siarczan streptomycyny
Siarczan streptomycyny to antybiotyk aminoglikozydowy pozyskiwany z bakterii glebowej Streptomyces griseus. Został odkryty w 1943 roku przez Alberta Schatza, Elizabeth Bugie i Selmana Waksmana, stanowiąc pierwszy skuteczny antybiotyk przeciwko gruźlicy.
Mechanizm działania siarczanu streptomycyny polega na wiązaniu się z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego, co prowadzi do zaburzenia syntezy białek i ostatecznie do śmierci komórki bakteryjnej. Wykazuje działanie bakteriobójcze wobec prątków gruźlicy (Mycobacterium tuberculosis) oraz wielu bakterii Gram-ujemnych.
W praktyce klinicznej siarczan streptomycyny stosowany jest głównie w leczeniu gruźlicy opornej na leki pierwszego rzutu, brucelozy, dżumy oraz tularemii. Ze względu na znaczną toksyczność (ototoksyczność i nefrotoksyczność) oraz rozwój oporności bakterii, jego zastosowanie zostało znacznie ograniczone na rzecz bezpieczniejszych antybiotyków.
Podawany jest pozajelitowo, najczęściej w formie wstrzyknięć domięśniowych, ponieważ słabo wchłania się z przewodu pokarmowego. Wymaga monitorowania stężenia w surowicy oraz funkcji nerek i słuchu podczas terapii, szczególnie u pacjentów z grupy ryzyka.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Streptomycinum TZF 1 g
Streptomycyna, aminoglikozydowy antybiotyk naturalny produkowany przez Streptomyces griseus, działa bakteriobójczo poprzez nieodwracalne wiązanie z podjednostką 30S rybosomu, hamując biosyntezę białek bakteryjnych. Jej aktywność jest optymalna w środowisku lekko zasadowym (pH 7,8) i wykazuje synergizm z β-laktamami, co zwiększa skuteczność terapii, zwłaszcza wobec paciorkowców. W praktyce klinicznej streptomycyna stosowana jest głównie w formie siarczanu i stanowi kluczowy lek w terapii gruźlicy, jednak wyłącznie w terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwprątkowymi (izoniazyd, ryfampicyna, pirazynamid) ze względu na szybki rozwój oporności przy monoterapii.
aminoglikozyd, antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk beta-laktamowy, biosynteza białka bakteryjnego, Brucella, bruceloza, działanie bakteriobójcze, dżuma, efekt bakteriobójczy, Enterococcus, Enterococcus faecalis, Escherichia coli, Francisella tularensis, gentamycyna, Haemophilus influenzae, izoniazyd, Klebsiella pneumoniae, leczenie gruźlicy, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwprątkowy, Mycobacterium tuberculosis, oporność drobnoustrojów, oporność prątków gruźlicy, pirazynamid, podjednostka 30S rybosomu, Proteus, ryfampicyna, siarczan streptomycyny, Streptococcus viridans, Streptomyces griseus, szczep oporny, terapia skojarzona, tularemia, Yersinia pestis - Leksykon substancji czynnych
Streptomycyna – Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
Streptomycyna, aminoglikozydowy antybiotyk stosowany głównie w leczeniu gruźlicy, dostępna jest w postaci roztworu do wstrzykiwań, zawierającego 1 g siarczanu streptomycyny na fiolkę (Streptomycinum TZF). W dokumentacji produktu brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu streptomycyny na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn, co jest analogiczne do innych preparatów zawierających śladowe ilości streptomycyny, takich jak szczepionki Imovax Polio i Tetraxim. Pomimo braku formalnych badań, należy uwzględnić potencjalne działania niepożądane, zwłaszcza ototoksyczność manifestującą się zaburzeniami równowagi i zawrotami głowy, które mogą pośrednio upośledzać funkcje psychomotoryczne niezbędne do bezpiecznego prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych.
aminoglikozyd, antybiotyk aminoglikozydowy, charakterystyka produktu leczniczego, dokumentacja medyczna, działania niepożądane, funkcje psychomotoryczne, gruźlica, infekcja bakteryjna, objawy neurologiczne, objawy ototoksyczne, ototoksyczność, roztwór do wstrzykiwań, siarczan streptomycyny, zaburzenia równowagi, zawroty głowy - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Streptomycinum TZF 1 g
Dostępne dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania siarczanu streptomycyny, zwłaszcza w produkcie leczniczym Streptomycinum TZF w dawce 1 g, są niewystarczające. Brak jest długoterminowych badań na modelach zwierzęcych oceniających potencjalne działanie kancerogenne, mutagenne, toksyczność przewlekłą, toksyczność reprodukcyjną i rozwojową oraz genotoksyczność. Ponadto, dokumentacja produktu nie zawiera szczegółowych wyników badań dotyczących toksyczności ostrej, toksyczności po podaniu wielokrotnym, potencjału rakotwórczego, genotoksyczności, mutagenności, wpływu na rozrodczość i rozwój potomstwa oraz farmakologii bezpieczeństwa, w tym ototoksyczności i nefrotoksyczności.
antybiotyk aminoglikozydowy, działanie kancerogenne, działanie mutagenne, genotoksyczność, nefrotoksyczność, ototoksyczność, potencjał mutagenny, potencjał rakotwórczy, siarczan streptomycyny, streptomycyna, toksyczność ostra, toksyczność po podaniu, toksyczność przewlekła, toksyczność reprodukcyjna, toksyczność rozwojowa - Leksykon substancji czynnych
Streptomycyna – Właściwości farmakodynamiczne
Streptomycyna, naturalny aminoglikozydowy antybiotyk produkowany przez Streptomyces griseus, działa bakteriobójczo poprzez nieodwracalne blokowanie biosyntezy białka na poziomie podjednostki 30S rybosomu bakteryjnego. Jej aktywność jest optymalna w środowisku lekko zasadowym (pH 7,8) i wykazuje synergizm z β-laktamami, co zwiększa skuteczność terapii skojarzonej, zwłaszcza wobec paciorkowców. W praktyce klinicznej streptomycyna jest kluczowym lekiem w leczeniu gruźlicy, stosowanym wyłącznie w terapii skojarzonej z izoniazydem, ryfampicyną i pirazynamidem, ze względu na szybki rozwój oporności podczas monoterapii. Wspólne podawanie tych leków zmniejsza ryzyko selekcji szczepów opornych i wzmacnia efekt bakteriobójczy.
antybiotyk aminoglikozydowy, antybiotyk β-laktamowy, bakteria Gram-dodatnia, bakteria Gram-ujemna, biosynteza białka, działanie synergistyczne, gruźlica, izoniazyd, lek przeciwbakteryjny, lek przeciwprątkowy, mechanizm bakteriobójczy, Mycobacterium tuberculosis, oporność krzyżowa, oporność prątków gruźlicy, pałeczka dżumy, pałeczka tularemii, pirazynamid, podjednostka 30S rybosomu, prątek gruźlicy, ryfampicyna, siarczan streptomycyny, spektrum przeciwbakteryjne, Streptomyces griseus, terapia skojarzona - Leksykon substancji czynnych
Streptomycyna – Wskazania do stosowania
Streptomycyna, aminoglikozydowy antybiotyk o szerokim spektrum działania, jest stosowana głównie w leczeniu umiarkowanie ciężkich i ciężkich zakażeń bakteryjnych, ze szczególnym uwzględnieniem gruźlicy wywołanej przez Mycobacterium tuberculosis. W terapii gruźlicy streptomycyna podawana jest w dawce 1 g (w postaci siarczanu) jako element schematu wielolekowego, co zapobiega rozwojowi oporności. Ponadto, lek znajduje zastosowanie w leczeniu zakażeń takich jak dżuma (Yersinia pestis), tularemia (Francisella tularensis), bruceloza, ziarniniak pachwinowy (Klebsiella granulomatis) oraz wrzód miękki (Haemophilus ducreyi), często w skojarzeniu z innymi antybiotykami. W ciężkich zakażeniach układu oddechowego, zwłaszcza wywołanych przez bakterie Gram-ujemne oporne na inne leki, streptomycyna jest stosowana w połączeniu z antybiotykami β-laktamowymi, co zwiększa skuteczność terapii. W przypadku zakażeń układu moczowego i zapalenia wsierdzia (Streptococcus viridans, Enterococcus faecalis) streptomycyna również pełni rolę leku uzupełniającego, podkreślając konieczność monitorowania funkcji nerek ze względu na nefrotoksyczność.
aminoglikozyd, antybiotyk β-laktamowy, bakteria Gram-ujemna, Brucella, bruceloza, dżuma, Enterococcus faecalis, Francisella tularensis, funkcja nerek, Haemophilus ducreyi, lek przeciwprątkowy, Mycobacterium tuberculosis, nefrotoksyczność, oporność bakterii, ototoksyczność, pałeczka dżumy, pałeczka tularemii, pałeczki Gram-ujemne, posocznica, proszek do sporządzania roztworu, siarczan streptomycyny, Streptococcus viridans, tularemia, wrzód miękki, Yersinia pestis, zakażenie gruźlicze, zakażenie układu moczowego, zakażenie układu oddechowego, zapalenie płuc, zapalenie wsierdzia, ziarniniak pachwinowy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Streptomycinum TZF 1 g
Streptomycinum TZF to preparat zawierający 1 g streptomycyny w formie siarczanu, dostępny jako proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, który należy podawać wyłącznie domięśniowo. W terapii gruźlicy streptomycyna stosowana jest w pierwszej fazie leczenia, zwykle przez 2 miesiące, w skojarzeniu z innymi lekami przeciwprątkowymi (izoniazyd, pirazynamid, ryfampicyna). Dawkowanie u dorosłych wynosi 15 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 1 g) w leczeniu ciągłym oraz 25-30 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 1,5 g) w leczeniu przerywanym. U dzieci dawki wynoszą odpowiednio 20-40 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 1 g) i 25-30 mg/kg mc./dobę (maksymalnie 1,5 g). Całkowita dawka streptomycyny w trakcie jednego kursu nie powinna przekraczać 120 g.
alkalizacja moczu, azot mocznikowy, dżuma, gruźlica, kwadrant pośladka, leczenie ciągłe, leczenie przerywane, lek przeciwprątkowy, leki przeciwgruźlicze, mięsień naramienny, paciorkowcowe zapalenie wsierdzia, podanie domięśniowe, podrażnienie nerek, roztwór do wstrzykiwań, siarczan streptomycyny, stężenie kreatyniny, stężenie leku w surowicy, tularemia, uszkodzenie nerwów, wrażliwość drobnoustroju, zaburzenie czynności nerek, zakażenie niegruźlicze, zapalenie wsierdzia - Leksykon leków
Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn – Streptomycinum TZF 1 g
W praktyce klinicznej stosowanie streptomycyny (Streptomycinum TZF, 1 g siarczanu streptomycyny w proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań) wymaga szczególnej uwagi w kontekście potencjalnego wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Charakterystyka produktu leczniczego nie zawiera danych dotyczących wpływu na sprawność psychofizyczną, co wymusza na lekarzu indywidualną ocenę ryzyka. Należy uwzględnić możliwe działania niepożądane, takie jak ototoksyczność przedsionkowa, zawroty głowy, zaburzenia równowagi i ataksja, które mogą pośrednio obniżać zdolności psychomotoryczne pacjenta. Wskazane jest monitorowanie pacjenta podczas terapii, zwłaszcza u osób starszych, z współchorobowościami lub stosujących inne leki wpływające na funkcje psychomotoryczne.
antybiotyk aminoglikozydowy, ataksja, charakterystyka produktu leczniczego, działanie niepożądane, gruźlica, interakcja lekowa, ototoksyczność, profil farmakologiczny, siarczan streptomycyny, sprawność psychomotoryczna, Streptomycinum TZF, streptomycyna, współchorobowość, zaburzenie przedsionkowe, zaburzenie równowagi, zakażenie bakteryjne, zawrót głowy, zdolność psychomotoryczna - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Streptomycinum TZF 1 g
Streptomycinum TZF (siarczan streptomycyny) wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią. U kobiet ciężarnych lek powinien być stosowany wyłącznie w sytuacjach bezwzględnej konieczności, gdy korzyści terapeutyczne przewyższają ryzyko dla płodu, a bezpieczniejsze alternatywy są niedostępne lub przeciwwskazane. Konieczne jest szczegółowe omówienie z pacjentką potencjalnych zagrożeń dla płodu oraz uzasadnienie decyzji terapeutycznej, uwzględniając indywidualny bilans korzyści i ryzyka. W przypadku kobiet karmiących piersią stosowanie streptomycyny jest przeciwwskazane, a terapia wymaga przerwania karmienia naturalnego ze względu na ryzyko ekspozycji niemowlęcia na lek poprzez mleko matki i możliwe negatywne konsekwencje zdrowotne.
antybiotyk aminoglikozydowy, bezpieczeństwo leku w ciąży, ekspozycja niemowlęcia, ekspozycja płodu, eliminacja leku, karmienie naturalne, karmienie piersią, kobieta ciężarna, korzyści terapeutyczne, mleko matki, mleko modyfikowane, roztwór do wstrzykiwań, siarczan streptomycyny, Streptomycinum TZF, wiek rozrodczy, wpływ na płodność - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Streptomycinum TZF 1 g
Streptomycinum TZF, zawierający 1 g streptomycyny w postaci siarczanu, jest antybiotykiem aminoglikozydowym o istotnym potencjale ototoksycznym i nefrotoksycznym. Jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów z nadwrażliwością na streptomycynę lub inne aminoglikozydy, chorobami narządu słuchu (zarówno ostrymi, jak i przewlekłymi), zaburzeniami błędnika oraz u chorych na miastenię gravis, ze względu na ryzyko nasilenia objawów i poważnych powikłań, takich jak przełom miasteniczny. Przed podaniem leku konieczna jest szczegółowa ocena historii choroby i stanu pacjenta, zwłaszcza u osób z zaburzeniami nerwowo-mięśniowymi, niewydolnością nerek oraz u osób w podeszłym wieku, ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych.
antybiotyk aminoglikozydowy, lek nefrotoksyczny, miastenia, myasthenia gravis, oczopląs, ototoksyczność, przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe, przełom miasteniczny, reakcja krzyżowa, siarczan streptomycyny, uszkodzenie słuchu, zaburzenie błędnika, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie nerwowo-mięśniowe, zawroty głowy