zapobieganie krwotokowi poporodowemu
Wskazanie

Zapobieganie krwotokowi poporodowemu stanowi kluczowy element opieki okołoporodowej. Krwotok poporodowy (PPH – postpartum hemorrhage) definiuje się jako utratę krwi powyżej 500 ml po porodzie drogami naturalnymi lub powyżej 1000 ml po cięciu cesarskim w ciągu 24 godzin od porodu. Jest to jedno z najpoważniejszych powikłań położniczych, będące główną przyczyną śmiertelności matek na całym świecie.

Profilaktyka krwotoku poporodowego obejmuje identyfikację czynników ryzyka (m.in. przebyte krwotoki poporodowe, nadmierne rozciągnięcie macicy, poród przedłużony, poród zabiegowy) oraz aktywne prowadzenie trzeciego okresu porodu. Podstawowym elementem profilaktyki jest podanie leków obkurczających macicę (uterotoników) bezpośrednio po urodzeniu dziecka, jeszcze przed wydaleniem łożyska.

W Polsce w zapobieganiu krwotokom poporodowym stosuje się przede wszystkim oksytocynę (Oxytocin Grindex, Oxytocinum WZF), która jest lekiem pierwszego wyboru. Standardowo podaje się 5-10 j.m. oksytocyny dożylnie lub domięśniowo po urodzeniu przedniego barku dziecka lub bezpośrednio po urodzeniu dziecka. W przypadku przeciwwskazań do stosowania oksytocyny można wykorzystać karbetocynę (Pabal), metylergometrynę (Methylergometrin) lub mizoprostol (Cytotec, Misodel).

W sytuacjach wysokiego ryzyka krwotoku stosuje się również kwas traneksamowy (Exacyl, Aminotran, Tranexamic Acid Accord), który hamuje aktywację plazminogenu do plazminy, zapobiegając rozkładowi fibryny i stabilizując powstałe skrzepy. W cięższych przypadkach lub w ramach przygotowania do porodu u pacjentek z zaburzeniami krzepnięcia może być konieczne zastosowanie preparatów krwiopochodnych, takich jak świeżo mrożone osocze czy koncentrat fibrynogenu (Haemocomplettan).

Największe trudności w zapobieganiu krwotokom poporodowym związane są z nieprzewidywalnością tego powikłania – około 2/3 przypadków występuje u kobiet bez zidentyfikowanych wcześniej czynników ryzyka. Dodatkowo, wyzwaniem pozostaje szybka i dokładna ocena objętości utraconej krwi, która często bywa niedoszacowana, co opóźnia wdrożenie odpowiedniego leczenia. Problematyczne jest również zapewnienie natychmiastowego dostępu do preparatów krwi i hemostaz w ośrodkach położniczych niższego stopnia referencyjności oraz efektywne postępowanie w przypadku rozwoju koagulopatii ze zużycia, która może towarzyszyć masywnym krwotokom.