Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Terazosyna

Specjalne ostrzeżenia dotyczące terazosyny – informacje ogólne

Terazosyna, jako lek z grupy α1-adrenolityków, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu ze względu na możliwość wystąpienia znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego krwi. Leczenie tym lekiem powinno być prowadzone pod regularną kontrolą medyczną z uwzględnieniem szeregu potencjalnych zagrożeń i koniecznych środków ostrożności.^{1 2}

Omdlenie i efekt „pierwszej dawki”

Efekt pierwszej dawki jest szczególnie istotnym zagrożeniem związanym z leczeniem terazosyną. Manifestuje się on jako znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, zwłaszcza w postaci hipotensji ortostatycznej, która może prowadzić do omdlenia po przyjęciu pierwszej dawki lub kilku pierwszych dawek leku. Podobne działanie może wystąpić również w przypadku przerwania leczenia na okres dłuższy niż kilka dni, a następnie wznowienia terapii, a także przy szybkim zwiększaniu dawki lub wprowadzeniu innego leku hipotensyjnego.^{3 4}

Uważa się, że omdlenie jest spowodowane nasilonym ortostatycznym obniżeniem ciśnienia tętniczego, choć w niektórych przypadkach poprzedzał je napad ciężkiej tachykardii nadkomorowej z częstością akcji serca od 120 do 160 uderzeń na minutę.^{5 6}

Środki zapobiegania omdleniom

W celu zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia omdlenia lub ciężkiego niedociśnienia tętniczego leczenie należy zawsze rozpoczynać od dawki 1 mg terazosyny, podawanej wieczorem po udaniu się na spoczynek nocny. Tabletki o większej zawartości substancji czynnej (2 mg, 5 mg lub 10 mg) nie są wskazane w początkowym okresie leczenia. Dawkę należy zwiększać powoli, zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania.⁷

Szczególną ostrożność należy zachować przy rozpoczynaniu podawania dodatkowych leków hipotensyjnych. Pacjenta należy ostrzec, aby unikał sytuacji grożących urazem w przypadku wystąpienia omdlenia w początkowym okresie leczenia.⁸

Jeśli podawanie zostanie przerwane na okres dłuższy niż kilka dni, leczenie należy wznowić zaczynając od wstępnego okresu dostosowania dawki.^{9 10}

Dane dotyczące częstości występowania omdleń

W badaniach klinicznych dawki wielokrotnej z udziałem prawie 2000 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym omdlenie zgłaszano u około 1% pacjentów. Nie zaobserwowano ciężkich lub długotrwałych przypadków omdleń, a objawy nie zawsze występowały w początkowym okresie leczenia. W badaniach klinicznych z udziałem około 1200 pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego częstość występowania omdleń wynosiła 0,7%.¹¹

W badaniach klinicznych częstość występowania niedociśnienia ortostatycznego była większa u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego niż u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym. Częstość niedociśnienia ortostatycznego w tych przypadkach była większa u pacjentów w wieku 65 lat i starszych (5,6%) niż u pacjentów w wieku poniżej 65 lat (2,6%).¹²

W przypadku omdlenia pacjenta należy położyć i w razie potrzeby zastosować leczenie podtrzymujące. Istnieją dowody potwierdzające, że nawet podczas długookresowego stosowania ortostatyczny efekt działania terazosyny jest bardziej nasilony wkrótce po przyjęciu dawki.¹³

Środki ostrożności podczas leczenia terazosyną

Niedociśnienie ortostatyczne

Chociaż omdlenie jest najcięższym efektem działania terazosyny wywołanym przez ortostatyczne obniżenie ciśnienia krwi, częściej występują inne objawy obniżonego ciśnienia tętniczego, takie jak zawroty głowy o różnym nasileniu oraz kołatanie serca. Pacjenci wykonujący zawody, w których dolegliwości te mogą powodować trudności lub zagrożenie, powinni zachować szczególną ostrożność podczas leczenia.¹⁴

Objawy niedociśnienia ortostatycznego są zazwyczaj przejściowe i ustępują po kontynuacji leczenia. U pacjentów mogą wystąpić takie objawy jak osłabienie, zawroty głowy i, w bardzo rzadkich przypadkach, utrata przytomności, niekiedy wywołana tachykardią nadkomorową.¹⁵

Informacje dla pacjentów

Pacjentów należy poinformować o możliwości wystąpienia omdleń i objawów ortostatycznego obniżenia ciśnienia tętniczego, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Szczególne zalecenia dla pacjentów obejmują:

• Unikanie prowadzenia pojazdów lub wykonywania stwarzających zagrożenie prac po przyjęciu pierwszej dawki, po zwiększeniu dawki oraz w czasie wznowienia leczenia po jego uprzednim przerwaniu¹⁶
• Unikanie sytuacji grożących urazem w przypadku wystąpienia omdlenia¹⁷
• Siadanie lub kładzenie się w razie wystąpienia objawów obniżonego ciśnienia tętniczego, mimo że objawy te nie zawsze mają charakter ortostatyczny¹⁸
• Zachowanie ostrożności przy podnoszeniu się z pozycji siedzącej lub leżącej¹⁹
• Poinformowanie lekarza, jeśli zawroty głowy lub kołatanie serca są szczególnie uciążliwe, aby rozważyć dostosowanie dawki²⁰
• Unikanie nagłych zmian pozycji ciała lub długotrwałego przebywania w pozycji stojącej po zwiększeniu dawki produktu leczniczego i wznowieniu leczenia po przerwie²¹

Należy również poinformować pacjentów, że w czasie stosowania terazosyny mogą odczuwać senność lub ospałość, co wymaga zachowania ostrożności przez osoby, które prowadzą pojazdy lub obsługują urządzenia mechaniczne.²²

Pacjenta należy ostrzec o ryzyku wystąpienia zaburzeń regulacji ortostatycznej i priapizmu oraz poinformować o tym, jak należy się zachować w razie ich wystąpienia. W przypadku priapizmu, pacjent powinien natychmiast skontaktować się z lekarzem, ponieważ w przeciwnym razie występuje ryzyko trwałych zaburzeń wzwodu.²³

Interakcje z inhibitorami PDE-5

Jednoczesne stosowanie inhibitorów fosfodiestrazy-5 (PDE-5) (np. syldenafil, tadalafil, wardenafil) i terazosyny może u niektórych pacjentów prowadzić do wystąpienia objawowego niedociśnienia. W celu zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia niedociśnienia ortostatycznego przed rozpoczęciem stosowania inhibitorów fosfodiestrazy-5 (PDE-5) pacjent powinien mieć ustaloną regularną dawkę dobową leków α1-adrenolitycznych.^{24 25}

Operacja zaćmy – śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki

Obserwowano śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS, ang. Intraoperative Floppy Iris Syndrome) podczas operacji zaćmy u niektórych pacjentów leczonych w tym czasie lub w przeszłości lekami α1-adrenolitycznymi. Ten wariant zespołu małej źrenicy charakteryzuje się wiotką tęczówką, która uwypukla się w odpowiedzi na prąd śródoperacyjnej irygacji, postępującym śródoperacyjnym zwężeniem źrenicy pomimo przedoperacyjnego rozszerzenia standardowymi lekami oraz możliwością wypadnięcia tęczówki, uniemożliwiając w ten sposób poprowadzenie cięć stosowanych w fakoemulsyfikacji.²⁶

Chirurg okulista operujący pacjenta powinien być przygotowany na konieczność modyfikacji techniki chirurgicznej, takiej jak wykorzystanie retraktorów do tęczówki, pierścieni napinających i rozszerzających tęczówkę lub substancji lepkoelastycznych. Nie wydaje się, aby zaprzestanie stosowania leków α1-adrenolitycznych przed operacją zaćmy mogło przynieść jakieś korzyści.²⁷

U niektórych pacjentów w trakcie lub po leczeniu tamsulosyną, podczas chirurgicznego leczenia zaćmy, obserwowano wystąpienie śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki. Istnieją również pojedyncze doniesienia w związku z innymi lekami α1-adrenolitycznymi i nie można wykluczyć, że takie działanie jest typowe dla tej klasy leków. Ponieważ IFIS może prowadzić do nasilonych komplikacji w przebiegu operacji zaćmy, dlatego przed zabiegiem należy poinformować operującego okulistę o przyjmowaniu w przeszłości lub obecnie leku α1-adrenolitycznego.²⁸

Badania laboratoryjne

W kontrolowanych badaniach klinicznych obserwowano niewielkie, ale statystycznie istotne obniżenie wartości hematokrytu, stężenia hemoglobiny, liczby białych krwinek, stężenia białka całkowitego i albumin. Wyniki te wskazują na możliwość wystąpienia hemodylucji. Leczenie terazosyną przez okres do 24 miesięcy nie wpływało istotnie na poziom swoistego antygenu sterczowego (PSA).^{29 30}

Grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności

Zaburzenia czynności wątroby

Ponieważ terazosyna jest metabolizowana w wątrobie, należy stosować ją ostrożnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Zaleca się ostrożność podczas podawania terazosyny w skojarzeniu z lekami, które mogą wpływać na metabolizm wątrobowy.^{31 32}

Zaburzenia czynności nerek

Badania farmakokinetyczne wykazały, że pacjenci z zaburzeniami czynności nerek nie wymagają dostosowania zalecanej dawki. Nie wykazano działania terazosyny nasilającego zaburzenia czynności nerek.³³

Terazosyny nie należy podawać pacjentom z przepełnieniem pęcherza, anurią lub zaawansowaną niewydolnością nerek.³⁴

Pacjenci z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego

Przed rozpoczęciem leczenia objawów łagodnego rozrostu gruczołu krokowego lekami alfa-adrenolitycznymi należy wykluczyć inne przyczyny zaburzeń odpływu moczu lub objawów ze strony układu moczowego. U osób z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego należy przed rozpoczęciem leczenia terazosyną wykluczyć zaburzenia odpływu moczu w górnym odcinku układu moczowego oraz jakiekolwiek objawy zakażenia dróg moczowych.³⁵

Nie należy stosować terazosyny u pacjentów z łagodnym przerostem gruczołu krokowego, u których jednocześnie występują zaburzenia odpływu moczu w górnym odcinku układu moczowego, przewlekłe zakażenie dróg moczowych lub kamica nerkowa.³⁶

Pacjenci z chorobami układu krążenia

Ze względu na działanie rozszerzające naczynia krwionośne, terazosynę należy stosować ostrożnie u pacjentów z:

• obrzękiem płuc spowodowanym zwężeniem zastawki aortalnej lub mitralnej
• niewydolnością serca z wysoką pojemnością minutową
• niewydolnością prawokomorową spowodowaną zatorowością płucną lub płynem w osierdziu
• niewydolnością lewokomorową z niskim ciśnieniem napełniania³⁷

Stosowanie u dzieci

Nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności stosowania terazosyny u dzieci.³⁸

Interakcje z innymi lekami

Interakcje z lekami przeciwnadciśnieniowymi

Ze względu na ryzyko nadmiernego obniżenia ciśnienia tętniczego zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego podawania terazosyny i tiazydów lub innych leków przeciwnadciśnieniowych. Jeśli tiazydowe leki moczopędne lub inne leki przeciwnadciśnieniowe są włączone podczas leczenia terazosyną, należy zmniejszyć dawkę terazosyny lub odstawić lek. Niezbędne jest stopniowe zwiększanie nowej dawki.³⁹

Podczas podawania terazosyny w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi, ich dawkę należy zmniejszyć przed rozpoczęciem leczenia i dostosować, kiedy dawka terazosyny zostanie ustabilizowana.⁴⁰

Ważne informacje dotyczące substancji pomocniczych

Produkty zawierające terazosynę mogą zawierać laktozę i dlatego nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.^{41 42}

Produkt leczniczy Hytrin zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, to znaczy lek uznaje się za „wolny od sodu”.⁴³