Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Oxytocin Grindeks

Stosowanie oksytocyny wymaga szczególnej uwagi klinicznej ze względu na jej silne działanie na macicę oraz potencjalne działania ogólnoustrojowe. Oxytocin Grindeks należy podawać wyłącznie w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem wykwalifikowanego personelu medycznego, z zachowaniem odpowiednich środków ostrożności.¹

Ograniczenia dotyczące drogi podania

W celu indukcji porodu i nasilenia akcji porodowej, oksytocynę można stosować wyłącznie w postaci infuzji dożylnej. Szczególnie istotne jest, aby nigdy nie podawać produktu we wstrzyknięciu dożylnym (bolus), gdyż taka forma podania może spowodować ostre i krótkotrwałe niedociśnienie tętnicze, po którym następuje uderzenie gorąca i odruchowa tachykardia.²

Pacjentki ze szczególnymi czynnikami ryzyka

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentek z następującymi stanami klinicznymi:

• Po przebytym cesarskim cięciu lub innym zabiegu chirurgicznym w obrębie macicy – ze względu na zwiększone ryzyko pęknięcia macicy³
• Z chorobami układu sercowo-naczyniowego, szczególnie z kardiomiopatią przerostową, chorobą zastawkową i/lub chorobą niedokrwienną serca, w tym skurczem tętnic wieńcowych – ze względu na ryzyko znaczących zmian ciśnienia tętniczego i częstości akcji serca⁴
• Z rozpoznanym zespołem wydłużonego odstępu QT lub podobnymi zespołami oraz pacjentki przyjmujące leki wydłużające odstęp QT⁵
• Pacjentki z graniczną dysproporcją między główką płodu a miednicą matki⁶
• Pacjentki z wtórną słabą czynnością skurczową macicy⁷
• Pacjentki z nadciśnieniem spowodowanym ciążą o nasileniu od łagodnego do umiarkowanego⁸
• Pacjentki w wieku powyżej 35 lat⁹
• Pacjentki uczulone na lateks – ze względu na zgłaszane przypadki wstrząsu anafilaktycznego, wynikające z homologicznej budowy oksytocyny i lateksu¹⁰
• Pacjentki z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek – ze względu na możliwość retencji wody i kumulacji oksytocyny¹¹

Ryzyko nadmiernej stymulacji macicy

Podczas stosowania oksytocyny do indukcji porodu i nasilenia akcji porodowej, podawanie zbyt dużych dawek może być niebezpieczne zarówno dla matki, jak i dla płodu. Nadmierna stymulacja macicy może prowadzić do:

• Zagrożenia dla płodu – bradykardii płodu, obecności płynu owodniowego zabarwionego smółką, niedotlenienia płodu, a nawet śmierci płodu¹²
• Hipertonii macicy¹³
• Skurczów tężcowych macicy¹⁴
• Pęknięcia macicy¹⁵

W trakcie podawania oksytocyny niezbędne jest uważne monitorowanie:

• Czynności serca płodu – najlepiej za pomocą kardiotokografii (KTG)¹⁶
• Czynności skurczowej macicy – w celu dostosowania dawki do indywidualnej odpowiedzi pacjentki¹⁷

Ryzyko rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC)

W rzadkich przypadkach farmakologiczna indukcja porodu z zastosowaniem środków uterotonicznych, w tym oksytocyny, może zwiększać ryzyko poporodowego wystąpienia rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC). Ryzyko to dotyczy samej indukcji farmakologicznej, a nie konkretnego środka uterotoncznego.¹⁸

Szczególnie narażone na rozwinięcie DIC są pacjentki z następującymi dodatkowymi czynnikami ryzyka:

• Wiek 35 lat lub powyżej¹⁹
• Powikłania w czasie ciąży, takie jak:
  • Cukrzyca ciążowa²⁰
  • Nadciśnienie tętnicze²¹
  • Niedoczynność tarczycy²²
• Wiek ciąży powyżej 40 tygodni²³

U pacjentek z czynnikami ryzyka DIC oksytocynę należy stosować z zachowaniem szczególnej ostrożności, a lekarz powinien być wyczulony na objawy rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego. Kobiety z wymienionymi czynnikami ryzyka powinny zostać zbadane w kierunku fibrynolizy bezpośrednio po porodzie.²⁴

Ryzyko zatrucia wodnego

Oksytocyna wykazuje słabe działanie antydiuretyczne, co w połączeniu z długotrwałym dożylnym podawaniem dużych dawek leku wraz z dużymi objętościami płynów może prowadzić do zatrucia wodnego związanego z hiponatremią. Sytuacja taka może wystąpić szczególnie podczas leczenia nieodwracalnego lub zatrzymanego poronienia lub w leczeniu krwotoku poporodowego.²⁵

Połączone działanie antydiuretyczne oksytocyny i dożylnego podawania płynów może również spowodować przeładowanie płynami prowadzące do hemodynamicznej postaci ostrego obrzęku płuc bez towarzyszącej hiponatremii.²⁶

Aby uniknąć tego rzadkiego, ale potencjalnie poważnego powikłania, w przypadku podawania wysokich dawek oksytocyny przez długi czas należy przestrzegać następujących środków ostrożności:

• Stosować rozcieńczalnik zawierający elektrolity (nie glukozę)²⁷
• Ograniczyć objętość płynu podawanego w infuzji poprzez zastosowanie wyższego stężenia oksytocyny niż zalecane standardowo do indukcji lub nasilenia akcji porodowej w terminie²⁸
• Ograniczyć przyjmowanie płynów doustnie²⁹
• Prowadzić staranną kartę bilansu płynów³⁰
• Monitorować stężenie elektrolitów w surowicy w przypadku podejrzenia zaburzeń równowagi elektrolitowej³¹

Istotne jest, aby nie podawać oksytocyny jednocześnie drogą pozajelitową oraz donosowo w postaci sprayu.³²

Postępowanie przy zgonie wewnątrzmacicznym

W przypadku wewnątrzmacicznego zgonu płodu i/lub obecności płynu owodniowego zabarwionego smółką, należy unikać porodu przebiegającego z gwałtownymi skurczami, gdyż może to prowadzić do zatoru płynem owodniowym.³³

Dostosowanie objętości płynów u pacjentek z chorobami sercowo-naczyniowymi

U pacjentek z chorobami sercowo-naczyniowymi objętość podawanego płynu powinna być niska, co można osiągnąć poprzez infuzję oksytocyny w większym stężeniu.³⁴