Właściwości farmakokinetyczne
Metoclopramide hameln 5 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne metoklopramidu

Metoklopramid jest substancją czynną o stosunkowo dobrze poznanych właściwościach farmakokinetycznych. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów farmakokinetycznych zachodzących po podaniu metoklopramidu, uwzględniający jego wchłanianie, dystrybucję, metabolizm i wydalanie, a także specyficzne modyfikacje parametrów farmakokinetycznych w wybranych stanach patologicznych.¹

Wchłanianie i dostępność biologiczna

Metoklopramid po podaniu domięśniowym charakteryzuje się wysoką dostępnością biologiczną wynoszącą od 60% do 100% w porównaniu z podaniem dożylnym. Po podaniu domięśniowym maksymalne stężenie w osoczu osiągane jest stosunkowo szybko – w czasie od 30 minut do 2 godzin po podaniu. Taka charakterystyka wchłaniania pozwala na uzyskanie szybkiego efektu terapeutycznego przy zastosowaniu postaci domięśniowej leku.²

Dystrybucja leku w organizmie

Metoklopramid po podaniu i wchłonięciu do krwiobiegu charakteryzuje się stosunkowo dużą objętością dystrybucji wynoszącą 2-3 l/kg masy ciała, co wskazuje na jego dobrą penetrację do tkanek i przestrzeni pozanaczyniowych. Stopień wiązania z białkami osocza jest relatywnie niski i wynosi 13-22%, co oznacza, że większość leku występuje w postaci wolnej, niezwiązanej z białkami, aktywnej farmakologicznie frakcji.³

Metabolizm i eliminacja

Metoklopramid podlega procesom metabolicznym w organizmie, a następnie jest wydalany głównie przez nerki. Eliminacja leku odbywa się zarówno w postaci niezmienionej (jako związek macierzysty), jak i w formie metabolitów – głównie w postaci sprzężonej z siarczanami lub glukuronidami.⁴

Głównym metabolitem metoklopramidu jest koniugat siarkowy N-4, powstający w procesie sprzęgania z siarczanami. Biotransformacja leku prowadzi do powstawania również innych metabolitów, w tym koniugatów glukuronidowych, które są następnie wydalane z moczem.⁵

Okres półtrwania w osoczu dla metoklopramidu wynosi od 5 do 6 godzin i co istotne, pozostaje on niezależny od drogi podania leku. Oznacza to, że zarówno po podaniu dożylnym, jak i domięśniowym, czas potrzebny do eliminacji połowy dawki z organizmu jest podobny.⁶

Właściwości farmakokinetyczne w stanach patologicznych

Niewydolność nerek

U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek obserwuje się istotne zmiany parametrów farmakokinetycznych metoklopramidu:

• Klirens metoklopramidu ulega znacznemu zmniejszeniu – o około 70% w porównaniu do wartości prawidłowych
• Wydłuża się okres półtrwania w fazie eliminacji, który wynosi:
  • około 10 godzin przy klirensie kreatyniny w zakresie 10-50 ml/min
  • około 15 godzin przy klirensie kreatyniny poniżej 10 ml/min

Obserwowane zmiany parametrów farmakokinetycznych u pacjentów z niewydolnością nerek wskazują na konieczność modyfikacji dawkowania metoklopramidu w tej grupie chorych, aby uniknąć kumulacji leku i nasilenia działań niepożądanych.⁷

Niewydolność wątroby

U pacjentów z marskością wątroby obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce metoklopramidu:

• Dochodzi do kumulacji leku w organizmie
• Klirens osoczowy metoklopramidu ulega zmniejszeniu o około 50%

Zmiany te wynikają z upośledzenia funkcji metabolicznych wątroby, co prowadzi do spowolnienia biotransformacji leku. Podobnie jak w przypadku niewydolności nerek, również u pacjentów z niewydolnością wątroby może być konieczna modyfikacja dawkowania metoklopramidu, aby zapobiec jego kumulacji i związanym z tym działaniom niepożądanym.⁸

Charakterystyka parametrów farmakokinetycznych metoklopramidu