Właściwości farmakokinetyczne
Nootropil 33% 333 mg/ml

Właściwości farmakokinetyczne piracetamu

Piracetam charakteryzuje się liniowymi właściwościami farmakokinetycznymi, które nie ulegają zmianom w czasie. Badania przeprowadzone z zastosowaniem szerokiego zakresu dawek wykazały niewielką zmienność międzyosobniczą, co potwierdza wysoką przenikalność piracetamu, jego dobrą rozpuszczalność oraz minimalny metabolizm. Okres półtrwania w osoczu wynosi około 5 godzin, zarówno u zdrowych ochotników, jak i pacjentów. Wartość ta ulega wydłużeniu u osób w podeszłym wieku, głównie z powodu zmniejszonego klirensu nerkowego, oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Stan stacjonarny osiągany jest w ciągu 3 dni od rozpoczęcia leczenia.¹

Wchłanianie

Piracetam po podaniu doustnym wchłania się szybko i niemal całkowicie. Przyjęty na czczo osiąga maksymalne stężenie w osoczu po około godzinie. Bezwzględna biodostępność postaci doustnych zbliża się do 100%. Spożywanie posiłków nie wpływa na zakres wchłaniania leku, jednak zmniejsza wartość maksymalnego stężenia (Cmax) o 17% oraz wydłuża czas potrzebny do osiągnięcia maksymalnego stężenia (tmax) z 1 do 1,5 godziny. Maksymalne stężenie w osoczu wynosi zazwyczaj 84 μg/ml po pojedynczej dawce doustnej 3,2 g oraz 115 μg/ml po wielokrotnym podaniu 3,2 g trzy razy na dobę.²

Dystrybucja

Piracetam nie wykazuje zdolności wiązania z białkami osocza. Jego objętość dystrybucji wynosi około 0,6 l/kg. Istotną właściwością leku jest zdolność przenikania przez barierę krew-mózg, co potwierdzono wykrywając go w płynie mózgowo-rdzeniowym po podaniu dożylnym. Czas osiągnięcia maksymalnego stężenia w płynie mózgowo-rdzeniowym wynosi około 5 godzin, a okres półtrwania w tej lokalizacji jest dłuższy niż w osoczu i wynosi około 8,5 godziny. W badaniach na zwierzętach wykazano, że najwyższe stężenia piracetamu w mózgu występują w korze mózgu (szczególnie w płatach czołowym, ciemieniowym i potylicznym), w korze móżdżku oraz zwojach podstawy mózgu. Lek przenika do wszystkich tkanek z wyjątkiem tkanki tłuszczowej, przenika przez barierę łożyskową oraz przez błony komórkowe izolowanych erytrocytów.³

Biotransformacja

Dane naukowe nie wskazują, aby piracetam podlegał metabolizmowi w organizmie człowieka. Brak metabolizmu potwierdzają dwa istotne fakty: znacznie wydłużony okres półtrwania w osoczu u pacjentów z bezmoczem oraz możliwość wykrycia większości przyjętej dawki leku w moczu.⁴

Wydalanie

Okres półtrwania piracetamu w osoczu u osób dorosłych wynosi około 5 godzin, zarówno po podaniu doustnym, jak i dożylnym. Całkowity klirens ustrojowy kształtuje się na poziomie 80-90 ml/min. Eliminacja leku zachodzi głównie przez nerki (80-100% dawki) w procesie przesączania kłębuszkowego.⁵

Liniowość

Właściwości farmakokinetyczne piracetamu wykazują liniowość w szerokim zakresie dawek od 0,8 do 12 g. Parametry farmakokinetyczne, takie jak okres półtrwania czy klirens, pozostają niezmienne niezależnie od wielkości zastosowanej dawki oraz czasu trwania terapii.⁶

Farmakokinetyka w różnych grupach pacjentów

Zależność od płci

W badaniu biorównoważności różnych postaci leku w dawce 2,4 g zaobserwowano, że wartości Cmax i AUC (pole pod krzywą zależności stężenia od czasu) są około 30% wyższe u kobiet (N=6) w porównaniu do mężczyzn (N=6). Jednakże po uwzględnieniu różnic w masie ciała, wartości klirensu okazały się porównywalne w obu grupach.⁷

Zależność od rasy

Chociaż nie przeprowadzono ukierunkowanych badań farmakokinetycznych u osób różnych ras, porównanie danych uzyskanych od osób rasy białej i żółtej uczestniczących w różnych badaniach wskazuje na zbliżone wartości parametrów farmakokinetycznych. Biorąc pod uwagę fakt, że piracetam jest wydalany głównie przez nerki, a między rasami nie występują istotne różnice dotyczące klirensu kreatyniny, nie oczekuje się istotnego zróżnicowania farmakokinetyki leku u osób o różnym pochodzeniu etnicznym.⁸

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się wydłużenie okresu półtrwania piracetamu, co jest bezpośrednio związane z fizjologicznym zmniejszeniem czynności nerek występującym w tej grupie wiekowej.⁹

Dzieci

Nie przeprowadzono dotychczas badań oceniających farmakokinetykę piracetamu w populacji pediatrycznej.¹⁰

Zaburzenie czynności nerek

Klirens piracetamu wykazuje silną korelację z klirensem kreatyniny. Z tego względu u pacjentów z zaburzeniem czynności nerek zaleca się odpowiednią modyfikację dawki dobowej piracetamu, dostosowaną do wartości klirensu kreatyniny. U osób z bezmoczem w schyłkowym stadium niewydolności nerek okres półtrwania piracetamu ulega znacznemu wydłużeniu, osiągając 59 godzin. Podczas standardowej 4-godzinnej sesji dializy możliwe jest usunięcie 50-60% piracetamu z organizmu.¹¹

Zaburzenie czynności wątroby

Wpływ zaburzeń czynności wątroby na farmakokinetykę piracetamu nie był przedmiotem badań. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że 80-100% dawki leku wydalane jest z moczem, nie należy spodziewać się, aby zaburzenia czynności wątroby powodowały istotne zmiany w eliminacji piracetamu z organizmu.¹²