Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Memantyna, jako antagonista receptorów NMDA, wchodzi w interakcje z różnymi substancjami leczniczymi na podstawie swoich właściwości farmakologicznych i mechanizmu działania. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis tych interakcji oraz ich znaczenie kliniczne.¹

Interakcje związane z antagonizmem receptorów NMDA

Memantyna, działając jako antagonista receptorów NMDA, może wpływać na działanie innych leków oddziałujących na układ neuroprzekaźnictwa. W szczególności może nasilać efekty leków dopaminergicznych i przeciwcholinergicznych, co wymaga uwagi klinicznej podczas równoczesnego stosowania.²

Obserwuje się zwiększenie działania następujących leków przy jednoczesnym podawaniu z memantyną:

• L-dopa – może wystąpić nasilenie działania terapeutycznego, ale także potencjalnie nasilenie działań niepożądanych³
• Agoniści receptorów dopaminergicznych – nasilenie efektów terapeutycznych i potencjalnie działań niepożądanych⁴
• Leki przeciwcholinergiczne – nasilenie działania i potencjalnie działań niepożądanych⁵

Z kolei osłabienie działania może wystąpić przy jednoczesnym stosowaniu z:

• Barbituranami – memantyna może obniżać skuteczność tych leków⁶
• Neuroleptykami – może wystąpić zmniejszenie efektu przeciwpsychotycznego⁷

Interakcje z lekami miorelaksacyjnymi

Memantyna może modyfikować działanie leków zmniejszających napięcie mięśni szkieletowych. Przy równoczesnym stosowaniu następujących leków może być konieczne dostosowanie ich dawkowania:⁸

• Dantrolen – może wystąpić zmiana skuteczności, wymagająca modyfikacji dawkowania⁹
• Baklofen – może wystąpić zmiana skuteczności, wymagająca modyfikacji dawkowania¹⁰

Przeciwwskazane jednoczesne stosowanie

Istnieją substancje lecznicze, których równoczesne stosowanie z memantyną jest wyraźnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych:¹¹

• Amantadyna – jednoczesne stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia psychozy farmakotoksycznej ze względu na podobną budowę chemiczną i ten sam mechanizm działania (antagonizm receptorów NMDA)¹²

Potencjalne interakcje wymagające ostrożności

Istnieją leki, których jednoczesne stosowanie z memantyną wymaga szczególnej ostrożności ze względu na podobny mechanizm działania lub potencjalne ryzyko interakcji:¹³

• Ketamina – jako antagonista receptorów NMDA może powodować podobne ryzyko jak w przypadku amantadyny¹⁴
• Dekstrometorfan – jako antagonista receptorów NMDA może powodować podobne ryzyko jak w przypadku amantadyny¹⁵
• Fenytoina – opisano przypadek wskazujący na możliwe ryzyko interakcji¹⁶

Interakcje farmakokinetyczne

Memantyna może wchodzić w interakcje z lekami wykorzystującymi ten sam nerkowy układ transportu kationów. Może to prowadzić do zwiększenia stężenia tych leków w osoczu:¹⁷

• Cymetydyna – możliwe zwiększenie stężenia w osoczu¹⁸
• Ranitydyna – możliwe zwiększenie stężenia w osoczu¹⁹
• Prokainamid – możliwe zwiększenie stężenia w osoczu²⁰
• Chinidyna – możliwe zwiększenie stężenia w osoczu²¹
• Chinina – możliwe zwiększenie stężenia w osoczu²²
• Nikotyna – możliwe zwiększenie stężenia w osoczu²³

Ponadto zaobserwowano wpływ memantyny na stężenie innych leków:²⁴

• Hydrochlorotiazyd (HCT) – może wystąpić zmniejszenie stężenia HCT w surowicy przy jednoczesnym stosowaniu z memantyną. Dotyczy to również produktów złożonych zawierających HCT²⁵

Interakcje z doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi

Po wprowadzeniu memantyny do obrotu odnotowano pojedyncze przypadki zwiększenia wartości międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR) u pacjentów leczonych równocześnie warfaryną. Chociaż nie ustalono związku przyczynowego, wskazane jest ścisłe monitorowanie czasu protrombinowego lub wartości INR u pacjentów stosujących jednocześnie memantynę i doustne leki przeciwzakrzepowe.²⁶

Brak istotnych interakcji

W badaniach farmakokinetycznych i klinicznych nie wykazano istotnych interakcji między memantyną a następującymi substancjami leczniczymi:²⁷

• Gliburyd i metformina – w badaniach farmakokinetycznych z pojedynczą dawką u młodych zdrowych osób²⁸
• Donepezil – w badaniach farmakokinetycznych z pojedynczą dawką u młodych zdrowych osób²⁹
• Galantamina – w badaniu klinicznym u młodych zdrowych osób nie obserwowano istotnego wpływu memantyny na farmakokinetykę galantaminy³⁰

Interakcje z układem cytochromu P450

Memantyna in vitro nie hamuje aktywności enzymów cytochromu P450, co minimalizuje ryzyko interakcji na poziomie metabolizmu wątrobowego z lekami metabolizowanymi przez:³¹

• CYP 1A2 – brak hamowania in vitro³²
• CYP 2A6 – brak hamowania in vitro³³
• CYP 2C9 – brak hamowania in vitro³⁴
• CYP 2D6 – brak hamowania in vitro³⁵
• CYP 2E1 – brak hamowania in vitro³⁶
• CYP 3A – brak hamowania in vitro³⁷

Memantyna nie hamuje również aktywności:³⁸

• Monooksygenazy zawierającej flawinę³⁹
• Hydrolazy epoksydowej⁴⁰
• Sulfationowej⁴¹

Interakcje memantyny z alkoholem

Choć w dostępnych danych nie przedstawiono bezpośrednich informacji o interakcji memantyny z alkoholem, należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu tych substancji. Na podstawie mechanizmu działania memantyny jako antagonisty receptorów NMDA oraz wiedzy na temat działania alkoholu na OUN można wnioskować o potencjalnych interakcjach.

Mechanizm potencjalnej interakcji memantyny z alkoholem

Alkohol etylowy wpływa na działanie receptorów NMDA oraz receptorów GABA. Memantyna jako antagonista receptorów NMDA może potencjalnie wchodzić w interakcje z alkoholem poprzez:

• Sumowanie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy
• Nasilenie zaburzeń równowagi i koordynacji ruchowej
• Nasilenie działania sedatywnego
• Możliwe nasilenie zaburzeń poznawczych powodowanych przez alkohol

Zalecenia kliniczne dotyczące spożywania alkoholu

Ze względu na potencjalne ryzyko interakcji oraz podstawowe zasady bezpieczeństwa farmakoterapii zaleca się:

• Unikanie spożywania alkoholu podczas terapii memantyną
• Poinformowanie pacjenta o możliwym nasileniu działań niepożądanych ze strony OUN przy jednoczesnym spożywaniu alkoholu
• W przypadku konieczności spożycia niewielkiej ilości alkoholu, należy zachować szczególną ostrożność i obserwować pacjenta pod kątem nasilenia działań niepożądanych

Tabela interakcji memantyny