Interakcje leku
APAP dla dzieci FORTE smak malinowy 40 mg/ml

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Paracetamol, jako substancja intensywnie metabolizowana w wątrobie, może wchodzić w liczne interakcje z produktami leczniczymi wykorzystującymi te same szlaki metaboliczne lub wpływającymi na aktywność enzymów wątrobowych. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z substancjami indukującymi enzymy (jak ryfampicyna czy niektóre leki przeciwpadaczkowe), które mogą nasilać powstawanie hepatotoksycznych metabolitów paracetamolu, zwłaszcza przy stosowaniu wysokich dawek.¹

Interakcje wpływające na działanie paracetamolu

Istnieje wiele substancji, które mogą istotnie modyfikować działanie paracetamolu poprzez wpływ na jego wchłanianie, metabolizm lub wydalanie, co przekłada się na zmianę skuteczności terapeutycznej lub zwiększenie ryzyka działań niepożądanych.²

Leki wpływające na metabolizm paracetamolu obejmują:

• Leki przeciwpadaczkowe (fenytoina, fenobarbital, metylfenobarbital, prymidon) – zmniejszają biodostępność paracetamolu i jednocześnie nasilają hepatotoksyczność w przypadku przedawkowania poprzez indukcję enzymów wątrobowych.³
• Izoniazyd – może zmniejszać klirens paracetamolu, prowadząc do nasilenia jego działania i/lub toksyczności poprzez hamowanie metabolizmu wątrobowego.⁴
• Ryfampicyna – zwiększa klirens paracetamolu i przyczynia się do tworzenia hepatotoksycznych metabolitów w wyniku indukcji metabolizmu wątrobowego.⁵
• Propranolol – podwyższa stężenie paracetamolu w osoczu, najprawdopodobniej przez hamowanie jego metabolizmu w wątrobie.⁶
• Hormonalne środki antykoncepcyjne/estrogeny – mogą obniżać stężenie paracetamolu w osoczu, prawdopodobnie przez indukcję jego metabolizmu, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej.⁷
• Probenecyd – wydłuża okres półtrwania paracetamolu w osoczu poprzez zmniejszenie jego rozpadu oraz wydalania metabolitów z moczem.⁸

Leki wpływające na wchłanianie paracetamolu obejmują:

• Leki przeciwcholinergiczne (glikopironium, propantelina) – obniżają wchłanianie paracetamolu poprzez spowolnienie opróżniania żołądka, co może zmniejszać jego skuteczność.⁹
• Metoklopramid i domeperydon – zwiększają wchłanianie paracetamolu w jelicie cienkim poprzez przyspieszenie opróżniania żołądka.¹⁰
• Żywice jonowymienne (kolestyramina) – zmniejszają wchłanianie paracetamolu poprzez jego adsorpcję w jelicie, co może osłabiać skuteczność terapeutyczną.¹¹
• Węgiel aktywowany – zmniejsza wchłanianie paracetamolu, gdy jest przyjęty szybko po przedawkowaniu (stosowany w leczeniu zatruć).¹²

Należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania paracetamolu i flukloksacyliny, gdyż kombinacja ta może prowadzić do rozwoju kwasicy metabolicznej z dużą luką anionową, zwłaszcza u pacjentów z określonymi czynnikami ryzyka.¹³

Interakcje paracetamolu wpływające na działanie innych leków

Paracetamol może również modyfikować działanie innych leków stosowanych jednocześnie:¹⁴

• Doustne leki przeciwzakrzepowe (acenokumarol, warfaryna) – działanie przeciwzakrzepowe może być nasilone poprzez hamujący wpływ paracetamolu na wątrobowe wytwarzanie czynników krzepnięcia. Mimo że interakcja ta ma zwykle niewielkie znaczenie kliniczne u większości pacjentów, u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe należy rozważyć alternatywną terapię przeciwbólową, np. z wykorzystaniem salicylanów. Jeśli konieczne jest stosowanie paracetamolu, dawka i czas terapii powinny być możliwie krótkie, z okresową kontrolą wartości INR.¹⁵
• Chloramfenikol – paracetamol może nasilać toksyczność chloramfenikolu, prawdopodobnie poprzez hamowanie jego metabolizmu w wątrobie.¹⁶
• Lamotrygina – może zmniejszać biodostępność lamotryginy z możliwym osłabieniem jej działania, prawdopodobnie przez indukcję jej metabolizmu wątrobowego.¹⁷
• Zydowudyna – w pojedynczych przypadkach opisywano możliwe zwiększenie toksyczności zydowudyny (neutropenia, hepatotoksyczność) podczas jednoczesnego stosowania z paracetamolem, choć nie wydaje się, by istniały znaczące interakcje kinetyczne między tymi lekami.¹⁸

Interakcje z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu etylowego z paracetamolem ma szczególne znaczenie kliniczne. Alkohol etylowy nasila toksyczność paracetamolu, najprawdopodobniej poprzez indukowanie wątrobowego tworzenia hepatotoksycznych metabolitów paracetamolu.¹⁹

Mechanizm tej interakcji polega na zwiększonej aktywacji szlaku metabolicznego paracetamolu przez cytochrom P450, co prowadzi do tworzenia większej ilości toksycznego metabolitu N-acetylo-p-benzochinono-iminy (NAPQI). Przy jednoczesnym spożyciu alkoholu etylowego, zwłaszcza w sposób przewlekły, ryzyko uszkodzenia wątroby przy stosowaniu nawet terapeutycznych dawek paracetamolu znacząco wzrasta. Z tego powodu osoby regularnie spożywające alkohol powinny zachować szczególną ostrożność podczas stosowania paracetamolu lub całkowicie unikać jego przyjmowania.

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Paracetamol może wpływać na wyniki różnych badań laboratoryjnych, co ma istotne znaczenie przy interpretacji wyników diagnostycznych:²⁰

Parametry krwi – paracetamol może powodować:

• Zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT i AspAT)
• Zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej
• Podwyższenie stężenia amoniaku, bilirubiny, kreatyniny, dehydrogenazy mleczanowej (LDH) i mocznika
• Zaburzenie wyników oznaczania stężenia glukozy, teofiliny oraz kwasu moczowego (fałszywe zwiększenie)
• Wydłużenie czasu protrombinowego u pacjentów poddawanych długotrwałemu leczeniu warfaryną (choć bez znaczenia klinicznego)
• Zmniejszenie stężenia glukozy oznaczanej metodą oksydaza-peroksydaza (interferencja z badaniem)²¹

Parametry moczu – paracetamol może powodować:

• Fałszywe zwiększenie stężenia metadrenaliny
• Fałszywe zwiększenie stężenia kwasu moczowego
• Fałszywie pozytywne wyniki oznaczenia kwasu 5-hydroksyindolooctowego (5-HIAA) w testach wykorzystujących odczynnik nitrozonaftolowy (test ilościowy pozostaje niezaburzony)²²

Test bentiromidowy oceniający dysfunkcję trzustki – paracetamol, podobnie jak bentiromid, ulega metabolizmowi do arylaminy, co zwiększa ilość odzyskanego kwasu paraaminobenzoesowego (PABA). Zaleca się przerwanie leczenia paracetamolem na co najmniej trzy dni przed podaniem bentiromidu.²³

Tabela interakcji paracetamolu z innymi lekami i substancjami