Działania niepożądane
Propofol 1% Fresenius 10 mg/ml

Działania niepożądane leku Propofol 1% Fresenius

Propofol 1% Fresenius (10 mg/ml, emulsja do wstrzykiwań lub infuzji) jest lekiem powszechnie stosowanym w anestezjologii. Mimo że wprowadzenie do znieczulenia i jego podtrzymanie przy użyciu propofolu zazwyczaj przebiegają łagodnie, każdy lekarz powinien być świadomy potencjalnych działań niepożądanych związanych z jego stosowaniem.¹

Charakterystyka ogólna bezpieczeństwa

Najczęściej obserwowane działania niepożądane propofolu są przewidywalnymi farmakologicznymi efektami leków znieczulających i uspokajających, na czele z niedociśnieniem tętniczym. Warto podkreślić, że rodzaj, nasilenie i częstość występowania działań niepożądanych mogą być bezpośrednio związane ze stanem klinicznym pacjenta oraz zastosowanymi procedurami operacyjnymi lub terapeutycznymi.²

Zaburzenia układu immunologicznego

Bardzo rzadko (częstość występowania <1/10 000) podczas podawania propofolu może wystąpić reakcja anafilaktyczna. Może ona obejmować obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, rumień oraz niedociśnienie tętnicze. Wystąpienie tych objawów wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej.³

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Wśród zaburzeń metabolicznych o nieznanej częstości występowania wyróżnia się kwasicę metaboliczną, hiperkaliemię oraz hiperlipidemię. Te zaburzenia mogą mieć szczególne znaczenie u pacjentów z wcześniej istniejącymi chorobami metabolicznymi.⁴

Zaburzenia psychiczne

Z nieznaną częstością mogą występować euforia oraz odhamowanie seksualne. Odnotowano również przypadki nadużywania propofolu oraz uzależnienia od tego produktu leczniczego, co jest istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa stosowania, szczególnie wśród personelu medycznego mającego dostęp do leku.⁵

Zaburzenia układu nerwowego

W zakresie układu nerwowego najczęściej (≥1/100 do <1/10) obserwuje się ból głowy podczas wybudzania ze znieczulenia. Rzadziej (≥1/10 000 do <1/1000) występują ruchy padaczkopodobne, w tym drgawki i opistotonus, które mogą pojawić się zarówno podczas wprowadzenia do znieczulenia, jego podtrzymywania, jak i w fazie wybudzania. W tej samej częstotliwości odnotowuje się zawroty głowy, drżenie oraz uczucie zimna w okresie wybudzania.⁶

Bardzo rzadko (<1/10 000) może wystąpić pooperacyjna utrata przytomności. Z nieznaną częstością raportowano przypadki ruchów mimowolnych.⁷

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu sercowo-naczyniowego często (≥1/100 do <1/10) występuje bradykardia lub tachykardia podczas wprowadzania do znieczulenia oraz niedociśnienie tętnicze. Bardzo rzadko (<1/10 000) raportowano przypadki obrzęku płuc, a z nieznaną częstością występowania – arytmie i niewydolność serca.⁸

Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) obserwowano zakrzepicę i zapalenie żył.⁹

Zaburzenia układu oddechowego

W obrębie układu oddechowego często (≥1/100 do <1/10) występuje przemijający bezdech, kaszel oraz czkawka podczas wprowadzania do znieczulenia. Z nieznaną częstością może wystąpić depresja oddechowa, której nasilenie jest zależne od zastosowanej dawki leku.¹⁰

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Działania niepożądane dotyczące przewodu pokarmowego obejmują przede wszystkim nudności lub wymioty podczas wybudzania ze znieczulenia (częstość ≥1/100 do <1/10). Bardzo rzadko (<1/10 000) może wystąpić zapalenie trzustki.¹¹

Inne istotne działania niepożądane

Z innych ważnych klinicznie działań niepożądanych wymienić należy:

• Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych – hepatomegalia (częstość nieznana)¹²
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe – rabdomioliza (częstość nieznana)¹³
• Zaburzenia nerek i dróg moczowych – odbarwienie moczu po przedłużonym podawaniu propofolu (bardzo rzadko), niewydolność nerek (częstość nieznana)¹⁴
• Zaburzenia układu rozrodczego – priapizm (częstość nieznana)¹⁵

Reakcje w miejscu podania

Bardzo często (≥1/10) pacjenci odczuwają ból w miejscu podania podczas wprowadzania do znieczulenia. Bardzo rzadko (<1/10 000) może wystąpić martwica tkanek po przypadkowym podaniu poza naczynie krwionośne. Z nieznaną częstością raportowano ból i obrzęk w miejscu podania po przypadkowym podaniu pozanaczyniowym.¹⁶

Zaburzenia w badaniach diagnostycznych

W badaniach diagnostycznych z nieznaną częstotliwością obserwowano zapisy elektrokardiogramów odpowiadające zespołowi Brugadów.¹⁷

Powikłania pooperacyjne

Bardzo rzadko (<1/10 000) w okresie pooperacyjnym może wystąpić gorączka.¹⁸

Tabela działań niepożądanych Propofolu 1% Fresenius

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Zaburzenia zagrażające życiu

Spośród działań niepożądanych propofolu, szczególnie niebezpieczne i potencjalnie zagrażające życiu są:

• Reakcje anafilaktyczne – mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego i zatrzymania krążenia, wymagają natychmiastowego rozpoznania i leczenia¹⁹
• Depresja oddechowa – zależna od dawki, może prowadzić do bezdechu i hipoksji²⁰
• Zaburzenia rytmu serca – bradykardia, tachykardia, arytmia oraz niewydolność serca, szczególnie niebezpieczne u pacjentów z chorobami układu krążenia²¹
• Zespół infuzji propofolu – rzadkie, ale poważne powikłanie związane z kwasicą metaboliczną, rabdomiolizą i niewydolnością nerek podczas długotrwałej infuzji propofolu²²

Problemy w okresie pooperacyjnym

W okresie pooperacyjnym należy zwrócić szczególną uwagę na:

• Pooperacyjną utratę przytomności – rzadkie, ale poważne powikłanie wymagające przedłużonej obserwacji pacjenta²³
• Nudności i wymioty – częste działania niepożądane w okresie wybudzania, mogące prowadzić do aspiracji treści żołądkowej²⁴
• Ból głowy i zawroty głowy – mogące utrudniać wczesną mobilizację pacjenta²⁵

Powikłania związane z podaniem leku

Szczególną uwagę należy zwrócić na technikę podawania propofolu:

• Ból w miejscu podania – bardzo częste działanie niepożądane podczas wprowadzania do znieczulenia, możliwe do zminimalizowania poprzez zastosowanie odpowiednich technik (podanie lidokainy, wybór większych żył)²⁶
• Martwica tkanek – bardzo rzadkie, ale poważne powikłanie po przypadkowym podaniu poza naczynie krwionośne, wymagające specjalistycznego leczenia²⁷
• Zakrzepica i zapalenie żył – niezbyt częste powikłanie miejscowe, mogące prowadzić do długotrwałych konsekwencji²⁸

Interakcje z innymi układami

Propofol może wywierać niekorzystny wpływ na różne układy organizmu:

• Układ wątrobowy – hepatomegalia (powiększenie wątroby), mogąca wskazywać na jej uszkodzenie²⁹
• Układ trzustkowy – zapalenie trzustki, rzadkie ale poważne powikłanie³⁰
• Układ nerkowy – niewydolność nerek, odbarwienie moczu przy przedłużonym podawaniu³¹