Interakcje leku
Atorvastatin Aurovitas 40 mg

Interakcje atorwastatyny z innymi produktami leczniczymi

Atorwastatyna, substancja czynna leku Atorvastatin Aurovitas, wchodzi w liczne interakcje z innymi lekami, co może mieć istotne znaczenie kliniczne. Wynika to głównie z jej metabolizmu przez cytochrom P450 3A4 (CYP3A4) oraz faktu, że jest substratem transporterów wątrobowych – polipeptydów 1B1 (OATP1B1) i 1B3 (OATP1B3) transportujących aniony organiczne. Dodatkowo metabolity atorwastatyny są substratami OATP1B1, a sama atorwastatyna jest substratem pomp efluksowych – P-glikoproteiny (P-gp) oraz białka oporności raka piersi (BCRP), co może ograniczać jej wchłanianie w jelitach oraz wydalanie z żółcią.¹

Jednoczesne stosowanie produktów leczniczych, które są inhibitorami CYP3A4 lub transporterami białek może prowadzić do zwiększenia stężenia atorwastatyny w osoczu i zwiększać ryzyko wystąpienia miopatii. To ryzyko może być również zwiększone podczas jednoczesnego stosowania z innymi produktami leczniczymi, które mogą powodować miopatię, np. pochodnymi kwasu fibrynowego i ezetymibem.²

Inhibitory CYP3A4

Silne inhibitory CYP3A4 mogą prowadzić do znacznego podwyższenia stężenia atorwastatyny w organizmie. Z tego powodu, o ile to możliwe, powinno się unikać równoczesnego podawania silnych inhibitorów CYP3A4, takich jak:³

• Cyklosporyna – immunosupresyjny lek stosowany po przeszczepach
• Antybiotyki makrolidowe – telitromycyna, klarytromycyna
• Leki przeciwwirusowe – delawirdyna, styrypentol
• Leki przeciwgrzybicze azolowe – ketokonazol, worykonazol, itrakonazol, pozakonazol
• Leki przeciwwirusowe stosowane w leczeniu WZW C – np. elbaswir/grazoprewir
• Inhibitory proteazy HIV – rytonawir, lopinawir, atazanawir, indynawir, darunawir i inne

Gdy nie można uniknąć jednoczesnego podawania powyższych produktów leczniczych z atorwastatyną, powinno się rozważyć użycie mniejszej dawki początkowej i maksymalnej atorwastatyny oraz zaleca się odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta.⁴

Podobnie umiarkowane inhibitory CYP3A4 (erytromycyna, diltiazem, werapamil i flukonazol) mogą podwyższać stężenie atorwastatyny w osoczu. Zwiększone ryzyko miopatii zaobserwowano zwłaszcza w przypadku równoczesnego stosowania erytromycyny i statyn. Amiodaron i werapamil, jako znane inhibitory aktywności CYP3A4, mogą prowadzić do zwiększonej ekspozycji na atorwastatynę, dlatego zaleca się stosowanie niższej maksymalnej dawki atorwastatyny i odpowiednie monitorowanie kliniczne pacjenta.⁵

Induktory CYP3A4

Jednoczesne stosowanie atorwastatyny i induktorów cytochromu P450 3A może prowadzić do zmniejszenia stężenia atorwastatyny w osoczu. Do głównych induktorów należą:⁶

• Efawirenz – lek przeciwwirusowy
• Ryfampicyna – lek przeciwgruźliczy
• Ziele dziurawca – suplement ziołowy

Szczególnym przypadkiem jest ryfampicyna, która wykazuje podwójny mechanizm interakcji – indukcję cytochromu P450 3A i zahamowanie aktywności transportera OATP1B1 w hepatocytach. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania ryfampicyny i atorwastatyny zaleca się ich jednoczesne podawanie, ponieważ opóźnione podawanie atorwastatyny po podaniu ryfampicyny wiązało się z istotnym zmniejszeniem stężenia atorwastatyny w osoczu. Należy uważnie kontrolować skuteczność działania atorwastatyny u pacjenta.⁷

Inhibitory białek transportowych

Inhibitory białek transportowych mogą wzmagać ekspozycję ogólnoustrojową na atorwastatynę. Cyklosporyna i letermovir są inhibitorami transporterów biorących udział w procesie rozkładu atorwastatyny (OATP1B1/1B3, P-gp i BCRP), co prowadzi do zwiększonej ogólnoustrojowej ekspozycji na atorwastatynę. W przypadku konieczności jednoczesnego stosowania zaleca się zmniejszenie dawki atorwastatyny i właściwe monitorowanie pod względem skuteczności.⁸

Nie zaleca się stosowania atorwastatyny u pacjentów przyjmujących letermowir jednocześnie z cyklosporyną.⁹

Interakcje z kwasem fibrynowym i ezetymibem

Stosowanie fibratów (pochodne kwasu fibrynowego) w monoterapii może być związane z wystąpieniem działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym rabdomiolizy. Ryzyko to może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania pochodnych kwasu fibrynowego i atorwastatyny. W przypadku, gdy jednoczesne stosowanie jest konieczne, należy stosować najniższe dawki atorwastatyny w celu osiągnięcia efektu terapeutycznego oraz kontrolować stan pacjenta.¹⁰

Podobnie stosowanie ezetymibu w monoterapii wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych ze strony mięśni, w tym z rabdomiolizą. Ryzyko to może być zwiększone podczas jednoczesnego stosowania ezetymibu i atorwastatyny. Pacjenci przyjmujący ezetymib i atorwastatynę powinni być właściwie monitorowani.¹¹

Inne istotne interakcje

Kolestypol obniża stężenie atorwastatyny i jej aktywnych metabolitów w osoczu, gdy podawany jest jednocześnie z atorwastatyną (stosunek stężenia atorwastatyny: 0,74). Jednakże wpływ na lipidy jest większy, kiedy atorwastatyna i kolestypol podawane są w skojarzeniu, niż gdy stosowany jest tylko jeden lek.¹²

Kwas fusydowy stosowany ogólnoustrojowo ze statynami może zwiększać ryzyko miopatii, w tym rabdomiolizy. Jednoczesne podawanie tych leków może powodować zwiększenie ich stężenia w osoczu. Mechanizm tej interakcji (ani farmakodynamiczny, ani farmakokinetyczny) jest dotąd nieznany. Zgłaszano przypadki rabdomiolizy (w tym kilka zakończonych zgonem) u pacjentów otrzymujących produkty lecznicze w tym skojarzeniu. Jeżeli leczenie kwasem fusydowym jest konieczne, należy przerwać stosowanie atorwastatyny na czas leczenia kwasem fusydowym.¹³

Kolchicyna może wchodzić w interakcje z atorwastatyną, choć nie przeprowadzono specjalnych badań w tym zakresie. Podczas jednoczesnego stosowania tych dwóch produktów odnotowano przypadki wystąpienia miopatii, dlatego podczas stosowania atorwastatyny w skojarzeniu z kolchicyną należy zachować ostrożność.¹⁴

Wpływ atorwastatyny na inne leki

Digoksyna – podczas jednoczesnego podawania wielokrotnych dawek digoksyny i 10 mg atorwastatyny, stężenie digoksyny w osoczu w stanie stacjonarnym nieznacznie się zwiększyło. Pacjenci przyjmujący digoksynę powinni być właściwie monitorowani.¹⁵

Doustne środki antykoncepcyjne – jednoczesne podawanie atorwastatyny i doustnych środków antykoncepcyjnych zwiększa stężenie noretysteronu i etynyloestradiolu w osoczu.¹⁶

Warfaryna – w badaniach klinicznych jednoczesne podawanie atorwastatyny w dawce 80 mg na dobę i warfaryny, powodowało niewielkie skrócenie czasu protrombinowego o około 1,7 sekund podczas pierwszych 4 dni przyjmowania obu tych leków. Czas ten powrócił do wartości wyjściowej w ciągu 15 dni stosowania atorwastatyny. Choć interakcje klinicznie znaczące są rzadkie, czas protrombinowy należy oznaczyć przed zastosowaniem atorwastatyny u pacjentów stosujących kumarynę i odpowiednio często podczas leczenia początkowego, aby upewnić się, że czas protrombinowy nie ulegnie znaczącej zmianie. Po ustabilizowaniu czasu protrombinowego, może on być kontrolowany w odstępach czasowych zazwyczaj zalecanych pacjentom stosującym kumarynę.¹⁷

Interakcje atorwastatyny z alkoholem

Spożywanie alkoholu podczas terapii atorwastatyną może prowadzić do zwiększonego ryzyka uszkodzenia wątroby. Zarówno alkohol, jak i atorwastatyna są metabolizowane w wątrobie, co może zwiększać obciążenie tego narządu. Jednoczesne stosowanie alkoholu i atorwastatyny może nasilać działania niepożądane, w szczególności:

• Zwiększenie ryzyka hepatotoksyczności – alkohol może potencjować działanie hepatotoksyczne statyn
• Nasilenie dolegliwości mięśniowych – może zwiększać ryzyko miopatii i rabdomiolizy
• Osłabienie efektu terapeutycznego leku – poprzez wpływ na metabolizm wątrobowy
• Zwiększone ryzyko interakcji z innymi lekami przyjmowanymi jednocześnie

Z tego względu podczas terapii atorwastatyną zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu lub całkowitą abstynencję. Pacjenci powinni zostać poinformowani o możliwym zwiększonym ryzyku działań niepożądanych związanych z jednoczesnym spożywaniem alkoholu i stosowaniem atorwastatyny.

Tabela interakcji lekowych

Interakcje u dzieci i młodzieży

Badania interakcji lekowych dla atorwastatyny zostały przeprowadzone tylko u pacjentów dorosłych. Zakres interakcji u dzieci jest nieznany. W przypadku stosowania produktu u dzieci należy uwzględnić interakcje występujące u pacjentów dorosłych oraz stosować się do odpowiednich ostrzeżeń.¹⁸