nudności i wymioty związane z radioterapią
Nudności i wymioty związane z radioterapią (ang. radiation-induced nausea and vomiting, RINV) stanowią powszechne skutki uboczne leczenia onkologicznego z zastosowaniem promieniowania jonizującego. Częstość ich występowania zależy głównie od obszaru napromieniania, dawki frakcyjnej oraz objętości napromienianej tkanki. Szczególnie wysokie ryzyko RINV występuje przy napromienianiu całego ciała, górnej części jamy brzusznej oraz mózgowia.
Patofizjologia RINV obejmuje aktywację chemoreceptorowej strefy wyzwalającej w dnie IV komory mózgu, stymulację nerwu błędnego oraz uwalnianie mediatorów, takich jak serotonina i substancja P. W przeciwieństwie do nudności i wymiotów indukowanych chemioterapią, RINV ma zazwyczaj ostry charakter, pojawiając się w ciągu pierwszych 24 godzin od ekspozycji na promieniowanie, choć może również przybierać formę opóźnioną.
Postępowanie w RINV opiera się na stratyfikacji ryzyka i profilaktyce farmakologicznej. U pacjentów z wysokim ryzykiem zaleca się stosowanie antagonistów receptora 5-HT3 (np. ondansetron, granisetron) w połączeniu z deksametazonem. W przypadkach umiarkowanego ryzyka skuteczne mogą być antagoniści 5-HT3 w monoterapii. Nowsze leki, jak antagoniści receptora NK1 (aprepitant), znajdują zastosowanie w przypadkach opornych na standardowe leczenie.
Oprócz farmakoterapii, istotną rolę w kontroli RINV odgrywają metody niefarmakologiczne, takie jak odpowiednie nawodnienie, modyfikacje dietetyczne oraz techniki relaksacyjne. Właściwe zarządzanie RINV znacząco poprawia jakość życia pacjentów poddawanych radioterapii i zwiększa compliance terapeutyczny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Metoclopramide hameln 5 mg/ml
Metoclopramide hameln w roztworze do wstrzykiwań (5 mg/ml) stosowany jest w precyzyjnie dostosowanym dawkowaniu zależnym od wieku, masy ciała oraz wskazań klinicznych. U dorosłych dawka pojedyncza wynosi 10 mg, podawana do 3 razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 30 mg lub 0,5 mg/kg mc. Lek podaje się dożylnie (powolny bolus ≥3 min) lub domięśniowo, z minimalnym odstępem 6 godzin między dawkami. Czas leczenia nie powinien przekraczać 5 dni, a po okresie wstrzyknięć zaleca się przejście na podanie doustne lub doodbytnicze. U dzieci (1-18 lat) dawka wynosi 0,1-0,15 mg/kg mc, maksymalnie 0,5 mg/kg mc na dobę, z różnicowaniem czasu terapii: do 48 godzin w PONV i do 5 dni w CINV. Metoklopramid jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 1 roku życia.
chlorowodorek metoklopramidu, czynność nerek, czynność wątroby, klirens kreatyniny, krańcowa niewydolność nerek, leczenie doustne, metoklopramid, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, nudności i wymioty po chemioterapii, nudności i wymioty pooperacyjne, nudności i wymioty związane z radioterapią, ostry napad migreny, podanie dożylne, powolny bolus, roztwór do wstrzykiwań - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Metoclopramidi hydrochloridum Noridem 5 mg/ml
Metoclopramidi hydrochloridum Noridem w formie roztworu do wstrzykiwań podaje się dożylnie (powolny bolus przez co najmniej 3 minuty) lub domięśniowo, z zaleceniem jak najszybszego przejścia na leczenie doustne lub doodbytnicze. W leczeniu objawowym nudności i wymiotów, w tym związanych z ostrym napadem migreny oraz radioterapią (RINV), dawka pojedyncza wynosi 10 mg, powtarzana do 3 razy na dobę, z maksymalną dawką dobową 30 mg lub 0,5 mg/kg masy ciała. W profilaktyce nudności i wymiotów po zabiegach chirurgicznych (PONV) stosuje się dawkę 10 mg jednorazowo, z maksymalnym czasem leczenia 48 godzin. U dzieci w wieku 1-18 lat dawka wynosi 0,1-0,15 mg/kg masy ciała do 3 razy na dobę, maksymalnie 0,5 mg/kg/dobę, z przeciwwskazaniem do stosowania u dzieci poniżej 1 roku życia. Zaleca się zachowanie co najmniej 6-godzinnego odstępu między dawkami.
bolus, klirens kreatyniny, metoklopramid, napad migreny, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, nudności i wymioty, nudności i wymioty po chemioterapii, nudności i wymioty pooperacyjne, nudności i wymioty związane z radioterapią, podanie domięśniowe, podanie dożylne, reakcje sercowo-naczyniowe, resuscytacja, zatrzymanie akcji serca