Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Streptomycyna

Streptomycyna – specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Streptomycyna, jako antybiotyk aminoglikozydowy, wymaga zachowania szczególnych środków ostrożności podczas stosowania ze względu na potencjalne działania niepożądane. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat niebezpieczeństw oraz środków ostrożności, jakie należy podjąć podczas leczenia pacjentów streptomycyną.¹

Monitorowanie działania ototoksycznego

Podczas stosowania streptomycyny mogą wystąpić zaburzenia słuchu i szumy uszne. W przypadku pacjentów, którym zalecono długotrwałe leczenie tym antybiotykiem, zaleca się przeprowadzanie badań słuchu przed rozpoczęciem terapii oraz okresowe kontrole podczas kuracji. Zalecane jest wykonywanie próby kalorycznej oraz testu audiometrycznego. Jeśli pojawią się objawy ototoksycznego działania streptomycyny, takie jak ból głowy, nudności, wymioty czy zaburzenia równowagi i/lub wystąpią negatywne wyniki badań słuchu, antybiotyk należy natychmiast odstawić, aby zapobiec trwałemu uszkodzeniu słuchu.²

Stosowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek znacznie wzrasta ryzyko ototoksycznego i neurotoksycznego działania streptomycyny. U tych pacjentów niezbędne jest dostosowanie dawkowania oraz szczególnie staranne monitorowanie funkcji nerek i słuchu podczas leczenia.³

Stosowanie u dzieci

Małym dzieciom streptomycynę należy podawać z dużą ostrożnością i nie przekraczać zalecanych dawek leku. U małych dzieci otrzymujących większe niż zalecane dawki streptomycyny opisywano zahamowanie czynności ośrodkowego układu nerwowego, objawiające się osłupieniem, zwiotczeniem, śpiączką oraz depresją oddechową.⁴

Stosowanie podczas zabiegów chirurgicznych

Należy zachować szczególną ostrożność u pacjentów, którym streptomycynę podano podczas zabiegu chirurgicznego, ze względu na ryzyko groźnego dla życia bezdechu po rozintubowaniu. Zaleca się baczną obserwację pacjenta po zabiegu.⁵

Stosowanie w leczeniu chorób wenerycznych

Jeśli streptomycynę stosuje się w leczeniu choroby wenerycznej (np. ziarniniak pachwinowy, wrzód miękki) u pacjentów z podejrzeniem równoczesnego zakażenia kiłą, przed rozpoczęciem leczenia, w trakcie oraz po jego zakończeniu, należy wykonać badanie mikroskopowe w ciemnym polu widzenia. Badania serologiczne krwi (WR) powinny być wykonywane co miesiąc, przez co najmniej 4 miesiące.⁶

Pacjenci z miastenią

U pacjentów z miastenią streptomycyna może nasilać objawy choroby. Należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu leku u tych pacjentów i monitorować nasilenie objawów miastenii.⁷

Nadmierny rozwój niewrażliwych drobnoustrojów

Podczas stosowania streptomycyny może wystąpić nadmierny rozwój niewrażliwych drobnoustrojów, np. Candida. Jeśli podczas leczenia streptomycyną rozwiną się nowe zakażenia grzybicze lub bakteryjne, antybiotyk należy odstawić i rozpocząć właściwe leczenie.⁸

Sposób podawania

Streptomycynę należy podawać domięśniowo w duże grupy mięśni, aby nie uszkodzić nerwów obwodowych, zmniejszyć ból i podrażnienie w miejscu wstrzyknięcia.⁹

Nadwrażliwość na składniki szczepionek zawierających streptomycynę

W przypadku szczepionek zawierających śladowe ilości streptomycyny, takich jak Tetraxim czy Imovax Polio, należy zachować szczególną ostrożność przy podawaniu osobom z nadwrażliwością na tę substancję. W przypadku szczepionki Tetraxim, każda dawka może zawierać nieoznaczalne śladowe ilości streptomycyny, co wymaga zachowania ostrożności u osób uczulonych.¹⁰ Podobnie szczepionka Imovax Polio może zawierać śladowe ilości streptomycyny i wymaga zachowania ostrożności u osób z nadwrażliwością na ten antybiotyk.¹¹

Zalecenia dotyczące monitorowania pacjenta

Ze względu na potencjalne działania niepożądane streptomycyny, zaleca się regularne monitorowanie pacjentów podczas leczenia tym antybiotykiem. Monitoring powinien obejmować:

• Regularne badanie słuchu (audiometria, próby kaloryczne)¹²
• Ocenę funkcji nerek, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek¹³
• Ocenę objawów neurologicznych, szczególnie u małych dzieci¹⁴
• Uważną obserwację pacjentów po zabiegach chirurgicznych¹⁵
• Badania w kierunku potencjalnych nadkażeń (np. zakażenia grzybicze)¹⁶

Specjalne grupy pacjentów wymagające szczególnej uwagi

Podczas stosowania streptomycyny szczególną uwagę należy zwrócić na następujące grupy pacjentów:

• Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek – zwiększone ryzyko działań toksycznych¹⁷
• Małe dzieci – ryzyko zahamowania czynności ośrodkowego układu nerwowego¹⁸
• Pacjenci poddawani zabiegom chirurgicznym – ryzyko bezdechu po rozintubowaniu¹⁹
• Pacjenci z miastenią – możliwość nasilenia objawów choroby²⁰
• Pacjenci z chorobami wenerycznymi – konieczność monitorowania w kierunku kiły²¹

Objawy wymagające natychmiastowego przerwania leczenia

Leczenie streptomycyną należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia następujących objawów:

• Zaburzenia słuchu i szumy uszne²²
• Ból głowy, nudności, wymioty, zaburzenia równowagi²³
• Wystąpienie nowych zakażeń grzybiczych lub bakteryjnych²⁴
• Objawy neurologiczne, szczególnie u małych dzieci (osłupienie, zwiotczenie, śpiączka, depresja oddechowa)²⁵