Leki w grupie
„leki nootropowe”

Leki nootropowe to substancje, które mają za zadanie poprawiać funkcje poznawcze, w tym pamięć, kreatywność, motywację oraz ogólną sprawność umysłową. Działają one poprzez zwiększanie przepływu krwi w mózgu, modulowanie neuroprzekaźników, ochronę neuronów przed uszkodzeniami oraz stymulowanie wzrostu nowych połączeń nerwowych.

Do najważniejszych leków nootropowych należą: piracetam (Nootropil, Lucetam), pramiracetam, aniracetam, fenylpiracetam (Fenotropil), winpocetyna (Cavinton, Vinpocetine), hupercyna A, bakopa monnieri (Bacopa), ginkgo biloba (Bilobil, Tanakan), L-teanina, modafinil (Vigil), armodafinil (Nuvigil), metylofolidat (Concerta, Medikinet) oraz racetamy jako grupa związków.

Największymi zaletami stosowania leków nootropowych jest potencjalna poprawa zdolności uczenia się, koncentracji i pamięci, szczególnie u osób z zaburzeniami poznawczymi. Niektóre z nich wykazują właściwości neuroprotekcyjne, co może spowolnić procesy neurodegeneracyjne. W przypadku piracetamu i innych racetamów udokumentowano korzystny wpływ na funkcje poznawcze u pacjentów po udarze mózgu lub z otępieniem.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków nootropowych obejmują ryzyko działań niepożądanych, takich jak bezsenność, niepokój, bóle głowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe czy podwyższone ciśnienie krwi. Wiele z tych substancji nie zostało dokładnie przebadanych pod kątem długoterminowego bezpieczeństwa. Istnieje również ryzyko interakcji z innymi lekami. Szczególnie niebezpieczne może być niekontrolowane stosowanie silnych nootropów, takich jak modafinil czy metylofolidat, które podlegają ścisłej kontroli prawnej.

Leki nootropowe można podzielić na kilka podgrup: racetamy (piracetam, aniracetam, pramiracetam), cholinergiczne (CDP-cholina, alfa-GPC), adaptogeny (bakopa monnieri, różeniec górski), inhibitory fosfodiesterazy (winpocetyna), amfetaminopodobne (modafinil, adrafinil) oraz wyciągi roślinne (ginkgo biloba, żeń-szeń). Każda z tych podgrup działa poprzez nieco odmienny mechanizm – racetamy modulują receptory glutaminergiczne, cholinergiczne zwiększają poziom acetylocholiny, adaptogeny pomagają w adaptacji do stresu, a inhibitory fosfodiesterazy zwiększają przepływ krwi w mózgu.

Lista leków w tej grupie

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl