Leki w grupie
„leki prokinetyczne”
Leki prokinetyczne to grupa preparatów farmakologicznych, które stymulują i przywracają prawidłową motorykę przewodu pokarmowego. Ich działanie polega na zwiększeniu napięcia dolnego zwieracza przełyku, przyspieszeniu opróżniania żołądka oraz poprawie perystaltyki jelit. Dzięki temu zmniejszają refluks żołądkowo-przełykowy, uczucie pełności, wzdęcia oraz nudności.
Główne grupy leków prokinetycznych obejmują: pochodne benzamidu (metoklopramid, itopryd, cyzapryd), antagonistów receptora dopaminowego D2 (domperidon), agoniści receptora serotoninowego 5-HT4 (prukalopryd, mozapryd, tegaserod) oraz makrolidy (erytromycyna). W Polsce najczęściej stosowane preparaty to: Metoclopramidum (metoklopramid), Itoprid (itopryd), Diphergan, Motilium (domperidon) oraz Prucaloprid (prukalopryd).
Do najważniejszych leków prokinetycznych należą metoklopramid i domperidon, które są stosowane najczęściej w leczeniu zaburzeń motoryki górnego odcinka przewodu pokarmowego. Itopryd jest nowszym lekiem o mniejszej liczbie działań niepożądanych, a prukalopryd znajduje zastosowanie głównie w leczeniu przewlekłych zaparć, szczególnie u pacjentów, u których inne metody leczenia okazały się nieskuteczne.
Największą zaletą leków prokinetycznych jest ich skuteczność w łagodzeniu objawów związanych z zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego, takich jak refluks żołądkowo-przełykowy, dyspepsja czynnościowa czy gastropareza. Ponadto, niektóre z nich, jak metoklopramid, wykazują również działanie przeciwwymiotne, co czyni je przydatnymi w leczeniu nudności i wymiotów różnego pochodzenia.
Stosowanie leków prokinetycznych wiąże się jednak z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Metoklopramid może powodować objawy pozapiramidowe (drżenie, sztywność mięśni), a przy długotrwałym stosowaniu – późne dyskinezy. Domperidon zwiększa ryzyko arytmii serca, szczególnie u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami rytmu serca lub przyjmujących inne leki wydłużające odstęp QT. Z tego powodu leki te powinny być stosowane w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas.
Leki prokinetyczne można podzielić na trzy główne podgrupy: antagoniści receptora dopaminowego (metoklopramid, domperidon), agoniści receptora serotoninowego (prukalopryd, mozapryd) oraz makrolidy o działaniu prokinetycznym (erytromycyna). Każda z tych podgrup charakteryzuje się nieco odmiennym mechanizmem działania i profilem działań niepożądanych, co pozwala na dobór optymalnego leku w zależności od indywidualnych potrzeb pacjenta i współistniejących chorób.
Lista leków w tej grupie
-
Metoclopramidi hydrochloridum Noridem – Roztwór do wstrzykiwań – 5 mg/ml
Preparat zawiera metoklopramid chlorowodorek jednowodny, który jest stosowany w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 5 mg/mL. Lek jest wskazany do zapobiegania i leczenia nudności oraz wymiotów po zabiegach chirurgicznych, związanych z migreną oraz po radioterapii u dorosłych. U dzieci i młodzieży stosuje się go w celu zapobiegania opóźnionym nudnościom i wymiotom po chemioterapii oraz leczenia nudności i wymiotów po operacjach. Dzięki swojemu działaniu przeciwwymiotnemu pomaga poprawić komfort pacjenta w tych stanach.
-
Predox – Tabletki powlekane – 50 mg
Produkt leczniczy zawiera 50 mg itoprydu chlorowodorku oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci białych, obustronnie wypukłych tabletek powlekanych. Stosowany jest w leczeniu objawów czynnościowej niestrawności żołądkowo-jelitowej, takich jak wzdęcia, uczucie pełności, ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności i wymioty. Produkt przeznaczony jest do stosowania u dorosłych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Gasprid – Tabletki – 5 mg
Preparat zawiera cyzapryd, substancję czynną stosowaną w formie tabletek o dawkach 5 mg lub 10 mg. Dodatkowo w składzie obecna jest laktoza jednowodna oraz niewielka ilość sodu. Lek przeznaczony jest do leczenia ostrego i ciężkiego zaostrzenia opóźnionego opróżniania żołądka, znanego jako gastropareza, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą. Stosuje się go, gdy inne metody leczenia okazują się nieskuteczne.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Prokit – Tabletki powlekane – 50 mg
Produkt leczniczy zawiera 50 mg chlorowodorku itoprydu w tabletce powlekanej. Jest stosowany w leczeniu objawów żołądkowo-jelitowych związanych z czynnościową niestrawnością, takich jak wzdęcia, uczucie pełności, ból w nadbrzuszu, zgaga, nudności i wymioty. Może być także używany w terapii choroby refluksowej przełyku, zarówno samodzielnie, jak i jako dodatek do inhibitorów pompy protonowej. Lek przeznaczony jest do stosowania u dorosłych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Metoclopramide hameln – Roztwór do wstrzykiwań – 5 mg/ml
Roztwór do wstrzykiwań zawiera metoklopramidu chlorowodorek jednowodny, substancję aktywną o działaniu przeciwwymiotnym. Lek stosuje się u dorosłych w celu zapobiegania oraz leczenia nudności i wymiotów, między innymi po zabiegach chirurgicznych, podczas radioterapii i w przebiegu migreny. U dzieci i młodzieży jest zalecany głównie jako lek drugiego rzutu do leczenia i zapobiegania nudnościom i wymiotom po chemioterapii oraz po zabiegach chirurgicznych. Produkt pomocniczo zawiera także sód, a roztwór cechuje się odpowiednim pH i osmolarnością dla bezpiecznego podania.
-
Itokin – Tabletki powlekane – 50 mg
Produkt leczniczy zawiera 50 mg itoprydu chlorowodorku oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci powlekanych tabletek o okrągłym kształcie. Stosowany jest u dorosłych w leczeniu objawów czynnościowej niestrawności, takich jak wzdęcia, ból w nadbrzuszu, zgaga czy nudności. Preparat łagodzi dolegliwości żołądkowo-jelitowe niezwiązane z chorobą wrzodową.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Olamide – Tabletki – 10 mg
Lek zawiera 10 mg metoklopramidu chlorowodorku oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosuje się go u dorosłych i dzieci w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią lub radioterapią. Ponadto jest używany do objawowego leczenia nudności i wymiotów, w tym związanych z ostrym napadem migreny. Lek może być także stosowany w połączeniu z doustnymi lekami przeciwbólowymi w celu zwiększenia ich wchłaniania.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Zirid – Tabletki powlekane – 50 mg
Produkt leczniczy zawiera 50 mg itoprydu chlorowodorku w każdej tabletce powlekanej. Stosowany jest w celu łagodzenia objawów czynnościowej niewrzodowej niestrawności, takich jak wzdęcia, pełność w żołądku, ból nadbrzusza, brak apetytu, zgaga, nudności oraz wymioty. Preparat przeznaczony jest do użytku u dorosłych. Tabletki są białe lub prawie białe, okrągłe i łatwe do podzielenia na równe dawki.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Metoclopramidum 0,5% Polpharma – Roztwór do wstrzykiwań – 5 mg/ml
Jest to roztwór do wstrzykiwań zawierający 5 mg metoklopramidu chlorowodorku w 1 ml. Substancja ta jest stosowana w celu zapobiegania i leczenia nudności oraz wymiotów po zabiegach chirurgicznych, radioterapii oraz chemioterapii. Produkt jest również wskazany do leczenia nudności związanych z ostrym napadem migreny. Może być stosowany u dorosłych oraz u dzieci i młodzieży powyżej 1 roku życia.
-
Metoclopramidum Polpharma – Tabletki – 10 mg
Lek zawiera 10 mg metoklopramidu chlorowodorku oraz 50 mg laktozy jednowodnej jako substancję pomocniczą. Jest dostępny w postaci białych, okrągłych tabletek. Stosuje się go u dorosłych i młodzieży od 15 lat w celu zapobiegania nudnościom i wymiotom po chemioterapii oraz radioterapii, a także w leczeniu objawowym nudności i wymiotów, w tym związanych z ostrym napadem migreny. Lek może być stosowany w połączeniu z lekami przeciwbólowymi, aby zwiększyć ich skuteczność podczas migreny.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Gasprid – Tabletki – 10 mg
Preparat zawiera czynny składnik cyzapryd w dawkach 5 mg lub 10 mg w postaci tabletek. W jego składzie znajdują się także substancje pomocnicze takie jak laktoza jednowodna i sód. Lek stosuje się u dorosłych w leczeniu ostrego i ciężkiego zaostrzenia objawowego przewlekłego opóźnienia opróżniania żołądka, zwłaszcza w przebiegu cukrzycy. Jest zalecany, gdy inne metody leczenia okazują się nieskuteczne.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku