Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Kwas gadoterowy

Wpływ kwasu gadoterowego na płodność, ciążę i laktację

Kwas gadoterowy, substancja czynna produktów leczniczych takich jak Clariscan, Dotarem i Dotarem multidose, stosowana jako środek kontrastowy w badaniach obrazowych z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego, wymaga szczególnej uwagi przy stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom oraz uwzględnić w procesie decyzyjnym dotyczącym zastosowania tego środka kontrastowego.¹

Wpływ na płodność

W zakresie wpływu kwasu gadoterowego na płodność, brak jest dostępnych danych klinicznych, które pozwalałyby na jednoznaczną ocenę tego aspektu. Informacja ta powinna być przekazana pacjentkom w wieku rozrodczym przed zastosowaniem produktów zawierających kwas gadoterowy, takich jak Clariscan, Dotarem czy Dotarem multidose.²

Stosowanie w okresie ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania kwasu gadoterowego oraz innych środków kontrastujących zawierających związki gadolinu u kobiet w ciąży są ograniczone. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na reprodukcję, co stanowi istotną informację, którą lekarz powinien przekazać pacjentce rozważającej wykonanie badania z użyciem tego środka kontrastowego.^{3 4}

Należy jednak poinformować pacjentkę, że gadolin, pierwiastek wchodzący w skład kwasu gadoterowego, może przenikać przez łożysko. Dotychczas nie określono jednoznacznie, czy narażenie na gadolin wiąże się z niepożądanym działaniem na płód. W związku z tym, lekarz powinien wyjaśnić pacjentce, że produkty zawierające kwas gadoterowy (Clariscan, Dotarem, Dotarem multidose) nie powinny być stosowane w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny kobiety bezwzględnie wymaga zastosowania tego środka kontrastowego.^{5 6 7}

Stosowanie w okresie karmienia piersią

W kontekście karmienia piersią, lekarz powinien poinformować pacjentkę, że środki kontrastowe zawierające gadolin, w tym kwas gadoterowy, są wydzielane do mleka matki, jednak w bardzo małych ilościach. Szczególnie istotna jest informacja, że przy stosowaniu produktów Clariscan, Dotarem lub Dotarem multidose w dawkach klinicznych nie przewiduje się wystąpienia żadnego negatywnego wpływu na karmione niemowlę.^{8 9 10}

Lekarz powinien wyjaśnić pacjentce, że brak przewidywanego wpływu na niemowlę wynika z dwóch głównych czynników:

• Niewielkie ilości kwasu gadoterowego wydzielane do mleka matki¹¹
• Słabe wchłanianie kwasu gadoterowego z przewodu pokarmowego niemowlęcia¹²

Decyzja dotycząca kontynuacji lub czasowego wstrzymania karmienia piersią na okres 24 godzin od podania produktu zawierającego kwas gadoterowy powinna być podejmowana indywidualnie dla każdej pacjentki. Lekarz powinien przedyskutować z karmiącą matką zalety i wady obu opcji, uwzględniając specyfikę sytuacji klinicznej.^{13 14 15}

Zalecenia praktyczne dla lekarzy

Podczas kwalifikacji pacjentki do badania z zastosowaniem kwasu gadoterowego, lekarz powinien:

• Dokładnie zebrać wywiad dotyczący stanu ciąży lub karmienia piersią przed zleceniem badania z kontrastem
• Wyjaśnić potencjalne korzyści i ryzyka związane z zastosowaniem środka kontrastowego zawierającego kwas gadoterowy
• Ocenić stosunek korzyści do ryzyka u pacjentek w ciąży i rozważyć alternatywne metody diagnostyczne niewymagające podania środka kontrastowego
• W przypadku kobiet karmiących piersią, omówić możliwość kontynuacji lub wstrzymania karmienia piersią na 24 godziny po badaniu
• Dokumentować w historii choroby przeprowadzoną rozmowę i uzyskaną świadomą zgodę pacjentki

Należy podkreślić, że podejmując decyzję o zastosowaniu kwasu gadoterowego (w produktach Clariscan, Dotarem, Dotarem multidose) u kobiet w ciąży lub karmiących piersią, lekarz musi kierować się zasadą bilansu korzyści i ryzyka, oceniając czy korzyść diagnostyczna przeważa nad potencjalnym ryzykiem dla płodu lub niemowlęcia.^{16 17 18}