Właściwości farmakokinetyczne
Kwas gadoterowy

Charakterystyka farmakokinetyczna kwasu gadoterowego

Kwas gadoterowy, będący kompleksem gadolinu i kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-N,N’,N”,N”’-tetraoctowego (DOTA), stanowi substancję czynną produktów leczniczych takich jak Clariscan i Dotarem. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tej substancji, obejmującą dystrybucję, metabolizm oraz eliminację z organizmu.¹

Dystrybucja kwasu gadoterowego

Po podaniu dożylnym kwas gadoterowy ulega szybkiej dystrybucji do przestrzeni płynu pozakomórkowego organizmu. Objętość dystrybucji wynosi około 18 litrów, co w przybliżeniu odpowiada całkowitej objętości płynu pozakomórkowego w organizmie.²³

Istotną cechą kwasu gadoterowego jest brak wiązania z białkami osocza, w tym albuminami surowicy. Badania farmakokinetyczne wykazały również, że substancja ta słabo przenika do mleka matki oraz powoli przechodzi przez barierę łożyskową, co ma znaczenie w kontekście bezpieczeństwa stosowania u kobiet w ciąży i karmiących piersią.⁴⁵⁶

Metabolizm kwasu gadoterowego

W przypadku metabolizmu kwasu gadoterowego, badania farmakokinetyczne nie wykazały obecności żadnych metabolitów tej substancji w organizmie. Oznacza to, że kwas gadoterowy nie podlega procesom biotransformacji i jest eliminowany z organizmu w postaci niezmienionej.⁷⁸⁹

Eliminacja kwasu gadoterowego

Eliminacja kwasu gadoterowego z organizmu zachodzi głównie poprzez nerki. Substancja ta jest szybko usuwana w postaci niezmienionej drogą filtracji kłębuszkowej. Badania farmakokinetyczne wykazały, że 89% podanej dawki jest eliminowane w ciągu pierwszych 6 godzin, a 95% w ciągu 24 godzin od podania. Wydalanie kwasu gadoterowego ze stolcem ma znaczenie marginalne w procesie eliminacji tej substancji.¹⁰¹¹¹²

Okresy półtrwania eliminacji

Okres półtrwania eliminacji kwasu gadoterowego u pacjentów z prawidłową czynnością nerek wynosi około 1,6 godziny. Ten parametr farmakokinetyczny ulega jednak istotnemu wydłużeniu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek:¹³¹⁴¹⁵

U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek okres półtrwania eliminacji ulega istotnemu wydłużeniu – do około 5 godzin przy klirensie kreatyniny w zakresie 30-60 ml/min oraz do około 14 godzin przy klirensie kreatyniny w zakresie 10-30 ml/min.¹⁶¹⁷¹⁸

Możliwość usuwania przez hemodializę

W doświadczeniach przeprowadzonych na modelach zwierzęcych wykazano, że kwas gadoterowy może być skutecznie usuwany z organizmu podczas zabiegu hemodializy, co może mieć znaczenie kliniczne u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek, u których zastosowano ten środek kontrastowy.¹⁹²⁰

Parametry fizykochemiczne mające wpływ na właściwości farmakokinetyczne

Istotne znaczenie dla właściwości farmakokinetycznych kwasu gadoterowego mają jego parametry fizykochemiczne. Clariscan, zawierający kwas gadoterowy, charakteryzuje się następującymi właściwościami:²¹

• Stężenie środka kontrastowego: 279,32 mg/ml (ekwiwalent 0,5 mmol/ml)
• Osmolalność w temperaturze 37°C: 1350 mOsm/kg
• Lepkość w temperaturze 20°C: 3,0 mPas*s
• Lepkość w temperaturze 37°C: 2,1 mPas*s
• Wartość pH: 6,5 – 8,0

²²

Powyższe parametry, zwłaszcza niska lepkość w temperaturze ciała oraz osmolalność, wpływają na zachowanie się substancji w organizmie po podaniu, w tym na jej dystrybucję w płynie pozakomórkowym i eliminację przez nerki.²³