Właściwości farmakodynamiczne
Streptomycyna

Streptomycyna – Właściwości farmakodynamiczne

Streptomycyna to naturalny antybiotyk aminoglikozydowy produkowany przez szczep bakterii Streptomyces griseus. W lecznictwie stosowana jest głównie w postaci siarczanu. Należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwbakteryjnych do stosowania ogólnego z klasy aminoglikozydów (kod ATC: J01GA01).¹

Mechanizm działania

Mechanizm bakteriobójczy streptomycyny polega na nieodwracalnym blokowaniu biosyntezy białka poprzez wiązanie z podjednostką 30S rybosomu bakteryjnego. Aktywność bakteriobójcza tego antybiotyku jest najwyższa w środowisku lekko zasadowym (pH 7,8) i znacznie się zmniejsza wraz z obniżaniem pH środowiska.²

Streptomycyna wykazuje działanie synergistyczne z antybiotykami β-laktamowymi, szczególnie wobec paciorkowców, co zwiększa skuteczność terapeutyczną w przypadku zastosowania terapii skojarzonej.³

Zastosowanie w leczeniu gruźlicy

Streptomycyna jest jednym z kluczowych leków stosowanych w leczeniu gruźlicy. Zgodnie z aktualnymi standardami terapeutycznymi, nie stosuje się jej w monoterapii, lecz zawsze w połączeniu z innymi lekami przeciwprątkowymi, takimi jak izoniazyd, ryfampicyna i pirazynamid.⁴

Cechą charakterystyczną streptomycyny jest szybki rozwój oporności prątków gruźlicy podczas stosowania tego antybiotyku w monoterapii. Jednakże podczas jednoczesnego podawania z innymi lekami przeciwprątkowymi, streptomycyna wykazuje silne działanie bakteriobójcze, a ponadto istotnie zmniejsza ryzyko selekcji szczepów opornych na leki stosowane w terapii skojarzonej.⁵

Oporność drobnoustrojów

Drobnoustroje, które wykształciły oporność na streptomycynę, zwykle wykazują również oporność krzyżową na inne antybiotyki aminoglikozydowe. Zaobserwowano jednak interesujący wyjątek od tej reguły – niektóre szczepy Enterococcus oporne na gentamycynę mogą pozostawać wrażliwe na działanie streptomycyny.⁶

Spektrum przeciwbakteryjne

Streptomycyna wykazuje działanie bakteriobójcze in vitro wobec szerokiego spektrum drobnoustrojów, zarówno Gram-dodatnich, jak i Gram-ujemnych.⁷

Bakterie Gram-dodatnie

• Mycobacterium tuberculosis – prątki gruźlicy
• Mycobacterium kansassi
• Mycobacterium ulcerans
• Enterococcus faecalis
• Streptococcus viridans
• Aerobacter aerogenes

⁸

Bakterie Gram-ujemne

• Klebsiella pneumoniae
• Escherichia coli
• Proteus spp.
• Haemophilus influenzae
• Haemophilus ducreyi
• Yersinia pestis – pałeczka dżumy
• Calymmatobacterium granulomatis
• Brucella spp. – bakterie brucelozy
• Francisella tularensis – pałeczka tularemii

⁹

Obecność streptomycyny w innych produktach leczniczych

Warto zwrócić uwagę, że streptomycyna może występować jako substancja śladowa w niektórych innych produktach leczniczych, co jest związane z procesem wytwarzania tych preparatów. Przykładem mogą być szczepionki, takie jak IMOVAX POLIO czy TETRAXIM, które w swoim składzie mogą zawierać śladowe ilości streptomycyny, neomycyny i polimyksyny B.^{10 11}