Przeciwwskazania stosowania leku. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Metoclopramidum Polpharma w postaci tabletek 10 mg jest przeciwwskazany w wielu stanach klinicznych, które mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych. Przed zaleceniem tego leku należy dokładnie przeanalizować sytuację kliniczną pacjenta pod kątem występowania poniższych przeciwwskazań bezwzględnych.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Metoclopramidum Polpharma jest przeciwwskazane u pacjentów, u których stwierdzono nadwrażliwość na metoklopramid lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy zwrócić szczególną uwagę na zawartość laktozy jednowodnej (50 mg w każdej tabletce), która może być istotna u pacjentów z nietolerancją tego cukru.^{2 3}

Stany patologiczne przewodu pokarmowego

Metoklopramid jest przeciwwskazany w następujących stanach patologicznych przewodu pokarmowego:

• Krwawienie z przewodu pokarmowego – lek może nasilić krwawienie poprzez zwiększenie perystaltyki
• Niedrożność mechaniczna przewodu pokarmowego – zwiększona motoryka może prowadzić do pogorszenia stanu pacjenta
• Perforacja przewodu pokarmowego – stymulacja perystaltyki może zwiększyć ryzyko powikłań

We wszystkich powyższych stanach pobudzenie aktywności motorycznej jelit może stanowić poważne zagrożenie dla pacjenta.⁴

Guz chromochłonny (pheochromocytoma)

Stosowanie metoklopramidu jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z rozpoznanym lub podejrzewanym guzem chromochłonnym. Wynika to z ryzyka wystąpienia ciężkich, potencjalnie zagrażających życiu epizodów nadciśnienia tętniczego w wyniku interakcji leku z katecholaminami uwalnianymi przez guz.⁵

Zaburzenia neurologiczne i psychiczne

Metoclopramidum Polpharma nie powinien być stosowany u pacjentów z następującymi zaburzeniami neurologicznymi:

Dyskineza późna – pacjenci, u których w przeszłości wystąpiła dyskineza późna wywołana lekami neuroleptycznymi lub metoklopramidem nie powinni ponownie otrzymywać tego leku ze względu na wysokie ryzyko nawrotu lub nasilenia objawów.⁶

Padaczka – u pacjentów z padaczką metoklopramid może zwiększać częstość i nasilenie napadów drgawkowych, dlatego jego stosowanie jest przeciwwskazane w tej grupie chorych.⁷

Choroba Parkinsona – ze względu na antagonistyczne działanie wobec dopaminy, metoklopramid może nasilać objawy choroby Parkinsona, dlatego jego stosowanie u tych pacjentów jest przeciwwskazane.⁸

Interakcje lekowe jako przeciwwskazanie

Jednoczesne stosowanie metoklopramidu z lewodopą lub agonistami receptorów dopaminergicznych jest przeciwwskazane ze względu na antagonistyczne działanie farmakodynamiczne. Metoklopramid jako antagonista dopaminy osłabia działanie terapeutyczne leków dopaminergicznych stosowanych w leczeniu choroby Parkinsona i innych zaburzeń, w których wykorzystuje się te leki.⁹

Zaburzenia metaboliczne

Metoklopramid jest przeciwwskazany u pacjentów, u których w wywiadzie stwierdzono:

• Methemoglobinemię indukowaną metoklopramidem – wcześniejsze wystąpienie tego zaburzenia stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do ponownego podania leku
• Niedobór reduktazy NADH cytochromu b5 – u tych pacjentów istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia methemoglobinemii po zastosowaniu metoklopramidu

Oba te stany zwiększają ryzyko pojawienia się methemoglobinemii, która może prowadzić do niedotlenienia tkanek.¹⁰

Przeciwwskazania wiekowe

Metoclopramidum Polpharma nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 1 roku życia. W tej grupie wiekowej występuje zwiększone ryzyko wystąpienia zaburzeń pozapiramidowych ze względu na niedojrzałość układu nerwowego i zwiększoną przepuszczalność bariery krew-mózg.¹¹

Sytuacje szczególne wymagające rozwagi

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu metoklopramidu pacjentom z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, osobom w podeszłym wieku oraz pacjentom z zaburzeniami przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. W tych przypadkach może być konieczne dostosowanie dawki lub rozważenie alternatywnego leczenia w zależności od indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka.¹²