Właściwości farmakodynamiczne leku Memolek

Lek Memolek, zawierający 10 mg chlorowodorku memantyny (ekwiwalent 8,31 mg memantyny), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków psychoanaleptycznych, a dokładniej do innych leków przeciw otępieniu. Klasyfikowany jest on według kodu ATC jako N06DX01.¹

Mechanizm działania

Mechanizm działania memantyny opiera się na jej wpływie na neuroprzekaźnictwo glutaminergiczne. Istnieje coraz więcej dowodów naukowych wskazujących, że zaburzenia neuroprzekaźnictwa glutaminergicznego, szczególnie w receptorach NMDA (kwasu N-metylo-D-asparaginowego), mają istotny wpływ zarówno na występowanie objawów, jak i na progresję choroby w otępieniu neurodegeneracyjnym.²

Memantyna działa jako zależny od potencjału, o średnim powinowactwie, niekompetytywny antagonista receptora NMDA. Jej zasadniczym działaniem jest modyfikacja efektów patologicznie podwyższonych stężeń glutaminianu, które mogą prowadzić do dysfunkcji neuronalnej.³

Badania kliniczne

Badania przy otępieniu umiarkowanym do ciężkiego

Kluczowe badanie kliniczne oceniające skuteczność memantyny w monoterapii przeprowadzono u 252 pacjentów ambulatoryjnych z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego. Pacjenci zakwalifikowani do badania uzyskali na początku punktację w skali MMSE (Mini-Mental State Examination) w zakresie 3-14 punktów. Badanie trwało 6 miesięcy i wykazało korzystny efekt terapeutyczny memantyny w porównaniu do placebo w następujących parametrach:⁴

• Ocenie funkcjonowania w oparciu o wywiad z pacjentem i opiekunem (CIBIC-plus): p=0,025
• Ocenie wykonywania czynności życiowych w chorobie Alzheimera (ADCS-ADLsev): p=0,003
• Ocenie zaburzeń funkcji poznawczych (SIB): p=0,002⁵

Badania przy otępieniu łagodnym do umiarkowanego

W kolejnym kluczowym badaniu klinicznym zastosowania memantyny w monoterapii uczestniczyło 403 pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (punktacja w skali MMSE na początku badania od 10 do 22 punktów). W badaniu tym zaobserwowano statystycznie znamiennie lepszy efekt terapeutyczny u pacjentów otrzymujących memantynę w porównaniu z grupą placebo w dwóch pierwszorzędowych punktach końcowych ocenianych w 24 tygodniu (na podstawie danych z ostatniej dokonanej obserwacji – LOCF):⁶

• Podskala oceny zaburzeń funkcji poznawczych w chorobie Alzheimera (ADAS-cog): p=0,003
• Ocena CIBIC-plus: p=0,004

Przeprowadzono również inne monoterapeutyczne badanie u 470 pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu łagodnym do umiarkowanego (punktacja w skali MMSE na początku badania od 11 do 23 punktów). W prospektywnie definiowanej początkowej analizie tego badania nie udało się osiągnąć statystycznie istotnego znaczenia w pierwszorzędowym punkcie końcowym skuteczności ocenianym w 24 tygodniu.⁷

Metaanaliza badań klinicznych

Metaanaliza wyników z sześciu 6-miesięcznych, kontrolowanych placebo badań III fazy, obejmujących pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania poniżej 20 punktów), dostarczyła istotnych wniosków na temat skuteczności memantyny. Badania te obejmowały zarówno monoterapię memantyną, jak i terapię skojarzoną ze stałą dawką inhibitora acetylocholinesterazy.<sup data-drug="Memolek" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Metaanaliza wyników leczenia pacjentów z chorobą Alzheimera o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego (całkowita punktacja w skali MMSE na początku badania 8

Metaanaliza wykazała statystycznie znamienny lepszy efekt terapeutyczny memantyny w trzech głównych domenach:⁹

• funkcji poznawczych
• ogólnej oceny klinicznej
• codziennego funkcjonowania

Szczególnie istotne wyniki uzyskano w analizie pacjentów, u których wystąpiło pogorszenie we wszystkich trzech wymienionych domenach. W tej grupie pacjentów memantyna wykazała statystycznie istotną przewagę nad placebo w zakresie zapobiegania pogorszeniu stanu pacjentów. Warto podkreślić, że u dwukrotnie większej liczby pacjentów przyjmujących placebo (21%) w porównaniu z pacjentami przyjmującymi memantynę (11%) zaobserwowano pogorszenie we wszystkich trzech domenach (p<0,0001).<sup data-drug="Memolek" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wyniki analizy pacjentów, u których wystąpiło pogorszenie we wszystkich trzech domenach, wykazały statystycznie istotny lepszy efekt terapeutyczny memantyny w zakresie zapobiegania pogorszeniu; u dwukrotnie większej liczby pacjentów przyjmujących placebo w porównaniu z pacjentami przyjmującymi memantynę nastąpiło pogorszenie we wszystkich trzech domenach (21% versus 11%, p10