżenie zamiarowe, dyzartrię (zaburzenia mowy) oraz oczopląs.
Przyczyny ataksji nabytej są zróżnicowane i obejmują m.in. udary móżdżku, choroby demielinizacyjne (np. stwardnienie rozsiane), guzy mózgu, urazy głowy, zatrucia (alkohol, metale ciężkie, niektóre leki), infekcje (zapalenie móżdżku), choroby autoimmunologiczne oraz zaburzenia metaboliczne. Szczególnie istotną postacią jest ataksja móżdżkowa wywołana przewlekłym nadużywaniem alkoholu.
Diagnostyka ataksji nabytej opiera się na dokładnym wywiadzie, badaniu neurologicznym oraz badaniach obrazowych (MRI, CT). W zależności od przyczyny mogą być wykonywane dodatkowe badania, takie jak badania toksykologiczne, oznaczenie markerów nowotworowych, badania genetyczne czy nakłucie lędźwiowe. Leczenie jest ukierunkowane na przyczynę podstawową, natomiast rehabilitacja neurologiczna stanowi kluczowy element poprawy funkcji ruchowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Ataksja – Etiologia i przyczyny
Ataksja to objaw neurologiczny charakteryzujący się zaburzeniami koordynacji mięśniowej, najczęściej wynikający z uszkodzenia móżdżku, ale także rdzenia kręgowego, nerwów obwodowych lub innych struktur układu nerwowego. Przyczyny ataksji dzieli się na nabyte, dziedziczne i zwyrodnieniowe. Ataksje nabyte obejmują m.in. toksyczne (alkohol, metale ciężkie, leki takie jak fenobarbital, fenytoina, amiodaron), metaboliczne (niedobory witamin B1, B12, E), naczyniowe (udar mózgu, krwotok), immunologiczne (atak na móżdżek w ataksji glutenowej, anty-GAD, paraneoplastycznej), zakaźne (ostre poinfekcyjne ataksje, HIV, borelioza, COVID-19) oraz strukturalne (guzy, ropnie, urazy). Ataksje dziedziczne dzielą się na autosomalnie recesywne (np. ataksja Friedreicha z mutacją w genie FXN, ataksja-teleangiektazja) i dominujące (rdzeniowo-móżdżkowe SCA, ataksje epizodyczne). Zwyrodnieniowe ataksje, takie jak zanik wieloukładowy typu móżdżkowego (MSA-C), charakteryzują się neurodegeneracją móżdżku i szybkim postępem objawów.
ataksja dziedziczna, ataksja Friedreicha, ataksja glutenowa, ataksja idiopatyczna, ataksja nabyta, ataksja rdzeniowo-móżdżkowa, ataksja-teleangiektazja, borelioza, celiakia, choroba Wilsona, dysfagia, dysfunkcja móżdżku, encefalopatia Wernickego, frataksyna, malformacja Arnolda-Chiariego, móżdżek, nakłucie lędźwiowe, niedobór witaminy B1, niedobór witaminy B12, niedobór witaminy E, niedoczynność przytarczyc, niedoczynność tarczycy, ostra ataksja móżdżkowa, porażenie mózgowe, przejściowy atak niedokrwienny, ropień mózgu, stwardnienie rozsiane, substancja toksyczna, udar mózgu, układ odpornościowy, uszkodzenie rdzenia kręgowego, zaburzenie koordynacji mięśniowej, zanik wieloukładowy, zespół paraneoplastyczny