Wpływ oksytocyny na płodność, ciążę i laktację – informacje kliniczne dla lekarzy

Produkt leczniczy Oxytocin Grindeks (8,3 mikrogramów/ml oraz 16,7 mikrogramów/ml, roztwór do wstrzykiwań/do infuzji) zawiera jako substancję czynną oksytocynę, która może mieć istotny wpływ na przebieg ciąży oraz laktację. Lekarz podejmujący decyzję o zastosowaniu tego produktu u kobiety w ciąży lub karmiącej piersią powinien dysponować kompleksową wiedzą na temat bezpieczeństwa jego stosowania w tych szczególnych populacjach pacjentek.¹

Stosowanie w okresie ciąży

Ocena bezpieczeństwa stosowania oksytocyny w okresie ciąży opiera się głównie na długoletnim doświadczeniu klinicznym, gdyż nie przeprowadzono dedykowanych badań dotyczących wpływu tego leku na reprodukcję u zwierząt. Analizując strukturę chemiczną oksytocyny oraz jej właściwości farmakologiczne, a także bazując na rozległym doświadczeniu klinicznym, nie przewiduje się, aby lek ten powodował ryzyko wystąpienia wad rozwojowych u płodu, gdy jest stosowany zgodnie z zaleceniami medycznymi.²

Należy jednak stanowczo podkreślić, że oksytocyna jest przeciwwskazana w okresie ciąży, z wyjątkiem sytuacji, gdy istnieją wyraźne wskazania medyczne do jej zastosowania. Do takich ściśle określonych wskazań należą:³

• Indukcja porodu – gdy istnieją medyczne wskazania do wywołania akcji porodowej
• Nasilenie akcji porodowej – w przypadkach, gdy naturalna czynność skurczowa macicy wymaga wzmocnienia
• Postępowanie w przypadku poronienia – zarówno samoistnego jak i wywołanego

Lekarz decydujący o podaniu oksytocyny kobiecie ciężarnej powinien każdorazowo rozważyć stosunek potencjalnych korzyści do ryzyka, ograniczając zastosowanie produktu wyłącznie do sytuacji, gdy jest to merytorycznie uzasadnione ze względów medycznych.⁴

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Podczas stosowania produktu Oxytocin Grindeks u kobiet karmiących piersią należy wziąć pod uwagę, że oksytocyna może przenikać do mleka matki, jednak odbywa się to w niewielkich ilościach. Ten fakt ma istotne znaczenie dla decyzji klinicznej dotyczącej kontynuacji karmienia piersią po zastosowaniu oksytocyny.⁵

Na podstawie dostępnych danych klinicznych można stwierdzić, że oksytocyna obecna w mleku matki nie wywołuje szkodliwego działania u noworodków. Jest to związane z faktem, że po dostaniu się do przewodu pokarmowego dziecka, oksytocyna ulega szybkiej inaktywacji przez enzymy trawienne. W związku z tym nie ma konieczności przerywania karmienia piersią po zastosowaniu oksytocyny u matki.⁶

Kwestie dotyczące płodności

W dostępnej dokumentacji produktu Oxytocin Grindeks nie przedstawiono szczegółowych danych dotyczących wpływu oksytocyny na płodność. Zawarte informacje koncentrują się głównie na bezpieczeństwie stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią. Lekarz prowadzący powinien brać pod uwagę, że oksytocyna jest naturalnym hormonem peptydowym, który odgrywa istotną rolę w procesach rozrodczych, jednakże brak jest konkretnych danych klinicznych pozwalających na jednoznaczną ocenę wpływu egzogennej oksytocyny na płodność u ludzi.⁷

Praktyczne zalecenia dla lekarzy

Mając na uwadze powyższe informacje, lekarz przekazujący informacje kobiecie w ciąży lub karmiącej piersią odnośnie stosowania produktu Oxytocin Grindeks, powinien:

1. Wyjaśnić, że oksytocyna jest stosowana w ciąży wyłącznie w ściśle określonych wskazaniach medycznych, głównie związanych z porodem lub poronieniem
2. Poinformować, że w oparciu o wieloletnie doświadczenie kliniczne nie stwierdzono ryzyka wystąpienia wad rozwojowych u płodu przy stosowaniu zgodnie ze wskazaniami
3. Zapewnić kobietę karmiącą piersią, że niewielkie ilości oksytocyny mogące przenikać do mleka matki nie stanowią zagrożenia dla dziecka, gdyż hormon ten ulega szybkiej inaktywacji w przewodzie pokarmowym noworodka
4. Podkreślić, że nie ma konieczności przerywania karmienia piersią po zastosowaniu oksytocyny u matki

Należy pamiętać, że produkt Oxytocin Grindeks dostępny w dwóch stężeniach (8,3 mikrogramów/ml oraz 16,7 mikrogramów/ml) jest roztworem do wstrzykiwań/do infuzji, a jego zastosowanie powinno odbywać się wyłącznie pod ścisłym nadzorem medycznym, z zachowaniem wszystkich zasad bezpieczeństwa farmakoterapii.⁸