Właściwości farmakokinetyczne
Marvelon 0,15 mg + 0,03 mg

Właściwości farmakokinetyczne leku Marvelon (0,15 mg dezogestrelu + 0,03 mg etynyloestradiolu)

Właściwości farmakokinetyczne produktu leczniczego Marvelon, zawierającego 0,15 mg dezogestrelu i 0,03 mg etynyloestradiolu, obejmują złożone procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji obu składników aktywnych. Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę farmakokinetyczną każdego z komponentów tego złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego.¹

Farmakokinetyka dezogestrelu

Wchłanianie dezogestrelu

Po podaniu doustnym, dezogestrel charakteryzuje się szybkim i całkowitym wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Po absorpcji jest on metabolizowany do aktywnego metabolitu – etonogestrelu. Maksymalne stężenie etonogestrelu w surowicy krwi występuje stosunkowo szybko, około 1,5 godziny po przyjęciu tabletki. Biodostępność dezogestrelu zawiera się w przedziale od 62% do 81%, co świadczy o wysokim stopniu wykorzystania substancji aktywnej przez organizm.²

Dystrybucja dezogestrelu

Etonogestrel, aktywny metabolit dezogestrelu, wykazuje specyficzny wzorzec wiązania z białkami osocza. Wiąże się on z albuminami krwi oraz globuliną wiążącą hormony płciowe (SHBG). Jedynie niewielka część substancji (2-4% całkowitego stężenia) występuje w postaci niezwiązanej, podczas gdy znacząca frakcja (40-70%) wiąże się specyficznie z SHBG. Istotnym aspektem jest interakcja farmakokinetyczna między składnikami produktu Marvelon – etynyloestradiol powoduje zwiększenie stężenia SHBG, co w konsekwencji zmienia dystrybucję etonogestrelu w obrębie białek osocza. Prowadzi to do zwiększenia frakcji związanej z SHBG i odpowiedniego zmniejszenia frakcji związanej z albuminami. Objętość dystrybucji dezogestrelu wynosi 1,5 litra na kilogram masy ciała.³

Metabolizm dezogestrelu

Dezogestrel podlega intensywnym przemianom metabolicznym, charakterystycznym dla związków steroidowych. Aktywny metabolit, etonogestrel, jest następnie dalej metabolizowany w organizmie. Klirens osocza dla dezogestrelu wynosi około 2 ml/min/kg masy ciała, co świadczy o dość szybkim tempie usuwania substancji z krwiobiegu. Co istotne z klinicznego punktu widzenia, nie wykazano żadnych istotnych interakcji metabolicznych między dezogestrelem a jednocześnie podawanym etynyloestradiolem.⁴

Eliminacja dezogestrelu

Stężenie etonogestrelu w osoczu zmniejsza się dwufazowo. W końcowej fazie eliminacji, okres półtrwania wynosi około 30 godzin, co zapewnia utrzymanie skutecznego stężenia terapeutycznego między kolejnymi dawkami leku. Dezogestrel i jego metabolity są wydalane zarówno z moczem, jak i z żółcią, w proporcji 6:4, co oznacza, że 60% metabolitów jest eliminowanych przez nerki, a 40% przez układ żółciowy.⁵

Stan stacjonarny dezogestrelu

Na farmakokinetykę etonogestrelu istotny wpływ ma stężenie SHBG, które ulega trzykrotnemu zwiększeniu pod wpływem etynyloestradiolu. W wyniku tego, przy kolejnych podaniach leku obserwuje się około dwu do trzykrotne zwiększenie stężenia etonogestrelu w surowicy krwi. Stan stacjonarny osiągany jest w drugiej połowie cyklu przyjmowania leku, co ma znaczenie dla pełnej skuteczności antykoncepcyjnej produktu Marvelon.⁶

Farmakokinetyka etynyloestradiolu

Wchłanianie etynyloestradiolu

Po podaniu doustnym, etynyloestradiol podlega szybkiemu i całkowitemu wchłanianiu z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w osoczu jest osiągane w ciągu 1-2 godzin po przyjęciu tabletki. Biodostępność całkowita etynyloestradiolu wynosi około 60%, co jest rezultatem zachodzących przedsystemowych procesów sprzęgania oraz efektu pierwszego przejścia przez wątrobę.⁷

Dystrybucja etynyloestradiolu

Etynyloestradiol charakteryzuje się bardzo wysokim stopniem wiązania z białkami osocza. Wiąże się on w znacznym stopniu, bo aż w około 98,5%, z albuminami osocza, przy czym jest to wiązanie niespecyficzne. Dodatkowo etynyloestradiol powoduje zwiększenie stężenia SHBG w osoczu, co ma istotne znaczenie nie tylko dla jego własnej dystrybucji, ale również dla farmakokinetyki dezogestrelu. Objętość dystrybucji etynyloestradiolu wynosi 5 litrów na kilogram masy ciała, co wskazuje na szeroki zakres dystrybucji w tkankach.⁸

Metabolizm etynyloestradiolu

Etynyloestradiol wykazuje złożony profil metaboliczny, oddziałując na wiele systemów enzymatycznych. W badaniach in vitro wykazano, że działa on jako odwracalny inhibitor enzymów CYP2C19, CYP1A1 oraz CYP1A2, a także jako nieodwracalny inhibitor enzymów CYP3A4/5, CYP2C8 oraz CYP2J2 (poprzez mechanizm oparty na tworzeniu kompleksów). Przed wejściem do krążenia ogólnego, etynyloestradiol podlega przedsystemowemu sprzęganiu w jelicie cienkim i w wątrobie. Głównym szlakiem metabolicznym jest hydroksylacja aromatyczna, w wyniku której powstają liczne hydroksylowe i metylowe pochodne, występujące zarówno w postaci wolnej, jak i związanej z glukuronidami i siarczanami. Klirens osocza dla etynyloestradiolu wynosi około 5 ml/min/kg masy ciała.⁹

Eliminacja etynyloestradiolu

Stężenie etynyloestradiolu w osoczu maleje dwufazowo, a w fazie końcowej okres półtrwania wynosi około 24 godzin. Etynyloestradiol, który nie uległ przemianom, nie jest wydalany w formie niezmienionej. Jego metabolity są wydalane zarówno z moczem, jak i z żółcią, w proporcji 4:6, co oznacza, że 40% metabolitów jest eliminowanych przez nerki, a 60% przez układ żółciowy. Okres półtrwania wydalania metabolitów etynyloestradiolu wynosi około 1 doby.¹⁰

Stan stacjonarny etynyloestradiolu

Stan stacjonarny stężenia etynyloestradiolu w organizmie osiągany jest stosunkowo szybko, po 3-4 dobach regularnego przyjmowania leku. W stanie stacjonarnym stężenie etynyloestradiolu w osoczu jest większe o 30-40% w porównaniu ze stężeniem osiąganym po podaniu pojedynczej dawki. Ta kumulacja ma znaczenie dla utrzymania skutecznego stężenia terapeutycznego i wymaga uwzględnienia przy ocenie potencjalnych interakcji lekowych oraz profilu bezpieczeństwa produktu Marvelon.¹¹

Podsumowanie parametrów farmakokinetycznych składników produktu Marvelon