rezonans magnetyczny
Rezonans magnetyczny (MRI – Magnetic Resonance Imaging) to nieinwazyjna technika obrazowania medycznego wykorzystująca silne pole magnetyczne i fale radiowe do uzyskania szczegółowych obrazów struktur anatomicznych ciała. W przeciwieństwie do tomografii komputerowej, nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, co czyni ją bezpieczniejszą metodą diagnostyczną.
Badanie MRI umożliwia uzyskanie obrazów o wysokiej rozdzielczości tkanek miękkich, w tym mózgu, rdzenia kręgowego, mięśni, stawów, narządów jamy brzusznej i miednicy. Jest szczególnie wartościowe w diagnostyce chorób neurologicznych, ortopedycznych, onkologicznych oraz w ocenie układu sercowo-naczyniowego.
Wśród najczęstszych wskazań do wykonania rezonansu magnetycznego znajdują się: diagnostyka guzów i zmian zapalnych, ocena urazów tkanek miękkich, diagnostyka chorób demielinizacyjnych (np. stwardnienie rozsiane), ocena patologii naczyniowych mózgu, diagnostyka chorób stawów i kręgosłupa oraz monitorowanie efektów leczenia.
Przeciwwskazania do badania MRI obejmują obecność ferromagnetycznych implantów (niektórych rozruszników serca, implantów ślimakowych, klipsów naczyniowych), ciał obcych metalicznych oraz ciężki stan kliniczny pacjenta. Względnym przeciwwskazaniem jest klaustrofobia, choć w wielu ośrodkach dostępne są już aparaty otwarte lub stosuje się premedykację.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Deferazyroks – Właściwości farmakodynamiczne
Deferazyroks jest trójkleszczowym ligandem chelatującym żelazo(III) o wysokiej selektywności, wiążącym żelazo w stosunku 2:1 i umożliwiającym jego wydalanie głównie z kałem. W badaniach metabolicznych u pacjentów z talasemią wykazano, że dawki dobowej 10, 20 i 40 mg/kg masy ciała powodowały wydalanie netto żelaza odpowiednio na poziomie 0,119, 0,329 i 0,445 mg Fe/kg mc./dobę. Leczenie deferazyroksem w dawkach 20 i 30 mg/kg mc. przez rok u pacjentów z talasemią beta skutkowało istotnym zmniejszeniem stężenia żelaza w wątrobie o około -0,4 i -8,9 mg Fe/g suchej masy oraz obniżeniem ferrytyny w surowicy o około -36 i -926 µg/l. Współczynniki wydalania do poboru żelaza wynosiły odpowiednio 1,02 i 1,67, wskazując na równowagę lub ujemny bilans żelaza. Deferazyroks wykazuje również skuteczność u pacjentów z innymi niedokrwistościami, w tym niedokrwistością sierpowatokrwinkową i zespołami mielodysplastycznymi, a stężenie ferrytyny w surowicy jest użytecznym markerem monitorowania terapii. Terapia w dawkach 10-30 mg/kg mc. przez rok może także redukować stężenie żelaza w sercu, co potwierdzono wzrostem parametru MRI T2* z 18,3 do 23,0 ms.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, biopsja, deferoksamina, ferrytyna w surowicy, hemosyderoza, kod ATC, kreatynina w surowicy, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, obciążenie żelazem, rezonans magnetyczny, stężenie żelaza w wątrobie, tabletka powlekana, talasemia beta, terapia chelatująca żelazo, transfuzja wymienna, wydalanie żelaza, zawiesina doustna, zespół Diamonda-Blackfana, zespół mielodysplastyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Poranne mdłości – Diagnostyka i diagnoza
Poranne mdłości w ciąży (NVP) dotyczą 70-80% kobiet i manifestują się głównie w pierwszym trymestrze, zwykle między 4. a 16. tygodniem ciąży, choć mogą występować o dowolnej porze dnia. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie klinicznym, ocenie nasilenia objawów (np. za pomocą skali PUQE, gdzie wynik >13 wskazuje na ciężkie objawy) oraz wykluczeniu innych przyczyn nudności i wymiotów. Kluczowe jest rozróżnienie NVP od nadmiernych wymiotów ciężarnych (HG), które dotyczą 0,3-3,6% pacjentek i charakteryzują się odwodnieniem (potwierdzonym ketonurią), utratą masy ciała >5% sprzed ciąży, niemożnością przyjmowania pokarmów i płynów oraz znacznym ograniczeniem aktywności. W przypadku HG konieczne jest rozszerzone badanie laboratoryjne obejmujące morfologię, elektrolity, parametry nerkowe, próby wątrobowe oraz ocenę hormonów tarczycy, a także badania obrazowe (USG położnicze, jamy brzusznej, ewentualnie TK lub MRI).
badanie moczu, choroba trofoblastyczna, ciąża mnoga, ciąża zaśniadowa, diagnostyka różnicowa, elektrolity w surowicy, enzymy wątrobowe, hemokoncentracja, hormon GDF15, hormony tarczycy, infekcja układu moczowego, ketonuria, ketoza, morfologia krwi, nadczynność tarczycy, niedrożność jelit, nudności i wymioty ciążowe, parametry nerkowe, pierwszy trymestr, poranne mdłości, próby wątrobowe, rezonans magnetyczny, skala PUQE, tomografia komputerowa, USG jamy brzusznej, USG położnicze, utrata masy ciała, wywiad kliniczny, zaburzenia elektrolitowe, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego - Leksykon chorób i schorzeń
Tasiemczyca – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka tasiemczycy opiera się na wieloaspektowym podejściu, uwzględniającym badania kału, serologiczne oraz obrazowe, dostosowanych do postaci klinicznej i lokalizacji pasożyta. W przypadku tasiemczycy jelitowej podstawą jest mikroskopowe badanie 2-3 próbek kału pobranych w różnych dniach, celem wykrycia jaj lub segmentów tasiemca, z uwzględnieniem, że jaja pojawiają się zwykle 2-3 miesiące po zakażeniu. Badanie koproantygenowe wykazuje czułość 98% i swoistość 99%, przewyższając mikroskopię (czułość 38%), a metody molekularne (PCR) pozwalają na identyfikację gatunku z czułością 97-100% i swoistością do 100%. W diagnostyce cysticerkozy kluczowe są testy serologiczne, zwłaszcza immunoblot (EITB) o czułości i swoistości odpowiednio 100% i 98%, oraz badania obrazowe (CT, MRI, USG) umożliwiające wykrycie torbieli, zwapnień i zmian obrzękowych w mózgu i tkankach miękkich.
anemia megaloblastyczna, bąblowica, badanie kału, bruzdogłowiec szeroki, cysticerkoza, Diphyllobothrium latum, dysfagia, Echinococcus granulosus, ELISA, immunoblot, neurocysticerkoza, padaczka, PCR, płyn mózgowo-rdzeniowy, rezonans magnetyczny, Taenia saginata, Taenia solium, tasiemczyca, tasiemiec nieuzbrojony, tasiemiec uzbrojony, tomografia komputerowa, torbiel bąblowcowa, ultrasonografia, wodogłowie - Leksykon chorób i schorzeń
Ból palców – Diagnostyka i diagnoza
Ból palców stopy wymaga kompleksowej diagnostyki obejmującej szczegółowy wywiad lekarski, badanie fizykalne oraz odpowiednie badania obrazowe i laboratoryjne. Kluczowe jest rozpoznanie charakteru bólu, lokalizacji, czynników nasilających oraz wcześniejszych urazów. Badanie fizyczne powinno uwzględniać ocenę obrzęku, deformacji, zakresu ruchomości stawów oraz obecności punktów bolesności i objawu Muldera w przypadku podejrzenia nerwiaka Mortona. Diagnostyka obrazowa obejmuje RTG (ocena złamań, zmian zwyrodnieniowych, osteofitów), USG (ocena tkanek miękkich, nerwiaków), MRI (szczegółowa ocena tkanek miękkich i nerwów, złoty standard w diagnostyce nerwiaka Mortona) oraz w wybranych przypadkach CT i scyntygrafię kostną. Badania laboratoryjne (morfologia, OB, kwas moczowy, RF, anty-CCP, HbA1c) wspomagają rozpoznanie chorób systemowych, takich jak dna moczanowa czy reumatoidalne zapalenie stawów. Diagnostyczne iniekcje znieczulenia miejscowego są szczególnie użyteczne w lokalizacji źródła bólu, zwłaszcza w nerwiaku Mortona.
choroba Freiberga, choroba zwyrodnieniowa stawów, czynnik reumatoidalny, dna moczanowa, hallux rigidus, hallux valgus, kwas moczowy, łuszczycowe zapalenie stawów, morfologia krwi, nerwiak Mortona, neuropatia obwodowa, osteomyelitis, palec młotkowaty, przeciwciała anty-CCP, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kostna, turf toe, wrastający paznokieć, zapalenie kaletki, zapalenie powięzi podeszwowej, zapalenie ścięgien prostowników, zespół kanału stępu, złamanie przeciążeniowe - Leksykon chorób i schorzeń
Katar – Diagnostyka i diagnoza
Katar (catarrh) jest objawem charakteryzującym się nadmiernym gromadzeniem śluzu w drogach oddechowych, najczęściej w tylnej części nosa, gardle lub zatokach przynosowych. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, ze zwróceniem uwagi na objawy takie jak przewlekła niedrożność nosa, uczucie ciała obcego w gardle, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła (post-nasal drip) oraz trzeszczenia w uszach. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić infekcje bakteryjne (charakteryzujące się żółto-zieloną wydzieliną i gorączką), alergie (z towarzyszącym świądem, kichaniem i łzawieniem), polipy nosa oraz refluks żołądkowo-przełykowy (GERD). W przypadku przewlekłego kataru trwającego ponad 8 tygodni wskazane jest pogłębienie diagnostyki poprzez endoskopię nosową, badania obrazowe (RTG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny) oraz testy alergiczne i mikrobiologiczne. Brak jest specyficznych testów dla kataru, dlatego diagnoza opiera się na ocenie klinicznej i subiektywnych dolegliwościach pacjenta.
alergiczne zapalenie zatok, badanie fizykalne, infekcja bakteryjna, kortykosteroidy donosowe, leki przeciwhistaminowe, pH-metria przełyku, polipy nosa, posiew plwociny, przewlekłe zapalenie zatok przynosowych, refluks żołądkowo-przełykowy, rezonans magnetyczny, rynoskopia, skrzywienie przegrody nosowej, spirometria, spływanie wydzieliny po tylnej ścianie gardła, stan zapalny, swoiste IgE, testy alergiczne, testy skórne, tomografia komputerowa, twardzina układowa, wywiad medyczny, zatoki przynosowe, Zespół Kaszlu Górnych Dróg Oddechowych - Leksykon chorób i schorzeń
Mięsak ewinga – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Mięsak Ewinga to agresywny, złośliwy nowotwór kości i tkanek miękkich, najczęściej diagnozowany u dzieci, nastolatków i młodych dorosłych, z predylekcją do lokalizacji w kończynach dolnych, miednicy, żebrach, kończynach górnych i kręgosłupie. W momencie rozpoznania u około 33% pacjentów stwierdza się przerzuty do płuc, węzłów chłonnych, kości lub szpiku. Objawy kliniczne obejmują ból, obrzęk, tkliwość, wyczuwalny guz, gorączkę oraz ograniczenie ruchomości. Leczenie jest wielomodalne i obejmuje chemioterapię (cykle trwające 2-5 dni z przerwami na regenerację), chirurgię (w tym operacje oszczędzające kończyny, amputacje i rotoplastykę) oraz radioterapię, która jest skuteczna dzięki wysokiej radiosensytywności guza. W terapii stosuje się także leki wspomagające, takie jak filgrastim (Neupogen) i pegfilgrastim (Neulasta), które skracają czas neutropenii i zmniejszają ryzyko gorączki neutropenicznej.
amputacja, badania laboratoryjne, ból kości, chemioterapia, chirurgia, filgrastim, gorączka neutropeniczna, kardiotoksyczność, krwotoczne zapalenie pęcherza, mięsak Ewinga, mikroprzerzut, nefrotoksyczność, neutropenia, niepłodność, nowotwór kości, nudności, obrzęk, ocena pielęgniarska, onkolog dziecięcy, opieka paliatywna, patolog, pegfilgrastim, pielęgniarka onkologiczna, radiolog, radioterapeuta, radioterapia, remisja, rezonans magnetyczny, scyntygrafia kości, sepsa, szpik kostny, tkanki miękkie, tomografia komputerowa, węzły chłonne, wtórny nowotwór, wymioty, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, złośliwy guz kości, żywienie dojelitowe, żywienie pozajelitowe - Leksykon leków
Przedawkowanie – Feiba NF 2 500 j. (2 500 j. FEIBA), 50 j./ml
Przedawkowanie FEIBA NF, zawierającego czynniki krzepnięcia II, IX, X (głównie nieaktywowane) oraz aktywowany czynnik VII, wiąże się z wysokim ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych, szczególnie przy dawkach przekraczających 200 j./kg masy ciała. Do najczęstszych powikłań należą zawał mięśnia sercowego, zator płucny, zakrzepica żył głębokich oraz udar niedokrwienny, wszystkie związane z nadmierną aktywacją kaskady krzepnięcia. Diagnostyka opiera się na ocenie klinicznej oraz badaniach obrazowych (USG dopplerowskie, angiografia, TK, MRI) i laboratoryjnych (D-dimery, fibrynogen, PT, APTT).
aktywowany czynnik VII, angiografia, aPTT, czas protrombinowy, czynniki krzepnięcia II, D-dimery, FEIBA NF, fibrynogen, IX i X, kaskada krzepnięcia, niedokrwienie mózgu, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rezonans magnetyczny, skrzeplina, terapia przeciwzakrzepowa, tętnica płucna, tętnica wieńcowa, tomografia komputerowa, udar niedokrwienny, USG dopplerowskie, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zator płucny, zawał mięśnia sercowego, zespół czynników krzepnięcia przeciw inhibitorowi czynnika VIII - Leksykon substancji czynnych
Kwas gadoterowy – Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas gadoterowy, stosowany jako środek kontrastowy w produktach takich jak Clariscan, Dotarem i Dotarem multidose, wymaga szczególnej ostrożności u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu kwasu gadoterowego na płodność, co należy uwzględnić w rozmowie z pacjentkami. Badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na reprodukcję, jednak gadolin zawarty w kwasie gadoterowym przenika przez łożysko, a jego wpływ na płód nie jest jednoznacznie określony. Z tego względu stosowanie tych środków kontrastowych w ciąży jest dopuszczalne jedynie w sytuacjach, gdy korzyści kliniczne zdecydowanie przewyższają potencjalne ryzyko.
alternatywna metoda diagnostyczna, bilans korzyści i ryzyka, gadolin, karmienie piersią, korzyść diagnostyczna, kwas gadoterowy, przenikanie przez łożysko, przewód pokarmowy niemowlęcia, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, stosunek korzyści do ryzyka, świadoma zgoda pacjenta, wchłanianie kwasu gadoterowego, wydzielanie do mleka, związek gadolinu - Leksykon chorób i schorzeń
Toxoplazmoza – Diagnostyka i diagnoza
Toksoplazmoza, wywołana przez Toxoplasma gondii, wymaga kompleksowej diagnostyki obejmującej metody serologiczne, molekularne, obrazowe oraz histopatologiczne. Diagnostyka serologiczna opiera się na oznaczaniu przeciwciał IgG i IgM, gdzie obecność IgM wskazuje na ostre zakażenie, a test awidności IgG pozwala różnicować czas zakażenia. Metody molekularne, zwłaszcza PCR z wykorzystaniem genów B1 i sekwencji 529 bp, są kluczowe w diagnostyce prenatalnej, toksoplazmozy OUN oraz ocznej, charakteryzując się wysoką czułością i swoistością (PCR w płynie owodniowym: czułość 92%, swoistość 100%). Badania obrazowe (TK, MRI, USG) wspomagają diagnozę i monitorowanie, szczególnie u pacjentów z AIDS i wrodzoną toksoplazmozą, gdzie obserwuje się zmiany pierścieniowate i zwapnienia wewnątrzczaszkowe. Diagnostyka histopatologiczna, choć rzadziej stosowana, umożliwia identyfikację tachyzoitów i cyst tkankowych, zwłaszcza przy użyciu barwienia immunoperoksydazowego.
amniopunkcja, autofluorescencja, badanie histopatologiczne, biomarkery immunologiczne, diagnostyka molekularna, diagnostyka serologiczna, immunoblot, limfocyty CD4, martwicze zapalenie siatkówki, obniżona odporność, paracenteza, płyn mózgowo-rdzeniowy, płyn owodniowy, przeciwciała IgG i IgM, punkcja lędźwiowa, reakcja łańcuchowa polimerazy, reaktywacja zakażenia, real-time PCR, rezonans magnetyczny, tachyzoity, test ELISA, test IGRA, test immunofluorescencyjny, test point-of-care, toksoplazmoza mózgu, toksoplazmoza oczna, toksoplazmoza OUN, tomografia komputerowa, Toxoplasma gondii, ultrasonografia, wodogłowie, wrodzona toksoplazmoza, zahamowanie wzrostu wewnątrzmacicznego, zakażenie pasożytnicze, zakażenie wewnątrzmaciczne, zwapnienia wewnątrzczaszkowe - Leksykon chorób i schorzeń
Migrena z aurą – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Migrena z aurą to nawracający ból głowy poprzedzony lub towarzyszący zaburzeniom sensorycznym, najczęściej wzrokowym (90% przypadków) lub czuciowym (31%), trwającym od 5 do 60 minut i zwykle jednostronnym. Typowy atak obejmuje fazy prodromu, aury, bólu głowy oraz postdromu. Diagnoza opiera się na kryteriach ICHD-3, wymagających co najmniej 2 ataków z odwracalnymi objawami aury, a także wykluczeniu innych poważnych stanów, takich jak udar mózgu. Leczenie obejmuje farmakoterapię doraźną (paracetamol, ibuprofen, tryptany, ergotamina, leki przeciwwymiotne) oraz profilaktyczną (beta-blokery, leki przeciwpadaczkowe, trójcykliczne leki przeciwdepresyjne, anty-CGRP, toksyna botulinowa), a także metody neuromodulacji i niefarmakologiczne terapie behawioralne. Szczególną uwagę zwraca się na wczesne podanie leków, najlepiej na początku bólu głowy, oraz na indywidualizację terapii w zależności od nasilenia i częstotliwości ataków.
afazja, akupunktura, aura migrenowa, beta-bloker, ból głowy z odbicia, leczenie doraźne, leczenie profilaktyczne, lek przeciwpadaczkowy, lek przeciwwymiotny, metoda niefarmakologiczna, Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy, migrena hemiplegiczna, migrena miesiączkowa, migrena przewlekła, migrena z aurą, nawracający ból głowy, parestezje, przeciwciało monoklonalne, rezonans magnetyczny, stymulacja nerwu błędnego, stymulacja nerwu trójdzielnego, szumy uszne, terapia poznawczo-behawioralna, TIA, tinnitus, toksyna botulinowa, tomografia komputerowa, topiramat, tryptan, zaburzenia mowy, zaburzenia sensoryczne, zawroty głowy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dimethyl Fumarate Gedeon Richter
Stosowanie fumaranu dimetylu wymaga ścisłego monitorowania parametrów laboratoryjnych ze względu na ryzyko nefrotoksyczności, hepatotoksyczności oraz limfopenii. Zaleca się ocenę funkcji nerek (kreatynina, azot mocznikowy, ogólne badanie moczu) przed rozpoczęciem terapii, po 3 i 6 miesiącach oraz następnie co 6-12 miesięcy. Monitorowanie funkcji wątroby obejmuje oznaczenie aktywności aminotransferaz (AlAT, AspAT) oraz stężenia bilirubiny całkowitej, szczególnie w przypadku przekroczenia 3-krotnej (enzymy) i 2-krotnej (bilirubina) górnej granicy normy. Morfologia krwi z oznaczeniem liczby limfocytów powinna być wykonywana przed terapią oraz co 3 miesiące, z uwzględnieniem szczególnej ostrożności u pacjentów z limfopenią, zwłaszcza gdy liczba limfocytów spada poniżej 0,5 × 10⁹/L, co stanowi przeciwwskazanie do rozpoczęcia leczenia.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, badanie MRI, bilirubina całkowita, ciężka limfopenia, enzym wątrobowy, fumaran dimetylu, górna granica normy, kreatynina i azot mocznikowy, leczenie immunomodulacyjne, leczenie immunosupresyjne, liczba limfocytów, limfocyty T CD4+, limfocyty T CD8+, limfopenia, morfologia krwi, parametr laboratoryjny, parametr nerkowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, polekowe uszkodzenie wątroby, postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia, reakcja łańcuchowa polimerazy, rezonans magnetyczny, stwardnienie rozsiane, wirus Johna Cunninghama - Leksykon chorób i schorzeń
Pierścień naczyniowy – Leczenie
Pierścień naczyniowy to wrodzona wada łuku aorty powodująca ucisk na tchawicę i/lub przełyk, manifestująca się objawami ze strony układu oddechowego (np. stridor, bezdech) i pokarmowego. Leczenie jest przede wszystkim chirurgiczne i polega na przecięciu pierścienia w celu uwolnienia ucisku. Operacja jest wskazana u wszystkich pacjentów z objawami klinicznymi i nie powinna być opóźniana, zwłaszcza przy objawach niewydolności oddechowej. Technika operacyjna zależy od typu pierścienia (np. podwiązanie mniejszego łuku w podwójnym łuku aorty, przecięcie ligamentum arteriosum w prawym łuku aorty z aberrantną lewą tętnicą podobojczykową) oraz obecności współistniejących anomalii. W złożonych przypadkach stosuje się zaawansowane metody, takie jak aortoplastyka rotacyjna przełyku, tylna tracheobronchopeksja czy rekonstrukcja łuku aorty. W przypadku pętlingu tętnicy płucnej operacja wymaga sternotomii pośrodkowej i krążenia pozaustrojowego. Hospitalizacja po torakotomii trwa zwykle 1-2 dni, a po sternotomii 5-7 dni. Przed zabiegiem zalecane jest obrazowanie CT lub MRI dla precyzyjnej diagnostyki.
aberrantna tętnica podobojczykowa, aorta okrężna, aortopeksja, bezdech, dysfagia, gastroenterolog, infekcja dróg oddechowych, kardiochirurg, krążenie pozaustrojowe, niewydolność oddechowa, otolaryngolog, pierścień naczyniowy, podwójny łuk aorty, pulmonolog, rezonans magnetyczny, sternotomia pośrodkowa, stridor, tomografia komputerowa, tracheobronchomalacja, tracheomalacja, tracheostomia, uchyłek Kommerella, ucisk tchawicy, wada wewnątrzsercowa, wideotorakoskopia, więzadło tętnicze - Leksykon chorób i schorzeń
Postępujące porażenie nadrdzeniowe – Diagnostyka i diagnoza
Postępujące porażenie nadrdzeniowe (PSP) to rzadkie, neurodegeneracyjne schorzenie o trudnej diagnostyce, szczególnie we wczesnych stadiach, ze względu na podobieństwo objawów do choroby Parkinsona, Alzheimera czy udaru mózgu. Średni czas od pojawienia się pierwszych symptomów do diagnozy wynosi 3-4 lata, co często skutkuje błędnym rozpoznaniem u około 60% pacjentów. Diagnoza PSP opiera się głównie na badaniu klinicznym, z wykorzystaniem kryteriów NINDS-SPSP (1996) oraz nowszych kryteriów MDS-PSP (2017), które uwzględniają dysfunkcję okoruchową, niestabilność postawy, akinezję i deficyty poznawcze. Charakterystyczne cechy to pionowe porażenie spojrzenia, niestabilność postawy z upadkami w pierwszym roku choroby oraz specyficzne zmiany w mowie i postawie. Różnicowanie z chorobą Parkinsona opiera się m.in. na braku drżenia spoczynkowego, słabej odpowiedzi na lewodopę oraz wczesnych zaburzeniach mowy i połykania.
badanie fizykalne, choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, dysfunkcja poznawcza, niestabilność postawy, otępienie czołowo-skroniowe, płyn mózgowo-rdzeniowy, porażenie spojrzenia, postępujące porażenie nadrdzeniowe, pozytonowa tomografia emisyjna, rezonans magnetyczny, tomografia emisyjna pojedynczego fotonu, udar mózgu, zaburzenie ruchu, zanik wieloukładowy, zespół Richardsona, zwyrodnienie korowo-podstawne - Leksykon chorób i schorzeń
Zablokowanie moczowodu – Diagnostyka i diagnoza
Zablokowanie moczowodu (ureteral obstruction) stanowi poważne zagrożenie dla funkcji nerek, prowadząc do objawów takich jak ból, gorączka, infekcje, a w skrajnych przypadkach do sepsy i śmierci. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych, w tym oznaczeniu poziomów mocznika (BUN), kreatyniny oraz elektrolitów (potas, fosforany, wapń zjonizowany), a także analizie moczu i posiewie w przypadku podejrzenia infekcji. Obrazowanie jest kluczowe i obejmuje ultrasonografię (USG) jako badanie pierwszego wyboru, tomografię komputerową (CT), rezonans magnetyczny (MRI), cystoskopię oraz skany nuklearne nerek. Szczególną uwagę zwraca się na wykrywanie wodonercza (hydronephrosis) i wodniaka moczowodu (hydroureter), które są typowymi objawami niedrożności. W diagnostyce różnicowej stosuje się bezkontrastową tomografię komputerową (NCCT) do wykrywania kamieni oraz urografię rezonansu magnetycznego (MRU) do identyfikacji zmian bezkamicznych. U noworodków z wodonerczem zalecane jest wykonanie cystouretrografii mikcyjnej (VCUG) i diuretycznego skanu nerek w celu oceny funkcji i stopnia niedrożności.
cewnikowanie pęcherza moczowego, cystoskopia, cystouretrografia mikcyjna, hematuria, infekcja, kolka nerkowa, kreatynina, mocznik, nefrolog, niedrożność dolnych dróg moczowych, niewydolność nerek, odpływ moczu, posiew moczu, radiolog interwencyjny, refluks pęcherzowo-moczowodowy, rezonans magnetyczny, sepsa, tomografia komputerowa, ultrasonografia, urografia rezonansu magnetycznego, urolog, uropatia obstrukcyjna, uszkodzenie nerek, wodonercze, zablokowanie moczowodu, zakażenie układu moczowego - Leksykon chorób i schorzeń
Utrata lub zmiana węchu – Leczenie
Utrata lub zmiana węchu (anosmia, hiposmia) może mieć etiologię wirusową, urazową, zapalną, polipowatą lub związaną ze starzeniem. Szczególnie istotna jest anosmia w przebiegu COVID-19, gdzie utrata węchu jest często przejściowa, ale może utrzymywać się dłużej niż kilka tygodni. Diagnostyka obejmuje badanie endoskopowe jam nosowych, testy węchowe oraz obrazowanie (CT, MRI) w celu wykluczenia guzów lub innych patologii. Leczenie zależy od przyczyny i obejmuje farmakoterapię (kortykosteroidy miejscowe i ogólnoustrojowe, leki przeciwhistaminowe, antybiotyki), płukanie nosa roztworem soli fizjologicznej z dodatkiem steroidów oraz interwencje chirurgiczne (usuwanie polipów, korekcja przegrody, endoskopowa chirurgia zatok). W przypadku powirusowej utraty węchu, wczesne zastosowanie kortykosteroidów zwiększa szanse na odzyskanie funkcji węchowej.
akupunktura, alergiczny nieżyt nosa, anosmia, blokada zwoju gwiaździstego, choroba neurodegeneracyjna, depresja, endoskopowa chirurgia zatok, gabapentyna, infekcja bakteryjna, infekcja wirusowa, kortykosteroid, kwas alfa-liponowy, kwasy omega-3, lek przeciwhistaminowy, lek zmniejszający przekrwienie, neuroplastyczność, osocze bogatopłytkowe, otolaryngolog, parosmia, płukanie nosa, polip nosa, receptor węchowy, rezonans magnetyczny, SARS-CoV-2, skrzywienie przegrody nosowej, teofilina, test węchowy, tomografia komputerowa, witamina A, zaburzenie węchu, zapalenie zatok przynosowych - Leksykon chorób i schorzeń
Delirium – Leczenie
Delirium to ostry zespół zaburzeń świadomości i uwagi o nagłym początku i zmiennym przebiegu, wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Podstawą leczenia jest szybka identyfikacja i eliminacja przyczyn wywołujących, takich jak infekcje (antybiotykoterapia), odwodnienie (nawodnienie), zaburzenia elektrolitowe (wyrównanie niedoborów), leki wywołujące delirium (modyfikacja terapii), ból (kontrola bólu), niedotlenienie (tlenoterapia) oraz zatrzymanie moczu (usunięcie cewnika). Kluczowe są interwencje niefarmakologiczne, w tym stabilizacja środowiska pacjenta, reorientacja, zapewnienie odpowiedniego oświetlenia, unikanie nadmiernej stymulacji oraz zaangażowanie rodziny. Programy takie jak Hospital Elder Life Program (HELP) wykazały skuteczność w zapobieganiu i leczeniu delirium u osób starszych poprzez wieloskładnikowe podejście obejmujące m.in. wczesną mobilizację, utrzymanie prawidłowego nawodnienia i odżywiania oraz korekcję zaburzeń sensorycznych.
badanie krwi, benzodiazepina, benzodiazepiny, czynniki wyzwalające, deksmedetomidyna, delirium, delirium hiperaktywne, delirium pooperacyjne, delirium terminalne, delirium tremens, demencja, elektrokardiogram, encefalopatia Wernickego, inhibitor cholinoesterazy, interwencja behawioralna, interwencja niefarmakologiczna, leczenie antybiotykami, lek przeciwpsychotyczny, lek uspokajający, melatonina, objaw pozapiramidowy, opieka wspierająca, późna dyskineza, ramelteon, rezonans magnetyczny, tlenoterapia, tomografia komputerowa, zaburzenia świadomości, zespół odstawienia alkoholu, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Mikrocefalia – Diagnostyka i diagnoza
Mikrocefalia definiowana jest jako obwód głowy mniejszy niż 2 odchylenia standardowe (SD) poniżej średniej dla wieku i płci (poniżej 3. percentyla), a ciężka mikrocefalia jako obwód głowy mniejszy niż 3 SD poniżej normy. Diagnostyka prenatalna opiera się głównie na ultrasonografii, gdzie kryteria obejmują HC < -3 SD, stosunek HC/AC poniżej 3 percentyla oraz HC/FL znacznie poniżej normy, a także rezonans magnetyczny płodu (MRI) wykonywany optymalnie między 28. a 32. tygodniem ciąży, pozwalający na wykrycie nieprawidłowości migracji neuronalnej (np. lissencefalia, polimikrogyria). Po urodzeniu diagnoza opiera się na pomiarze obwodu głowy w ciągu pierwszych 24 godzin życia, z uwzględnieniem historii ciąży, badania fizykalnego oraz pomiarów obwodu głowy rodziców. W diagnostyce różnicowej należy wykluczyć kraniosynostozę oraz ocenić, czy mikrocefalia jest pierwotna (wrodzona) czy wtórna (nabyta), a także czy występuje izolowanie czy w przebiegu zespołów genetycznych. Kluczowe jest zastosowanie odpowiednich siatek centylowych (WHO dla 0-2 lat, CDC dla 2-3 lat) oraz wielodyscyplinarne podejście diagnostyczne.
aberracje chromosomowe, array CGH, badanie ultrasonograficzne, cytomegalia, encefalopatia niedotlenieniowo-niedokrwienna, fizjoterapia, kariotyp, kraniosynostoza, lissencefalia, logopedia, mikrocefalia, mutacje genowe, obwód głowy, polimikrogyria, poradnictwo genetyczne, rezonans magnetyczny, rezonans magnetyczny płodu, różyczka, sekwencjonowanie całego eksonu, sekwencjonowanie nowej generacji, terapia zajęciowa, toksoplazmoza, tomografia komputerowa, wirus Zika, zespół Cockayne’a, zespół meckela-grubera, zespół Retta, zespół Rubinsteina-Taybiego, zespół Seckela, zespół Smitha-Lemliego-Opitza - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wargi – Diagnostyka i diagnoza
Rak wargi, najczęściej będący rakiem płaskonabłonkowym, wymaga wczesnej i precyzyjnej diagnostyki obejmującej szczegółowe badanie fizykalne, wywiad z uwzględnieniem czynników ryzyka (palenie tytoniu, alkohol, ekspozycja na UV) oraz potwierdzenie histopatologiczne poprzez biopsję (wycinkową lub wycięciową) w znieczuleniu miejscowym. Cytologia eksfoliatywna stanowi metodę wstępną o ograniczonej wartości diagnostycznej. Po potwierdzeniu rozpoznania, niezbędne jest wykonanie badań obrazowych: tomografii komputerowej (TK) z kontrastem do oceny naciekania tkanek i przerzutów, rezonansu magnetycznego (MR) do oceny tkanek miękkich oraz pozytonowej tomografii emisyjnej (PET/CT) w celu wykrycia przerzutów regionalnych i odległych. Biopsja cienkoigłowa (FNA) powiększonych węzłów chłonnych szyi umożliwia ocenę obecności przerzutów. Diagnostyka molekularna, w tym ocena ekspresji p16, pozwala na identyfikację zakażenia HPV, co ma znaczenie prognostyczne i terapeutyczne. Klasyfikacja TNM (T, N, M) umożliwia określenie stadium zaawansowania, które jest kluczowe dla wyboru terapii i rokowania, z pięcioletnim przeżyciem sięgającym 100% w stadium I (guz <2 cm, bez przerzutów).
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, białko p16, biopsja aspiracyjna cienkoigłowa, biopsja wycięciowa, biopsja wycinkowa, bronchoskopia, endoskopia, ezofagoskopia, klasyfikacja TNM, laryngoskopia, liszaj płaski, panendoskopia, pantomogram, PET-CT, pozytonowa tomografia emisyjna, rak in situ, rak płaskonabłonkowy, rak wargi, rezonans magnetyczny, rogowacenie słoneczne wargi, tomografia komputerowa, wirus brodawczaka ludzkiego - Leksykon chorób i schorzeń
Cavernoma – Epidemiologia
Cavernoma, czyli malformacja jamista, stanowi 5-15% wszystkich malformacji naczyniowych OUN i jest trzecią najczęstszą po anomaliach żylnych i teleangiektazjach włośniczkowych. Częstość występowania w populacji ogólnej wynosi od 0,1% do 1%, z zapadalnością na objawowe postaci 0,15-0,56/100 000 osób rocznie. Najczęściej manifestuje się między 20. a 40. rokiem życia, z równą częstością u obu płci, choć malformacje rdzenia częściej dotyczą kobiet. Lokalizacja obejmuje głównie obszar nadnamiotowy (80%), podnamiotowy (15%) oraz rdzeń kręgowy (5%). Rodzinna forma (FCCM) stanowi 20-25% przypadków, dziedziczona autosomalnie dominująco, z licznymi zmianami i wyższym ryzykiem objawów. Diagnostyka opiera się na MRI z GRE lub SWI, które zastąpiły angiografię, a około 40% cavernoma to przypadkowe znaleziska. Roczne ryzyko krwawienia waha się od 0,3% do 11%, wzrastając po uprzednim krwawieniu i w lokalizacji pnia mózgu; obecność DVA zwiększa ryzyko krwawienia (HR 1,60, p=0,022).
anomalia rozwojowa żylna, badanie neuroobrazowe, cavernoma, cavernoma pnia mózgu, dziedziczenie autosomalne dominujące, gen CCM1, gen CCM2, gen CCM3, gen KRIT1, gen PDCD10, konwencjonalna angiografia, krwawienie śródczaszkowe, malformacja jamista, malformacja naczyniowa, mutacja genetyczna, naczyniak jamisty, namiot móżdżku, obrazowanie ważone podatnością, ośrodkowy układ nerwowy, pień mózgu, rdzeń kręgowy, rezonans magnetyczny, rozwojowa anomalia żylna, stereotaktyczna radiochirurgia, teleangiektazja włośniczkowa, tylny dół czaszki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Cyclolux
Kwas gadoterynowy (Cyclolux) jest środkiem kontrastowym dożylnym stosowanym w diagnostyce MRI, którego podanie dokanałowe jest bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko ciężkich reakcji neurologicznych, takich jak śpiączka czy napady padaczkowe. Przed badaniem należy wykluczyć pacjentów z implantami ferromagnetycznymi (np. rozrusznik serca, klipsy naczyniowe, implanty ślimakowe) oraz podejrzewanym obcym ciałem metalowym, ze względu na ryzyko uszkodzeń tkanek i urządzeń. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktyczne, mogą wystąpić natychmiast (do 60 minut) lub opóźnione (do 7 dni) po podaniu, niezależnie od dawki i często są nieprzewidywalne. Szczególnie narażeni są pacjenci z historią alergii, astmą oskrzelową oraz wcześniejszymi reakcjami na środki kontrastowe zawierające gadolin, u których rozważa się premedykację. Podczas badania konieczny jest stały nadzór lekarski oraz dostępność leków przeciwhistaminowych, adrenaliny, rurki dotchawiczej i respiratora.
adrenalina, astma oskrzelowa, beta-adrenolityk, drgawki, encefalopatia, hemodializa, implant ślimakowy, klips naczyniowy, klirens nerkowy, kwas gadoterynowy, MRI, napad padaczkowy, nerkopochodne włóknienie układowe, niski próg napadu padaczkowego, NSF, ostra niewydolność nerek, podanie dokanałowe, pompa infuzyjna, reakcja anafilaktyczna, reakcja natychmiastowa, reakcja opóźniona, respirator, rezonans magnetyczny, rozrusznik serca, rurka dotchawicza, śpiączka, środek kontrastowy zawierający gadolin, środek przeciwhistaminowy, stymulator nerwów, wstrzyknięcie dożylne, wynaczynienie - Leksykon leków
Przeciwwskazania – ProHance 279,3 mg/ml
ProHance (gadoteridol, 279,3 mg/ml) jest paramagnetycznym środkiem kontrastowym o osmolalności 630 mOsm/kg wody (2,2 razy wyższej niż osmolalność osocza) stosowanym w diagnostyce rezonansu magnetycznego. Bezwzględnym przeciwwskazaniem do jego stosowania jest potwierdzona nadwrażliwość na gadoteridol lub substancje pomocnicze oraz wcześniejsze reakcje alergiczne na inne środki kontrastowe zawierające gadolin, ze względu na ryzyko reakcji krzyżowej. Ze względu na hipertoniczny charakter roztworu oraz parametry fizykochemiczne, takie jak lepkość 2,0 cP (20°C) i 1,3 cP (37°C), ciężar właściwy 1,140 (25°C) oraz gęstość 1,137 g/cm³ (25°C), preparat wymaga ostrożności u pacjentów z zaburzeniami funkcji nerek, niewydolnością serca oraz zaburzeniami hemodynamicznymi, gdyż może nasilać obciążenie układu sercowo-naczyniowego i nerkowego.
choroba sercowo-naczyniowa, ciężka reakcja alergiczna, gadoteridol, lepkość, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancję pomocniczą, niewydolność serca, osmolalność, paramagnetyczny środek kontrastowy, reakcja anafilaktyczna, reakcja krzyżowa, reakcja na środek kontrastowy, rezonans magnetyczny, roztwór hipertoniczny, środek kontrastowy z gadolinem, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie hemodynamiczne, zator - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie ścięgna achillesa – Diagnostyka i diagnoza
Zapalenie ścięgna Achillesa (achillodynia) to częsta patologia mięśniowo-szkieletowa, dotykająca około 9% biegaczy rekreacyjnych i do 5% sportowców zawodowych, charakteryzująca się miejscowym bólem i zaburzeniem funkcji ścięgna podczas aktywności obciążających. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na szczegółowym wywiadzie i badaniu fizykalnym, obejmującym ocenę bólu, obrzęku, zgrubienia ścięgna oraz zakresu ruchomości stawu skokowego. Kluczowe testy kliniczne to test uciskowy, test Thompsona, test Royal London Hospital oraz test bolesnego łuku. Badania obrazowe, takie jak USG i MRI, wspomagają diagnozę, umożliwiając ocenę pogrubienia ścięgna (próg diagnostyczny to 1 cm w wymiarze przednio-tylnym), neowaskularyzacji oraz różnicowanie między tendinopatią, zapaleniem okołościęgnistym a przerwaniem ścięgna. RTG może wykazać ostrogi kostne lub zwapnienia, ale nie obrazuje tkanek miękkich.
badanie fizykalne, badanie obrazowe, badanie palpacyjne, badanie RTG, badanie USG, diagnostyka różnicowa, dolegliwość mięśniowo-szkieletowa, historia choroby, kwestionariusz VISA-A, neowaskularyzacja, obrzęk ścięgna, ostroga kostna, pogrubienie ścięgna, postawa stopy, rezonans magnetyczny, ruchomość stawu skokowego, skala analogowa bólu, sztywność ścięgna, tendinopatia, tendinoza, test bolesnego łuku, test Thompsona, test uciskowy, zapalenie kaletki, zapalenie ścięgna Achillesa, zerwanie ścięgna Achillesa, zgięcie grzbietowe, zgięcie podeszwowe, złamanie przeciążeniowe, zwapnienie ścięgna - Leksykon chorób i schorzeń
Przemijająca globalna amnezja – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Przemijająca globalna amnezja (TGA) to nagły, samoograniczający się epizod amnezji anterogradowej, trwający do 24 godzin, często z towarzyszącą łagodną amnezją retrogradową i dezorientacją, przy zachowaniu pozostałych funkcji poznawczych. W trakcie epizodu pacjent wykazuje powtarzanie tych samych pytań, co odzwierciedla dezorientację, natomiast pamięć długoterminowa, samoświadomość i pamięć proceduralna pozostają nienaruszone. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym oraz wykluczeniu innych poważnych przyczyn zaburzeń pamięci, takich jak napady padaczkowe z przyśrodkowego płata skroniowego, przemijający atak niedokrwienny (TIA), udar, hipoglikemia, encefalopatia Wernickego czy zapalenie mózgu. W diagnostyce pomocne są EEG, MRI oraz badania laboratoryjne. Leczenie jest objawowe i wspierające, z hospitalizacją i obserwacją do ustąpienia objawów, a w niektórych przypadkach stosuje się lorazepam 1 mg w celu złagodzenia lęku i poprawy funkcji pamięci.
aktywność padaczkowa, amnezja, amnezja anterogradowa, amnezja retrogradowa, benzodiazepiny, choroba samoograniczająca, dezorientacja, edukacja pacjenta, elektroencefalografia, encefalopatia Wernickego, funkcje poznawcze, hipoglikemia, kamica nerkowa, lorazepam, majaczenie, manewr Valsalvy, napad padaczkowy, pamięć proceduralna, płat skroniowy, przemijająca globalna amnezja, przemijający atak niedokrwienny, rezonans magnetyczny, tiamina, udar mózgu, zaburzenie konwersyjne, zapalenie mózgu - Leksykon chorób i schorzeń
Wodniak – Diagnostyka i diagnoza
Wodniak (hydrocele) to nagromadzenie płynu surowiczego pomiędzy warstwami osłonki pochwowej jądra lub wzdłuż powrózka nasiennego, manifestujące się obrzękiem moszny, zwykle bezbolesnym i jednostronnym lub obustronnym. Diagnostyka opiera się przede wszystkim na badaniu fizykalnym, w tym ocenie konsystencji, obecności obrzęku oraz możliwości oddzielnego wyczucia jądra, a także na diafanoskopii, która wykazuje dodatnią transilluminację w przypadku wodniaka. USG moszny jest badaniem z wyboru w przypadkach wątpliwych lub podejrzenia współistniejących patologii, umożliwiając ocenę charakteru płynu, wielkości zbiornika oraz wykluczenie innych przyczyn obrzęku, takich jak przepuklina pachwinowa, nowotwór jądra czy torbiel najądrza. W diagnostyce różnicowej istotne jest wykluczenie stanów ostrych, takich jak skręt jądra, oraz rozpoznanie typów wodniaka: wrodzonych (komunikujących i niekomunikujących) oraz nabytych, z uwzględnieniem wieku pacjenta i objawów klinicznych.
alfa-fetoproteina, badanie dopplerowskie, badanie fizykalne, badanie obrazowe, beta-hCG, diafanoskopia, hydrocelectomia, krwiak jądra, marker nowotworowy, obrzęk moszny, osłonka pochwowa, płyn surowiczy, potworniak, powrózek nasienny, przepuklina pachwinowa, rezonans magnetyczny, skleroterapia, skręt jądra, środek sklerotyzujący, tomografia komputerowa, torbiel najądrza, transilluminacja, USG moszny, wodniak, wodniak komunikujący, wodniak wrodzony, zapalenie jądra, żylaki powrózka nasiennego - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniak wątroby – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Naczyniak wątroby jest najczęstszym łagodnym guzem wątroby, występującym u 2-5% populacji, częściej u kobiet. Zmiana ta, zbudowana z nieprawidłowo rozwiniętych naczyń krwionośnych, zwykle ma charakter pojedynczy i jest mniejsza niż 4 cm, nie wykazując tendencji do wzrostu. Diagnostyka opiera się na badaniach obrazowych: USG, TK i MRI, a biopsja jest rzadko wskazana ze względu na ryzyko krwawienia. Objawy kliniczne pojawiają się głównie przy naczyniakach olbrzymich (>4 cm), obejmując ból brzucha, uczucie pełności, nudności, a także powikłania takie jak zakrzepica, zespół Kasabacha-Merritta czy pęknięcie guza. Większość przypadków jest bezobjawowa i nie wymaga leczenia, a opieka polega na monitorowaniu i edukacji pacjenta.
ablacja prądem o częstotliwości radiowej, badanie ultrasonograficzne, bewacyzumab, bilans płynów, biopsja, ciśnienie wewnątrzbrzuszne, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, doustne środki antykoncepcyjne, embolizacja przeztętnicza, inhibitor wielokinazowy, koagulopatia ze zużycia, łagodny guz wątroby, leczenie przeciwbólowe, linia zewnątrzoponowa, małopłytkowość, naczyniak wątroby, ostry ból brzucha, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, rak włóknisto-blaszkowy, rezonans magnetyczny, sorafenib, spirometria, tomografia komputerowa, wczesna sytość, wirusowe zapalenie wątroby typu B, zespół Kasabacha-Merritta - Leksykon chorób i schorzeń
Torbiele trzustki – Diagnostyka i diagnoza
Torbiele trzustki są często wykrywane przypadkowo podczas badań obrazowych, takich jak TK i MRI, z częstością sięgającą 10% u pacjentów poddawanych tym badaniom. Kluczowe jest rozróżnienie torbieli nowotworowych (np. IPMN, MCN) od nienowotworowych (np. pseudotorbiele), gdyż torbiele śluzowe mają potencjał złośliwości i wymagają często resekcji chirurgicznej. Diagnostyka opiera się na MRI/MRCP jako metodzie z wyboru, umożliwiającej ocenę komunikacji torbieli z przewodem trzustkowym oraz identyfikację cech ryzyka złośliwości, takich jak poszerzenie przewodu głównego ≥10 mm czy obecność komponentu litego. TK jest przydatna zwłaszcza w wykrywaniu zwapnień i u pacjentów, którzy nie mogą przejść MRI. Endoskopowa ultrasonografia (EUS) wraz z biopsją aspiracyjną cienkoigłową (EUS-FNA) pozwala na pobranie płynu do analizy cytologicznej i biochemicznej (m.in. CEA z wartością odcięcia 192 ng/ml, amylaza, CA 19-9), co wspomaga klasyfikację torbieli i ocenę ryzyka złośliwości. Nowoczesne metody, takie jak analiza molekularna płynu torbieli (NGS), endoskopowa mikroskopia konfokalna (CLE) oraz biopsja kleszczykowa pod kontrolą EUS (EUS-TTNB), zwiększają dokładność diagnostyczną do około 90%.
antygen karcinoembrionalny, badanie cytologiczne, BD-IPMN, biopsja cienkoigłowa, dysplazja wysokiego stopnia, endomikroskopia konfokalna, EUS, gruczolakorak trzustki, guz neuroendokrynny trzustki, IPMN, MCN, mikroskopia konfokalna, MRCP, NGS, ostre zapalenie trzustki, postępowanie kliniczne, przewlekłe zapalenie trzustki, pseudotorbiel trzustki, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, torbiel nowotworowa, torbiel śluzowa, torbiel trzustki, ultrasonografia endoskopowa, żółtaczka obturacyjna - Leksykon chorób i schorzeń
Przemijająca globalna amnezja – Leczenie
Przemijająca globalna amnezja (PGA, TGA) to nagłe, samoograniczające się zaburzenie pamięci anterogradowej, trwające zwykle od 6 do 12 godzin, nie przekraczające 24 godzin, często z towarzyszącą łagodną amnezją retrogradową i dezorientacją. Nie wymaga specyficznego leczenia farmakologicznego, gdyż ustępuje samoistnie bez pozostawiania trwałych deficytów poznawczych czy zagrożenia życia. Kluczowe jest jednak monitorowanie pacjenta w warunkach szpitalnych do całkowitego ustąpienia objawów, celem wykluczenia innych poważnych schorzeń neurologicznych, takich jak udar niedokrwienny czy napady padaczkowe. Diagnostyka obejmuje badania krwi, neuroobrazowanie (MRI) oraz EEG w podejrzeniu etiologii padaczkowej. W razie wykrycia przyczyny podstawowej, np. napadów padaczkowych, niedokrwienia mózgu lub czynników ryzyka naczyniowego, wdraża się odpowiednie leczenie (leki przeciwpadaczkowe, leczenie przeciwpłytkowe, kontrola nadciśnienia, cukrzycy, dyslipidemii).
amnezja anterogradowa, amnezja retrogradowa, badanie neuroobrazowe, czynnik ryzyka naczyniowego, czynnik wyzwalający, deficyt poznawczy, demencja, diagnostyka różnicowa, elektroencefalografia, encefalopatia Wernickego, funkcje życiowe, leczenie farmakologiczne, leczenie przeciwpłytkowe, lek przeciwpadaczkowy, napad padaczkowy, niedokrwienie mózgu, obserwacja szpitalna, przemijająca amnezja padaczkowa, przemijająca globalna amnezja, rezonans magnetyczny, stres emocjonalny, udar mózgu, udar niedokrwienny, wizyta kontrolna, wysiłek fizyczny, zaburzenie neuropsychologiczne, zaburzenie pamięci, zaburzenie poznawcze, zarządzanie stresem - Leksykon chorób i schorzeń
Macica podwójna – Objawy
Macica podwójna (uterus didelphys) to wrodzona anomalia występująca u około 0,3% kobiet, charakteryzująca się obecnością dwóch oddzielnych jam macicy, często z dwoma szyjkami i czasem podwójną pochwą. Diagnostyka opiera się na badaniu ginekologicznym, ultrasonografii, histerosalpingografii, rezonansie magnetycznym (MRI) oraz histeroskopii i laparoskopii. Objawy kliniczne mogą obejmować dysmenorrheę, obfite krwawienia miesiączkowe, dyspareunię, przewlekły ból miednicy oraz nawracające poronienia. Szczególną uwagę zwraca ciągłe krwawienie mimo stosowania tamponów u pacjentek z podwójną pochwą. W przypadkach niedrożności jednej z pochw może dochodzić do hematocolpos lub pyocolpos, co wymaga pilnej interwencji. Leczenie jest zazwyczaj zachowawcze, obejmujące terapię przeciwbólową i hormonalną, a interwencje chirurgiczne, takie jak usunięcie przegrody pochwowej czy rzadko metroplastyka, są zarezerwowane dla wybranych przypadków z powikłaniami.
cesarskie cięcie, dysmenorrhea, dyspareunia, hematocolpos, hematometra, histerosalpingografia, histeroskopia, laparoskopia, macica podwójna, metroplastyka, nawracające poronienia, niska masa urodzeniowa, ograniczenie wzrostu płodu, podwójna pochwa, położenie miednicowe, przedwczesny poród, przewody Müllera, rezonans magnetyczny, USG miednicy, wada wrodzona układu rozrodczego, zaburzenia miesiączkowania, zespół OHVIRA - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół pieczenia jamy ustnej – Diagnostyka i diagnoza
Zespół pieczenia jamy ustnej (BMS) to przewlekły zespół bólowy charakteryzujący się uczuciem pieczenia w jamie ustnej bez widocznych zmian patologicznych błony śluzowej. Diagnoza BMS opiera się na kryteriach ICHD-3, które wymagają obecności bólu trwającego ponad 3 miesiące, codziennie przez ponad 2 godziny, o charakterze palącym i lokalizującym się powierzchownie w błonie śluzowej jamy ustnej, przy prawidłowym badaniu klinicznym i wykluczeniu innych przyczyn. Typowe objawy obejmują ból obustronny, najczęściej w przednich dwóch trzecich języka, nasilający się w ciągu dnia, z towarzyszącym uczuciem suchości i zaburzeniami smaku. Diagnostyka różnicowa wymaga szerokiego panelu badań laboratoryjnych (morfologia, poziomy witamin B, kwasu foliowego, żelaza, cynku, glukozy, hormonów tarczycy i płciowych, markerów stanu zapalnego, autoprzeciwciał), testów mikrobiologicznych (w tym na Candida albicans), testów alergicznych, oceny wydzielania śliny (sialometria, sialochemia) oraz badań obrazowych i endoskopowych w wybranych przypadkach. Niezbędna jest także ocena stanu psychicznego pacjenta ze względu na częste współwystępowanie zaburzeń lękowo-depresyjnych.
alergia kontaktowa, atypowy ból twarzy, badanie neurofizjologiczne, badanie pH-metryczne, biopsja błony śluzowej, błona śluzowa jamy ustnej, Candida albicans, czynnik stresogenny, endoskopia górnego odcinka, ICHD-3, język geograficzny, kandydoza jamy ustnej, liszaj płaski jamy ustnej, marker biologiczny, marker stanu zapalnego, Międzynarodowa Klasyfikacja Bólów Głowy, niedoczynność tarczycy, pierwotny zespół pieczenia jamy ustnej, przepływ śliny, refluks żołądkowo-przełykowy, rezonans magnetyczny, sialometria, stres oksydacyjny, test płatkowy, tomografia komputerowa, wtórny zespół pieczenia jamy ustnej, wymaz z jamy ustnej, zaburzenie psychiczne, zespół pieczenia jamy ustnej, zespół Sjögrena - Leksykon substancji czynnych
Tetraksetan – Wskazania do stosowania
Tetraksetan (DOTA) jest składnikiem kwasu gadoterowego, kompleksu gadolinu z kwasem 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-N,N’,N”,N”’-tetraoctowym, obecnym w preparacie Clariscan w stężeniu 202,46 mg/ml. Całkowite stężenie środka kontrastowego wynosi 279,32 mg/ml (ekwiwalent 0,5 mmol/ml). Preparat ten jest stosowany wyłącznie do celów diagnostycznych w rezonansie magnetycznym (MRI) w celu wzmocnienia kontrastu obrazów, co umożliwia lepszą wizualizację zmian patologicznych w mózgu, kręgosłupie, tkankach otaczających oraz w diagnostyce całego ciała. U dorosłych dodatkowo znajduje zastosowanie w angiografii MR naczyń innych niż wieńcowe. Preparat charakteryzuje się osmolalnością 1350 mOsm/kg (37°C), lepkością 3,0 mPas*s (20°C) i 2,1 mPas*s (37°C) oraz pH w zakresie 6,5-8,0.
- Leksykon chorób i schorzeń
Mikrocefalia – Objawy
Mikrocefalia to wrodzona wada neurologiczna charakteryzująca się obwodem głowy mniejszym o co najmniej 2 odchylenia standardowe (SD) od średniej dla wieku i płci, a w cięższych przypadkach o ≥3 SD. Etiologia obejmuje zaburzenia rozwoju mózgu prenatalne lub zahamowanie wzrostu mózgu po urodzeniu. Klinicznie obserwuje się nieproporcjonalnie małą czaszkę, spadziste czoło, luźną skórę głowy oraz opóźnienia rozwojowe w zakresie mowy, motoryki i funkcji poznawczych. Objawy neurologiczne mogą obejmować napady padaczkowe, spastyczność, niepełnosprawność intelektualną oraz problemy sensoryczne (wzrok, słuch). Diagnostyka opiera się na pomiarze obwodu głowy i badaniach obrazowych (TK, MRI) oraz ocenie rozwoju dziecka. Mikrocefalia może być wrodzona lub nabyta, a jej przebieg jest przewlekły i zróżnicowany pod względem nasilenia objawów.
audiolog, badanie krwi, badanie obrazowe głowy, ciężka mikrocefalia, drgawki, dysfagia, fizjoterapia, mikrocefalia nabyta, mikrocefalia wrodzona, napad padaczkowy, neurolog dziecięcy, niepełnosprawność intelektualna, objawy nerwowo-mięśniowe, obwód głowy, okulista, opóźnienie rozwojowe, problem ze słuchem, problem ze wzrokiem, rezonans magnetyczny, spastyczność, terapia mowy, terapia zajęciowa, tomografia komputerowa, trudność z karmieniem - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Dotagraf multidose 0,5 mmol/ml
Dotagraf multidose to roztwór do wstrzykiwań zawierający kwas gadoterynowy (0,5 mmol/ml) stosowany jako środek kontrastowy w rezonansie magnetycznym (MRI). Dawkowanie jest indywidualizowane na podstawie masy ciała i rodzaju badania, z zaleceniem stosowania najmniejszej skutecznej dawki. W MRI mózgowia i rdzenia dawka wynosi 0,1-0,3 mmol/kg mc. (0,2-0,6 ml/kg mc.), z możliwością dodatkowego podania 0,2 mmol/kg mc. u pacjentów z guzami mózgu. W MRI całego ciała i angiografii standardowa dawka to 0,1 mmol/kg mc. (0,2 ml/kg mc.), z możliwością podania drugiej dawki 0,1 mmol/kg mc. w wyjątkowych sytuacjach. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek (GFR <30 ml/min/1,73 m²) dawka nie powinna przekraczać 0,1 mmol/kg mc., a podanie leku wymaga dokładnej oceny korzyści i ryzyka. U dzieci i młodzieży maksymalna dawka wynosi 0,1 mmol/kg mc., a angiografia nie jest zalecana ze względu na brak danych bezpieczeństwa. Noworodki i niemowlęta wymagają szczególnej ostrożności, z dawką nieprzekraczającą 0,1 mmol/kg mc. i podawaniem ręcznym.
angiografia, automatyczny system wstrzykiwania, ciężka niewydolność nerek, GFR, guz mózgu, kwas gadoterynowy, MRI całego ciała, niewydolność nerek, obrazy T1-zależne, podanie donaczyniowe, podanie w bolusie, przeszczepienie wątroby, rezonans magnetyczny, sekwencja obrazów, sól megluminowa, środek kontrastowy, trokar, wstrzyknięcie dożylne, wzmocnienie kontrastowe, zaburzenia czynności wątroby, złącze luer - Leksykon chorób i schorzeń
Adenomyoza – Leczenie
Adenomyoza to obecność tkanki endometrialnej w miometrium, prowadząca do przerostu mięśniówki macicy i objawów takich jak ból i obfite krwawienia miesiączkowe. Leczenie farmakologiczne obejmuje NLPZ (np. ibuprofen, naproksen) stosowane profilaktycznie 1-2 dni przed miesiączką, kwas traneksamowy w przypadku nasilonych krwawień oraz terapię hormonalną: złożone doustne środki antykoncepcyjne, wkładkę wewnątrzmaciczną uwalniającą lewonorgestrel (LNG-IUD), progestageny, dienogest, agoniści i antagoniści GnRH, danazol oraz inhibitory aromatazy. LNG-IUD jest rekomendowana jako leczenie pierwszego rzutu przez NICE. Leczenie hormonalne ma charakter tymczasowy, a objawy często nawracają po jego zakończeniu. Wartości kliniczne wskazują na skuteczność NLPZ i LNG-IUD w redukcji bólu i krwawień, jednak brak jest definitywnego wyleczenia farmakologicznego.
ablacja endometrium, ablacja prądem o częstotliwości radiowej, adenomyoza, agonista GnRH, antagonista GnRH, danazol, dieta przeciwzapalna, doustne środki antykoncepcyjne, elektrostymulacja nerwów przezskórna, embolizacja tętnic macicznych, endometrioza, histerektomia, inhibitor aromatazy, krwawienie miesiączkowe, kwas traneksamowy, menopauza, mięśniak macicy, miometrium, niesteroidowe leki przeciwzapalne, rezonans magnetyczny, terapia hormonalna, tkanka endometrialna, utrata masy kostnej, wkładka wewnątrzmaciczna, zapłodnienie in vitro, zogniskowana ultradźwiękowa ablacja - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gadovist 1,0
Gadovist 1,0 (gadobutrol 604,72 mg/ml) wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania w badaniach rezonansu magnetycznego. Nie wolno podawać go dokanałowo ze względu na ryzyko ciężkich reakcji neurologicznych, takich jak śpiączka czy drgawki. Podawanie do żył o małym świetle zwiększa ryzyko miejscowych działań niepożądanych, np. zaczerwienienia i obrzęku. Reakcje nadwrażliwości, w tym anafilaktoidalne, mogą wystąpić zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu krążenia, astmą oskrzelową, alergiami lub wcześniejszymi reakcjami na środki kontrastowe. Obserwacja pacjenta powinna trwać co najmniej 30 minut po podaniu, z dostępem do leków i sprzętu ratunkowego, ze względu na możliwość wystąpienia zarówno reakcji natychmiastowych, jak i opóźnionych.
astma oskrzelowa, dieta niskosodowa, encefalopatia, funkcja nerek, gadobutrol, gadolin, hemodializa, klirens nerkowy, lepkość osocza, nerkopochodne zwłóknienie układowe, niewydolność nerek, osmolalność, ostra niewydolność nerek, próg drgawkowy, przeszczep wątroby, reakcja anafilaktoidalna, reakcja neurologiczna, reakcja rzekomoanafilaktyczna, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, współczynnik filtracji kłębuszkowej, wstrząs anafilaktyczny - Leksykon chorób i schorzeń
Meralgia parestezyczna – Patofizjologia i mechanizm
Meralgia parestezyczna (MP) to mononeuropatia nerwu skórnego bocznego uda (LFCN), objawiająca się bólem i dysestezją w przednio-bocznej części uda, spowodowana głównie kompresją nerwu w okolicy przejścia pod więzadłem pachwinowym, około 1 cm przyśrodkowo od kolca biodrowego przedniego górnego (ASIS). Zmienność anatomiczna przebiegu LFCN oraz czynniki mechaniczne (np. otyłość z BMI ≥ 30, obcisła odzież, ciąża) i metaboliczne (cukrzyca, alkoholizm) predysponują do rozwoju MP. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, testach specyficznych (np. test kompresji miednicy, test scratch-collapse) oraz badaniach elektrofizjologicznych, gdzie często obserwuje się blokadę przewodzenia czuciowego nerwu. Ultrasonografia wysokiej rozdzielczości i MRI wspomagają lokalizację ucisku i wykluczenie innych przyczyn.
alkoholizm, badanie przewodnictwa nerwowego, biopsja nerwu, blokada nerwu, cukrzyca, fenytoina, gabapentyna, iniekcja kortykosteroidów, kapsaicyna, karbamazepina, kolec biodrowy przedni górny, komórka Schwanna, kompresja nerwu, lek przeciwdepresyjny trójpierścieniowy, lidokaina, meralgia parestezyczna, mononeuropatia, nerw skórny boczny uda, neurektomia, neuroliza, niedoczynność tarczycy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, osłonka nerwowa, osocze bogatopłytkowe, otyłość, perineurium, pompa sodowo-potasowa, proloterapia dekstrozowa, pulsacyjna ablacja częstotliwością radiową, rezonans magnetyczny, skolioza, skrzywienie kręgosłupa, splot lędźwiowy, szlak sorbitolowy, test kompresji miednicy, ultrasonografia wysokiej rozdzielczości, uraz chirurgiczny, uwięźnięcie nerwu, wariant anatomiczny, więzadło pachwinowe, włókno zmielinizowane, wodobrzusze, zatrucie ołowiem, zespół Bernhardta-Rotha - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół paznokciowo-patellarny – Leczenie
Zespół paznokciowo-patellarny (NPS) to autosomalnie dominujące schorzenie genetyczne związane z mutacjami w genie LMX1B, charakteryzujące się tetradą objawów: dysplazją paznokci, hipoplazją lub brakiem rzepki, rogami biodrowymi oraz deformacjami stawów łokciowych. Leczenie jest objawowe i wymaga multidyscyplinarnego podejścia, angażującego ortopedów, nefrologów, okulistów i innych specjalistów. Postępowanie zachowawcze obejmuje fizjoterapię wzmacniającą mięśnie okołostawowe, stosowanie ortez, leki przeciwbólowe oraz indywidualne programy ćwiczeń. W przypadku znacznych deformacji lub niestabilności rzepki wskazane są interwencje chirurgiczne, takie jak rekonstrukcja więzadła rzepkowo-udowego (MPFL), osteotomie korekcyjne czy artroplastyka stawu kolanowego, poprzedzone obrazowaniem MRI dla oceny anatomii. Leczenie deformacji kończyn i różnic długości kończyn obejmuje stopniowe rozciąganie, osteotomie i wydłużanie kończyn, natomiast deformacje stawu łokciowego mogą wymagać resekcji głowy kości promieniowej lub innych procedur chirurgicznych.
alloplastyka stawu kolanowego, białkomocz, bloker receptora angiotensyny, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dializoterapia, dysplazja paznokci, dziedziczenie autosomalne dominujące, fizjoterapia, gen LMX1B, hipoplazja rzepki, inhibitor konwertazy angiotensyny, jaskra, kannabidiol, nefropatia, niestabilność rzepki, osteoporoza, przeszczepienie nerki, przykurcz stawowy, rezonans magnetyczny, rogi biodrowe, schyłkowa niewydolność nerek, somatropina, stan przedrzucawkowy, terapia hormonem wzrostu, zespół paznokciowo-patellarny, zwichnięcie rzepki - Leksykon chorób i schorzeń
Złamanie ręki lub nadgarstka – Leczenie
Złamania ręki i nadgarstka wymagają precyzyjnej diagnostyki obejmującej badanie fizykalne oraz obrazowe, głównie RTG, a w wybranych przypadkach MRI. Leczenie zależy od typu złamania, lokalizacji, stopnia przemieszczenia oraz indywidualnych cech pacjenta. W przypadku przemieszczeń stosuje się repozycję zamkniętą lub otwartą, a następnie unieruchomienie za pomocą gipsu (6-8 tygodni), szyny, temblaka lub ortezy. Wskazania do leczenia operacyjnego obejmują złamania otwarte, wieloodłamowe, przezstawowe, niestabilne oraz z uszkodzeniem tkanek miękkich. Metody chirurgiczne to ORIF, fiksacja zewnętrzna oraz przezskórna stabilizacja drutami Kirschnera. Leczenie farmakologiczne obejmuje NLPZ, paracetamol oraz krótkotrwałe stosowanie opioidów, a metody fizykalne, takie jak krioterapia i elewacja kończyny, wspomagają redukcję bólu i obrzęku.
brak zrostu, chrząstka wzrostowa, krioterapia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, osteotomia korekcyjna, otwarta repozycja i wewnętrzna fiksacja, pourazowa choroba zwyrodnieniowa stawów, przeszczep kostny, repozycja otwarta, repozycja zamknięta, rezonans magnetyczny, staw promieniowo-nadgarstkowy, staw śródręczno-paliczkowy, stymulacja elektryczna, supinacja i pronacja, terapia manualna, zespół ciasnoty przedziałów powięziowych, złamanie otwarte, złamanie przedramienia, złamanie śródstawowe, złamanie wieloodłamowe, zrost opóźniony, zrost w nieprawidłowej pozycji - Leksykon chorób i schorzeń
Zwężenie kanału kręgowego – Diagnostyka i diagnoza
Zwężenie kanału kręgowego to patologia charakteryzująca się redukcją przestrzeni kanału kręgowego, prowadzącą do ucisku rdzenia kręgowego i korzeni nerwowych. Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie medycznym, badaniu fizykalnym oraz badaniach obrazowych, z MRI jako złotym standardem. Wymiary diagnostyczne to poniżej 11 mm w odcinku szyjnym (norma 14 mm) i 12 mm lub mniej w odcinku lędźwiowym. MRI umożliwia ocenę stopnia zwężenia, ucisku na struktury nerwowe, stanu krążków międzykręgowych i więzadeł żółtych. CT i CT-mielografia stanowią alternatywę w przypadku przeciwwskazań do MRI lub niejednoznacznych wyników. Badania elektrofizjologiczne mają ograniczoną wartość diagnostyczną i nie są zalecane rutynowo, choć test chodu EMG może wspomagać ocenę neurogennego chromania przestankowego.
badanie przewodnictwa nerwowego, chromanie przestankowe, CT-mielografia, elektromiografia, korzeń nerwowy, kręgozmyk, neuropatia obwodowa, objaw Babińskiego, objaw neurologiczny, przepuklina krążka międzykręgowego, przestrzeń podpajęczynówkowa, radikulopatia, rezonans magnetyczny, środek kontrastowy, tomografia komputerowa, ucisk na rdzeń kręgowy, wskaźnik kostkowo-ramienny, zdjęcie rentgenowskie, zespół ogona końskiego, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, zwężenie kanału kręgowego, zwężenie otworowe - Leksykon chorób i schorzeń
Amyloidoza – Epidemiologia
Amyloidoza to grupa rzadkich chorób charakteryzujących się pozakomórkowym odkładaniem nierozpuszczalnych włókien amyloidowych, powstałych z nieprawidłowo sfałdowanych białek, w różnych narządach. Najczęstsze typy to amyloidoza AL (łańcuchów lekkich), ATTR (transtyretynowa) i AA (wtórna). Zapadalność amyloidozy AL wynosi 5,1-14,0 przypadków na milion osobolat, z rosnącą częstością występowania (z 15,5 do 40,5 na milion w latach 2007-2015) i medianą przeżycia 3-5 lat. Amyloidoza ATTR dzika (ATTRwt) występuje u 1/37 500 osób w Toskanii, z 2-letnim ryzykiem śmiertelności 10-30%, głównie u mężczyzn powyżej 60. roku życia. Dziedziczna amyloidoza ATTR (ATTRv) ma zapadalność około 2/milion, z endemicznością w Portugalii, Szwecji i Japonii, a 2-letnie ryzyko śmiertelności wynosi 10-50%. Amyloidoza AA, związana z przewlekłymi stanami zapalnymi, ma zapadalność 1-2/milion i medianę przeżycia 4 lata, częściej dotyka kobiet, zwłaszcza z reumatoidalnym zapaleniem stawów (RZS). Amyloidoza serca (CA), najczęściej wywołana przez AL i ATTR, jest coraz częściej diagnozowana, zwłaszcza u osób starszych (>75 lat) z niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF), stenozą aortalną lub przerostem serca. Częstość występowania amyloidozy ATTR-CM w populacjach z niewydolnością serca wynosi od 3,3% do 21%.
amyloidoza, amyloidoza łańcuchów lekkich, amyloidoza serca, amyloidoza systemowa, amyloidoza transtyretynowa, amyloidoza wtórna, autopsja, choroba reumatyczna, dysfunkcja serca, echokardiografia, immunoglobulina, kardiomiopatia infiltracyjna, kardiomiopatia przerostowa, komórka plazmatyczna, łuszczycowe zapalenie stawów, młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów, neuropatia amyloidowa, neuropatia autonomiczna, nieswoista choroba zapalna jelit, niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową, przewlekły stan zapalny, reumatoidalne zapalenie stawów, rezonans magnetyczny, rodzinna gorączka śródziemnomorska, stenoza aortalna, stenoza kręgosłupa, szpik kostny, terapia biologiczna, zapalna choroba stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół cieśni piersiowej – Diagnostyka i diagnoza
Zespół cieśni piersiowej (TOS) to złożone schorzenie wynikające z ucisku struktur nerwowo-naczyniowych w przestrzeni między obojczykiem a pierwszym żebrem, obejmujące trzy główne typy: neurogenny (nTOS, 90-95% przypadków), żylny (vTOS, 3-5%) oraz tętniczy (aTOS, 1-2%). Diagnostyka opiera się na szczegółowym wywiadzie, badaniu fizykalnym (m.in. testy prowokacyjne: Roosa, Adsona, Eden, Wrighta) oraz badaniach obrazowych (RTG, USG, CT, MRI) i elektrodiagnostycznych (EMG, badanie przewodnictwa nerwowego). Wartości diagnostyczne obejmują m.in. redukcję prędkości przewodzenia nerwów do <85 m/s jako wynik dodatni oraz <60 m/s jako wskazanie do leczenia operacyjnego. Badania naczyniowe, takie jak DSA, CTA, MR angiografia i duplex Doppler, są kluczowe w wykrywaniu zmian naczyniowych, zwłaszcza w vTOS i aTOS. Blokady mięśni schodkowych i piersiowego mniejszego z anestetykiem miejscowym pełnią rolę diagnostyczną i terapeutyczną, potwierdzając miejsce ucisku i prognozując skuteczność leczenia chirurgicznego.
badanie Dopplera, badanie fizykalne, badanie przewodnictwa nerwowego, CT angiografia, elektromiografia, neurogenny zespół cieśni piersiowej, neurografia MR, neuropatia łokciowa, parestezje, radikulopatia szyjna, rezonans magnetyczny, somatosensoryczne potencjały wywołane, splot ramienny, test Adsona, test Roosa, tętnica podobojczykowa, tętniczy zespół cieśni piersiowej, tomografia komputerowa, ultrasonografia, wewnątrznaczyniowa ultrasonografia, zapalenie splotu ramiennego, żebro szyjne, zespół cieśni nadgarstka, zespół cieśni piersiowej, żyła podobojczykowa, żylny zespół cieśni piersiowej