rakotwórczość przezłożyskowa
Rakotwórczość przezłożyskowa odnosi się do procesu, w którym substancje kancerogenne przenikają przez łożysko i mogą indukować nowotwory u płodu lub potomstwa w późniejszym okresie życia. Ekspozycja na czynniki rakotwórcze w okresie prenatalnym może skutkować nieprawidłowym rozwojem komórek i tkanek, inicjując proces kancerogenezy.
Wiele badań wykazało, że narażenie prenatalne na substancje takie jak dibenzantracen, etylonitrozomocznik czy dietylostilbestrol może prowadzić do rozwoju nowotworów u potomstwa. Szczególnie istotna jest ekspozycja podczas krytycznych okresów rozwoju płodu, gdy intensywnie zachodzą procesy proliferacji, migracji i różnicowania komórek.
Mechanizmy rakotwórczości przezłożyskowej obejmują uszkodzenia DNA, zaburzenia epigenetyczne oraz zakłócenia szlaków sygnałowych regulujących rozwój i różnicowanie komórek. Substancje rakotwórcze mogą również indukować stres oksydacyjny i zaburzać funkcjonowanie układu odpornościowego rozwijającego się płodu.
W praktyce klinicznej ważna jest identyfikacja czynników ryzyka i edukacja pacjentek w okresie ciąży na temat unikania ekspozycji na znane kancerogeny, w tym dym tytoniowy, niektóre leki, pestycydy i rozpuszczalniki przemysłowe. Badania epidemiologiczne wskazują na zwiększone ryzyko białaczek, nowotworów mózgu i niektórych guzów litych u potomstwa narażonego na kancerogeny w okresie płodowym.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Zydowudyna – Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Zydowudyna, stosowana w terapii zakażeń HIV-1, wykazuje brak mutagenności w testach bakteryjnych (test Amesa), jednak w badaniach in vitro na komórkach ssaków oraz in vivo u myszy i szczurów stwierdzono uszkodzenia chromosomów i działanie genotoksyczne, w tym w testach mikrojądrowych i jąderkowych. Substancja ta jest inkorporowana do DNA leukocytów dorosłych pacjentów oraz noworodków, co potwierdzono także w badaniach przezłożyskowych u małp, gdzie skojarzenie zydowudyny z lamiwudyną powodowało większą liczbę skróceń telomerów w DNA płodów. W badaniach rakotwórczości u gryzoni wykazano powstawanie nowotworów nabłonkowych pochwy po długotrwałej ekspozycji na wysokie stężenia niezmetabolizowanej zydowudyny, natomiast inne nowotwory nie były związane z jej działaniem. Przezłożyskowe badania u myszy wskazały na zwiększoną częstość nowotworów płuc, wątroby i żeńskiego układu rozrodczego przy dawce 420 mg/kg mc., jednak kliniczne znaczenie tych wyników pozostaje nieznane.
analog nukleozydu, badanie cytogenetyczne, badanie rakotwórczości, DNA leukocytów, genotoksyczność, genotoksyczność przezłożyskowa, lamiwudyna, leukopenia, limfocyt krwi obwodowej, limfocyt ludzki, mutagenność, neutropenia, niedokrwistość, nowotwór nabłonkowy pochwy, organogeneza, rakotwórczość, rakotwórczość przezłożyskowa, skrócenie telomerów, test Amesa, test chłoniaka mysiego, test jąderkowy, test mikrojądrowy, wada wrodzona, zakażenie HIV-1, zydowudyna - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lamivudine + Zidovudine Accord 150 mg + 300 mg
Badania przedkliniczne produktu leczniczego Lamivudine + Zidovudine Accord (150 mg + 300 mg) wykazały istotne zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość, neutropenia i leukopenia, które należy uwzględnić podczas terapii skojarzonej. Zarówno lamiwudyna, jak i zydowudyna nie wykazują mutagenności w standardowych testach bakteryjnych, jednak zydowudyna wykazuje genotoksyczność in vivo, potwierdzoną testem mikrojądrowym u myszy oraz zwiększoną liczbą uszkodzeń chromosomów u pacjentów z AIDS. Zydowudyna jest inkorporowana do DNA leukocytów u dorosłych i noworodków, a badania przezłożyskowe u małp wskazują na wyższy poziom włączania analogów nukleozydów do DNA płodów oraz skrócenie telomerów, choć kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje nieustalone.
analog nukleozydu, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, genotoksyczność przezłożyskowa, lamiwudyna i zydowudyna, leukopenia, Narodowy Instytut Raka, neutropenia, niedokrwistość, nowotwór nabłonkowy pochwy, organogeneza, rakotwórczość przezłożyskowa, replikacja DNA komórkowego, skrócenie telomeru, test mikrojądrowy, transmisja wertykalna, uszkodzenie chromosomu, wada wrodzona, zakażenie HIV-1, zespół nabytego niedoboru odporności - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Retrovir 50 mg/5 ml
Badania przedkliniczne dotyczące mutagenności zydowudyny wykazały zróżnicowane wyniki w zależności od modelu i metody badawczej. Test Amesa nie potwierdził działania mutagennego, natomiast badania in vitro na komórkach chłoniaka myszy oraz transformacji komórkowej wykazały słabe lub pozytywne działanie mutagenne. W badaniach na limfocytach ludzkich in vitro oraz w testach jąderkowych u myszy i szczurów stwierdzono uszkodzenia chromosomowe, choć badania cytogenetyczne na szczurach in vivo nie potwierdziły tych uszkodzeń. U pacjentów z AIDS (n=11) leczonych Retrovirem zaobserwowano zwiększoną częstość pęknięć chromosomów. Zydowudyna inkorporuje się do DNA leukocytów dorosłych pacjentów oraz noworodków (w tym u kobiet ciężarnych), co potwierdzono także w modelach małpich, gdzie ekspozycja na kombinację zydowudyny i lamiwudyny prowadziła do większej inkorporacji analogów nukleozydów i skróceń telomerów w tkankach płodu, choć kliniczne znaczenie tych obserwacji pozostaje nieustalone.
analog nukleozydu, badanie cytogenetyczne, badanie kliniczne, chłoniak myszy, genotoksyczność przezłożyskowa, lamiwudyna, leukocyt, limfocyty krwi obwodowej, maksymalna tolerowana dawka, mutagenność, nowotwór nabłonkowy pochwy, nowotwór płuc, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, rakotwórczość przezłożyskowa, skrócenie telomerów, test Amesa, test jąderkowy, transformacja komórkowa, transmisja wertykalna, uszkodzenie chromosomowe, włączanie do DNA, zakażenie HIV-1, zydowudyna