Właściwości farmakodynamiczne
Terazosyna

Mechanizm działania terazosyny

Terazosyna jest długo działającym lekiem selektywnie blokującym obwodowe receptory α1-adrenergiczne. Choć dokładny mechanizm działania hipotensyjnego terazosyny nie został w pełni ustalony, badania wykazały, że terazosyna powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego poprzez zmniejszenie całkowitego oporu obwodowego naczyń krwionośnych.^{1 2}

Rozszerzenie naczyń krwionośnych i zwiększenie ich pojemności jest głównie wynikiem antagonizmu receptorowego, co prowadzi do zmniejszenia obciążenia wstępnego i następczego serca zarówno podczas odpoczynku, jak i podczas wysiłku fizycznego.³

Ważną cechą terazosyny jest jej selektywność wobec receptorów α1-adrenergicznych, co odróżnia ją od mniej wybiórczych antagonistów receptorów alfa. Dzięki temu receptory α2-adrenergiczne pozostają czynne i chronią organizm przed nieproporcjonalnym zwiększeniem uwalniania noradrenaliny, uwalnianiem reniny oraz nadmiernym przyspieszeniem czynności serca.⁴

Wpływ terazosyny na ciśnienie tętnicze

Terazosyna jest substancją o stosunkowo szybkim początku działania. Po podaniu doustnym powoduje stopniowe obniżanie ciśnienia tętniczego już w ciągu 15 minut od przyjęcia.⁵ U człowieka następuje obniżenie zarówno ciśnienia skurczowego, jak i rozkurczowego, niezależnie od pozycji ciała (leżącej czy stojącej), przy czym działanie na ciśnienie rozkurczowe jest bardziej zaznaczone.⁶

Należy podkreślić, że obniżeniu ciśnienia tętniczego pod wpływem terazosyny zazwyczaj nie towarzyszy odruchowa tachykardia. Działanie na ciśnienie tętnicze związane z maksymalnym stężeniem leku w osoczu (występujące w pierwszych kilku godzinach po podaniu) jest bardziej zależne od pozycji pacjenta i jest silniej wyrażone w pozycji stojącej. W tej pozycji, w pierwszych godzinach po podaniu leku, obserwuje się również zwiększenie częstości akcji serca o 6-10 uderzeń na minutę.⁷

Istotnym aspektem farmakodynamicznym terazosyny jest fakt, że u pacjentów z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego, którzy mają prawidłowe ciśnienie tętnicze, jej zastosowanie nie prowadzi do klinicznie istotnego obniżenia ciśnienia.⁸

Działanie terazosyny w łagodnym rozroście gruczołu krokowego

Badania wskazują, że blokada receptorów α1-adrenergicznych przez terazosynę jest skuteczna w poprawie hydrodynamiki moczu u pacjentów z przewlekłym upośledzeniem odpływu moczu z pęcherza moczowego, szczególnie w przypadku łagodnego rozrostu gruczołu krokowego.⁹

Mechanizm działania w BPH

Objawy łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) są spowodowane głównie dwiema składowymi: obecnością powiększonego gruczołu krokowego oraz zwiększonym napięciem mięśni gładkich ujścia pęcherza moczowego i samego gruczołu krokowego. To napięcie jest regulowane przez receptory α1-adrenergiczne.¹⁰

Terazosyna zwiększa szybkość wydalania moczu i zmniejsza objawy związane z BPH poprzez rozluźnienie mięśni gładkich szyi pęcherza moczowego i gruczołu krokowego w wyniku zablokowania receptorów α1-adrenergicznych. Co ważne, ponieważ w ścianie pęcherza moczowego znajduje się stosunkowo niewiele receptorów α1-adrenergicznych, terazosyna zmniejsza objawy zwężenia drogi odpływu moczu nie wpływając na kurczliwość pęcherza.¹¹

W badaniach in vitro wykazano, że terazosyna działa antagonistycznie na wywołane przez fenylefrynę skurcze tkanki ludzkiego gruczołu krokowego. Badania kliniczne potwierdziły, że terazosyna powoduje poprawę hydrodynamiki moczu i zmniejsza nasilenie objawów łagodnego rozrostu gruczołu krokowego.¹²

Czas do uzyskania efektu terapeutycznego

Zmniejszenie dolegliwości związanych z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego można zaobserwować stosunkowo szybko – już po 2 tygodniach od rozpoczęcia leczenia terazosyną. Pełna odpowiedź kliniczna jest jednak osiągana po dłuższym czasie – największą skuteczność terapeutyczną uzyskuje się po 4-6 tygodniach leczenia.¹³

Wpływ terazosyny na profil lipidowy

Kontrolowane badania kliniczne wykazały, że terazosyna wywiera korzystny wpływ na profil lipidowy osocza. U pacjentów leczonych terazosyną w monoterapii stwierdzono poprawę kilku parametrów lipidowych:^{14 15}

• Zmniejszenie stężenia triglicerydów
• Zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego
• Zmniejszenie stężenia frakcji LDL i VLDL cholesterolu
• Zwiększenie stężenia cholesterolu HDL
• Poprawa współczynnika HDL/cholesterol całkowity

^{16 17}

Inne efekty metaboliczne terazosyny

Terazosyna wyróżnia się korzystnym profilem metabolicznym, nie wywołując niepożądanych efektów metabolicznych, co pozwala na jej stosowanie u pacjentów z współistniejącymi chorobami takimi jak cukrzyca, astma czy dna moczanowa.¹⁸

Długotrwałe podawanie terazosyny (sześć miesięcy lub dłużej) nie powoduje istotnych klinicznie zmian parametrów biochemicznych, takich jak:¹⁹

• Stężenie glukozy
• Stężenie kwasu moczowego
• Stężenie kreatyniny
• Azot mocznikowy krwi
• Próby czynnościowe wątroby
• Elektrolity

²⁰

Wpływ na masę ciała

Podczas leczenia terazosyną u pacjentów obserwuje się zwiększenie masy ciała. W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo wykazano, że u mężczyzn przyjmujących terazosynę w monoterapii nastąpiło zwiększenie masy ciała średnio o 1 kg, natomiast u kobiet o 0,8 kg. W grupie otrzymującej placebo zaobserwowano zmniejszenie masy ciała odpowiednio o 0,5 kg u mężczyzn i 0,1 kg u kobiet. Różnice te były istotne statystycznie.²¹

Efekt hemodylucji

Analiza wyników badań laboratoryjnych przeprowadzonych po podaniu terazosyny wskazuje na możliwość wystąpienia hemodylucji. Objawia się ona zmniejszeniem wartości następujących parametrów:²²

• Hematokryt
• Stężenie hemoglobiny
• Liczba białych krwinek
• Stężenie białka całkowitego
• Stężenie albumin

²³

Efekt ten jest znany w przypadku leków blokujących receptory α-adrenergiczne, gdzie obserwowano zmniejszenie wartości hematokrytu i stężenia białka całkowitego, co przypisuje się właśnie zjawisku hemodylucji.²⁴

Klasyfikacja farmakoterapeutyczna terazosyny

Terazosyna jest sklasyfikowana w dwóch grupach farmakoterapeutycznych ze względu na swoje zastosowanie kliniczne:^{25 26 27}

• Jako lek stosowany w łagodnym rozroście gruczołu krokowego, lek α-adrenolityczny (kod ATC: G04CA03)
• Jako lek przeciwnadciśnieniowy, lek α1-adrenolityczny (kod ATC: C02CA)

^{28 29}