Właściwości farmakodynamiczne
Owocnia pomarańczy gorzkiej

Właściwości farmakodynamiczne owocni pomarańczy gorzkiej

Owocnia pomarańczy gorzkiej (Citrus aurantium L. subspecies aurantium) stanowi składnik nalewki gorzkiej (Amara tinctura), która wchodzi w skład złożonych preparatów leczniczych takich jak Krople Żołądkowe oraz Krople żołądkowe Amara. Nalewka gorzka w obu przypadkach zawiera również korzenie goryczki (Gentiana lutea L.) oraz liście bobrka (Menyanthes trifoliata L.), co pozwala na osiągnięcie synergistycznego działania farmakologicznego.¹²

Mechanizmy działania farmakologicznego

Owocnia pomarańczy gorzkiej, jako składnik nalewki gorzkiej, wykazuje wielokierunkowe działanie na układ trawienny. Podstawowy mechanizm działania związany jest z obecnością substancji goryczkowych, które wraz z innymi składnikami aktywnymi nalewki wykazują właściwości pobudzające procesy trawienne.³

Działanie farmakodynamiczne owocni pomarańczy gorzkiej w składzie nalewki gorzkiej polega na:

• Stymulacji wydzielania soków trawiennych
• Pobudzaniu łaknienia
• Wspomaganiu procesu trawienia
• Regulacji motoryki przewodu pokarmowego

⁴

Stymulacja wydzielania soków trawiennych

Mechanizm działania owocni pomarańczy gorzkiej w aspekcie stymulacji wydzielania soków trawiennych opiera się na skomplikowanym procesie neuroendokrynnym. Substancje goryczowe zawarte w owocni pomarańczy gorzkiej, podobnie jak inne substancje czynne nalewki gorzkiej (Amara tinctura), oddziałują na receptory smakowe w jamie ustnej, szczególnie na kubki smakowe języka. Drażnienie zakończeń nerwowych w kubkach smakowych powoduje przekazanie sygnału przez ośrodkowy układ nerwowy do nerwów wydzielniczych w błonie śluzowej żołądka.⁵

W efekcie tego złożonego procesu następuje pobudzenie wydzielania:

• Śliny – co ułatwia wstępne trawienie węglowodanów i poprawia formowanie kęsa pokarmowego
• Soku żołądkowego – zawierającego enzymy trawienne i kwas solny niezbędne do prawidłowego trawienia białek
• Śluzu – który pełni funkcję ochronną dla błony śluzowej przewodu pokarmowego

⁶

Działanie rozkurczające i wiatropędne

Owocnia pomarańczy gorzkiej jako składnik nalewki gorzkiej, wchodzącej w skład preparatów złożonych, przyczynia się również do wielokierunkowego działania terapeutycznego całego produktu. W połączeniu z innymi składnikami, szczególnie z nalewką z liści mięty pieprzowej, owocnia pomarańczy gorzkiej uczestniczy w wywieraniu łagodnego działania rozkurczającego i wiatropędnego.⁷

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna

Preparaty zawierające owocnię pomarańczy gorzkiej jako składnik nalewki gorzkiej należą do grupy leków poprawiających trawienie. Według klasyfikacji ATC, leki te nie mają jeszcze przydzielonego specyficznego kodu.⁸

Surowce roślinne i ekstrakty

W preparatach zawierających owocnię pomarańczy gorzkiej, stosowane są różne rodzaje ekstraktów. Nalewka gorzka (Amara tinctura) zawierająca owocnię pomarańczy gorzkiej charakteryzuje się określonym współczynnikiem ekstraktu do surowca roślinnego (DER):

• W preparacie Krople Żołądkowe – stosunek ekstraktu do surowca wynosi 1:3,8-4,5, a ekstrahent stanowi etanol 70% (V/V)⁹
• W preparacie Krople żołądkowe Amara – stosunek ekstraktu do surowca wynosi 1:3,5, a ekstrahent stanowi etanol 70% (V/V)¹⁰

Skład ilościowy w preparatach

^11
12

Synergistyczne działanie składników

Działanie farmakodynamiczne owocni pomarańczy gorzkiej jest wzmacniane przez pozostałe składniki preparatów, w których występuje. W preparatach Krople Żołądkowe i Krople żołądkowe Amara, owocnia pomarańczy gorzkiej działając synergistycznie z korzeniami goryczki (Gentiana lutea L.), liśćmi bobrka (Menyanthes trifoliata L.), a także z pozostałymi składnikami jak wyciąg ze świeżego ziela dziurawca (Hyperici perforatum L.), nalewka z liści mięty pieprzowej (Mentha piperita L.) oraz nalewka z korzenia kozłka (Valeriana officinalis L.), wzmacnia działanie trawienne, rozkurczające i wiatropędne.^13
14
15

Należy podkreślić, że chociaż w dokumentach źródłowych dla preparatu Krople Żołądkowe brak jest szczegółowych danych dotyczących właściwości farmakodynamicznych (sekcja 5.1 zawiera jedynie informację „Brak danych”), to na podstawie składu preparatu oraz danych z innych źródeł (Krople żołądkowe Amara), można wnioskować o podobnym mechanizmie działania preparatu, w tym owocni pomarańczy gorzkiej jako jego składnika.¹⁶