Właściwości farmakokinetyczne leku Memolek

Memantyna, substancja czynna leku Memolek, wykazuje specyficzne właściwości farmakokinetyczne, które zostaną szczegółowo omówione w odniesieniu do procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji leku z organizmu. Przedstawiona analiza farmakokinetyczna dotyczy memantyny chlorowodorku, który w dawce 10 mg dostarcza 8,31 mg czystej memantyny.¹

Wchłanianie memantyny

Memantyna charakteryzuje się bardzo dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym. Biodostępność bezwzględna substancji czynnej wynosi około 100%, co oznacza, że praktycznie cała podana dawka dociera do krążenia ogólnego. Maksymalne stężenie leku w osoczu (Tmax) występuje w przedziale czasowym od 3 do 8 godzin po przyjęciu tabletki. Istotną informacją kliniczną jest brak wpływu pokarmu na wchłanianie memantyny, co nie ogranicza możliwości przyjmowania leku niezależnie od posiłków.²

Dystrybucja memantyny w organizmie

Przy stosowaniu memantyny w standardowej dawce dobowej 20 mg, stężenia leku w osoczu osiągają stan równowagi (steady state) w przedziale od 70 ng/ml do 150 ng/ml (0,5-1 μmol). Należy jednak podkreślić, że występuje znaczna zmienność osobnicza w zakresie osiąganych stężeń. Memantyna przenika przez barierę krew-mózg, a współczynnik rozdziału między płynem mózgowo-rdzeniowym a osoczem oszacowano na 0,52 (w przedziale dawek 5-30 mg na dobę). Objętość dystrybucji memantyny wynosi około 10 l/kg, co wskazuje na jej dobrą penetrację do tkanek. Wiązanie z białkami osocza jest umiarkowane i wynosi około 45%.³

Metabolizm memantyny

Charakterystyczną cechą farmakokinetyki memantyny jest fakt, że około 80% substancji krąży w organizmie w postaci niezmienionej. W procesach biotransformacji powstają następujące główne metabolity:

• N-3,5-dimetylogludantan
• Mieszanina izomerów 4- i 6-hydroksymemantyny
• 1-nitrozo-3,5-dimetyloadamantan

Z klinicznego punktu widzenia istotne jest, że żaden z powyższych metabolitów nie wykazuje działania antagonistycznego wobec receptora NMDA, które jest głównym mechanizmem działania memantyny. Przeprowadzone badania in vitro nie wykazały udziału układu enzymatycznego cytochromu P450 w przemianach metabolicznych memantyny.⁴

W badaniach z użyciem znakowanej radioaktywnie memantyny (14C) stwierdzono, że średnio 84% podanej dawki zostało odzyskane w ciągu 20 dni, z czego ponad 99% wydalone zostało przez nerki. Dane te potwierdzają, że droga nerkowa jest dominującą drogą eliminacji leku.⁵

Eliminacja memantyny

Eliminacja memantyny przebiega zgodnie z modelem jednoprzedziałowym i procesem jednowykładniczym. Końcowy okres półtrwania (t1/2) wynosi od 60 do 100 godzin, co oznacza stosunkowo długi czas eliminacji leku z organizmu. U osób z prawidłową funkcją nerek całkowity klirens memantyny (Cltot) wynosi 170 ml/min/1,73 m2.⁶

Proces eliminacji nerkowej memantyny obejmuje zarówno mechanizm wydalania kanalikowego, jak i wchłaniania zwrotnego z kanalików. Ten drugi proces zachodzi prawdopodobnie przy udziale białek transportujących kationy. Istotnym czynnikiem modyfikującym szybkość wydalania memantyny jest pH moczu. Alkalizacja moczu może spowodować 7-9-krotne zwolnienie wydalania leku przez nerki. Do alkalizacji moczu może dojść w następstwie znaczących zmian diety (np. przejście z diety mięsnej na wegetariańską) lub przyjmowania dużych ilości leków alkalizujących treść żołądkową.⁷

Liniowy charakter farmakokinetyki

Memantyna wykazuje farmakokinetykę liniową w zakresie dawek od 10 mg do 40 mg, co oznacza proporcjonalny wzrost stężenia leku w osoczu wraz ze zwiększaniem dawki w tym przedziale terapeutycznym.⁸

Zależności farmakokinetyczno-farmakodynamiczne

Przy stosowaniu memantyny w dawce dobowej 20 mg stężenie leku w płynie mózgowo-rdzeniowym osiąga wartość stałej hamowania (ki). Dla memantyny wartość ta w korze płatów czołowych ludzkiego mózgu wynosi 0,5 μmol. Jest to poziom stężenia, przy którym lek wykazuje swoje działanie terapeutyczne jako antagonista receptora NMDA.⁹

Właściwości farmakokinetyczne Memoleku w ujęciu tabelarycznym