Przeciwwskazania stosowania
Kwas gadoterowy

Przeciwwskazania stosowania kwasu gadoterowego

Kwas gadoterowy jest substancją czynną wchodzącą w skład środków kontrastowych stosowanych w diagnostyce obrazowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI). Występuje w postaci soli megluminowej jako kompleks gadolinu i kwasu 1,4,7,10-tetraazacyklododekano-N,N’,N”,N”’-tetraoctowego (DOTA). Na polskim rynku farmaceutycznym jest dostępny w preparatach takich jak Clariscan czy Dotarem w stężeniu 0,5 mmol/ml. Pomimo szerokiego zastosowania klinicznego, istnieją sytuacje, w których stosowanie kwasu gadoterowego jest przeciwwskazane.¹²

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania kwasu gadoterowego jest nadwrażliwość na tę substancję lub na którykolwiek składnik preparatu. W przypadku produktu leczniczego Clariscan przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną (kwas gadoterowy) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie.³

Dla preparatów Dotarem oraz Dotarem multidose przeciwwskazania są nieco szerzej sformułowane i obejmują nadwrażliwość na kwas gadoterowy, megluminę (składnik soli, w postaci której występuje kwas gadoterowy) lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.⁴⁵

Identyfikacja pacjentów z nadwrażliwością na kwas gadoterowy

Przed zastosowaniem środka kontrastowego zawierającego kwas gadoterowy, należy przeprowadzić dokładny wywiad z pacjentem w kierunku występowania reakcji alergicznych na środki kontrastowe w przeszłości. Osoby, które doświadczyły wcześniej reakcji nadwrażliwości na preparaty zawierające kwas gadoterowy, jego sole (np. megluminową) lub inne składniki preparatu, nie powinny otrzymywać tych środków kontrastowych.⁶⁷

Postać farmaceutyczna i składniki preparatów z kwasem gadoterowym

Preparaty zawierające kwas gadoterowy dostępne są jako roztwory do wstrzykiwań w różnych postaciach:

• Roztwór do wstrzykiwań (np. w fiolkach)
• Roztwór do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce
• Roztwór do wstrzykiwań w fiolce do wielokrotnego użycia (Dotarem multidose)

⁸⁹¹⁰

Roztwory te charakteryzują się stężeniem 0,5 mmol/ml kwasu gadoterowego, co odpowiada 279,32 mg/ml tej substancji (w postaci soli megluminowej). Są to przezroczyste, bezbarwne do jasnożółtego (lub żółtego) roztwory o określonych parametrach fizykochemicznych, takich jak osmolalność, lepkość i pH.¹¹

Podejmowanie decyzji klinicznej o odstąpieniu od podania kwasu gadoterowego

Lekarz powinien odradzić stosowanie kwasu gadoterowego pacjentom, u których wystąpiły w przeszłości reakcje alergiczne po podaniu tego związku lub jakiejkolwiek innej substancji wchodzącej w skład preparatu. Dotyczy to zarówno reakcji nadwrażliwości na kwas gadoterowy, jak i na megluminę (w przypadku preparatów Dotarem i Dotarem multidose) oraz na pozostałe składniki pomocnicze preparatu.¹²¹³

Specyfika poszczególnych preparatów zawierających kwas gadoterowy

Zarówno Clariscan, jak i Dotarem oraz Dotarem multidose zawierają tę samą substancję czynną w tym samym stężeniu (0,5 mmol/ml), jednak mogą różnić się składem substancji pomocniczych. Dlatego też ważne jest uwzględnienie całego składu preparatu przy ocenie możliwych przeciwwskazań. W przypadku Dotarem i Dotarem multidose wyraźnie wskazano megluminę jako potencjalny alergen, który może stanowić przeciwwskazanie do stosowania tych preparatów.¹⁴¹⁵

Sytuacje kliniczne, w których należy odradzić stosowanie kwasu gadoterowego

Lekarz powinien odradzić stosowanie preparatów zawierających kwas gadoterowy w następujących sytuacjach:

• Udokumentowana nadwrażliwość na kwas gadoterowy w wywiadzie
• Nadwrażliwość na megluminę (szczególnie w przypadku Dotarem i Dotarem multidose)
• Znana alergia na którąkolwiek substancję pomocniczą wchodzącą w skład preparatu
• Wcześniejsze reakcje alergiczne po podaniu środków kontrastowych zawierających związki gadolinu

¹⁶¹⁷

Należy podkreślić, że bezwzględnym przeciwwskazaniem do podania kwasu gadoterowego jest potwierdzona nadwrażliwość na tę substancję lub inne składniki preparatu. Każdy pacjent z wywiadem wskazującym na taką nadwrażliwość powinien być wykluczony z grupy osób, którym podawany jest ten środek kontrastowy.¹⁸¹⁹