Leki w grupie
„leki sedacyjne”

Leki sedacyjne (uspokajające) to grupa substancji działających hamująco na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), powodujących zmniejszenie napięcia psychicznego, uspokojenie oraz ograniczenie reakcji na bodźce zewnętrzne. Działają poprzez nasilenie efektów hamujących neurotransmiterów, głównie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA), co prowadzi do spowolnienia funkcji poznawczych i ruchowych oraz wywołania senności.

Do najważniejszych grup leków sedacyjnych należą: benzodiazepiny (np. diazepam – Relanium, midazolam – Dormicum, alprazolam – Xanax, lorazepam – Lorafen), niebenzodiazepinowe leki nasenne (zolpidem – Stilnox, zopiklon – Imovane), barbiturany (fenobarbital – Luminal), hydroksyzyna (Atarax, Hydroxyzinum), oraz niektóre leki przeciwhistaminowe pierwszej generacji o działaniu sedacyjnym (difenhydramina – Dimedrol, prometazyna – Diphergan).

Leki sedacyjne można podzielić na podgrupy w zależności od struktury chemicznej i mechanizmu działania: benzodiazepiny (działające na receptor GABA-A), leki „Z” (zolpidem, zopiklon, zaleplon – selektywnie działające na podjednostkę omega-1 receptora GABA-A), barbiturany (wzmacniające działanie GABA i hamujące działanie glutaminianu), oraz leki przeciwhistaminowe o działaniu sedacyjnym (blokujące receptory H1 w OUN).

Główne zalety stosowania leków sedacyjnych to szybkie działanie uspokajające, zmniejszanie lęku, ułatwianie zasypiania oraz działanie miorelaksacyjne. Są nieocenione w krótkotrwałym leczeniu stanów lękowych, bezsenności oraz w przygotowaniu do zabiegów diagnostycznych i operacyjnych. Niektóre z nich, jak benzodiazepiny, mają również działanie przeciwdrgawkowe, co rozszerza ich zastosowanie kliniczne.

Największe niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków sedacyjnych to ryzyko uzależnienia (szczególnie przy długotrwałym stosowaniu benzodiazepin i barbituranów), rozwój tolerancji wymagającej zwiększania dawki, efekt „z odbicia” po odstawieniu, interakcje z innymi lekami hamującymi OUN (w tym z alkoholem), oraz potencjalne działania niepożądane jak senność w ciągu dnia, zaburzenia koordynacji, upośledzenie funkcji poznawczych, a w przypadku przedawkowania – depresja oddechowa, która może być śmiertelna.

Lista leków w tej grupie

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl