Działania niepożądane – Lenalidomide Grindeks 7,5 mg

Działania niepożądane
Lenalidomide Grindeks 7,5 mg

Lenalidomid, stosowany w leczeniu szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaków, wykazuje zróżnicowany profil bezpieczeństwa zależny od wskazania i schematu terapii. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są hematologiczne: neutropenia (42,2–83,3%), trombocytopenia (21,5–72,3%) oraz niedokrwistość (21,0–70,7%), które mogą wymagać modyfikacji dawki lub przerwania leczenia. W badaniach klinicznych odnotowano także częste niehematologiczne działania niepożądane, takie jak biegunka (22,8–54,5%), zaparcia (17,4–56,1%), zmęczenie (18,1–73,7%), skurcze mięśni (16,7–33,4%) oraz wysypka (16,2–31,7%). Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, występującej często w terapii szpiczaka i zespołów mielodysplastycznych, co wymaga profilaktyki przeciwzakrzepowej i ścisłego monitorowania pacjentów. Wskazano również na zwiększone ryzyko wczesnych zgonów u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza z dużym rozmiarem guza (20% w ciągu 20 tygodni).

W badaniach klinicznych, takich jak IFM 2005-02, CALGB 100104, SWOG S0777 czy MCL-002, odnotowano specyficzne działania niepożądane związane z różnymi schematami leczenia, w tym ciężkie infekcje dróg oddechowych (zapalenie płuc do 10,6%), gorączkę neutropeniczną (do 6,0%), neuropatię obwodową (71,8% w skojarzeniu z bortezomibem) oraz zaburzenia elektrolitowe (hipokalcemia 50,0%). Profil bezpieczeństwa lenalidomidu wymaga indywidualizacji terapii i regularnego monitorowania parametrów hematologicznych oraz objawów klinicznych, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia. Wskazane jest dostosowanie dawki zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, aby minimalizować ryzyko powikłań i poprawić bezpieczeństwo terapii onkohematologicznej.

Pobierz ChPL PDF Lenalidomide Grindeks – Kapsułki twarde – 7,5 mg

Działania niepożądane leku. Szczegółowo opisane niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi lenalidomidu

Profil bezpieczeństwa w poszczególnych wskazaniach
Nowo rozpoznany szpiczak mnogi u pacjentów po ASCT w leczeniu podtrzymującym
Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem
Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid z małymi dawkami deksametazonu
Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid z melfalanem i prednizonem
Szpiczak mnogi po co najmniej jednym schemacie leczenia
Zespoły mielodysplastyczne
Chłoniak z komórek płaszcza
Chłoniak grudkowy

Tabela działań niepożądanych lenalidomidu
Wnioski dla praktyki klinicznej

Kolejne rozdziały

Wskazania

Substancja czynna

lenalidomid

Kategoria leku

Działania niepożądane leku. Szczegółowo opisane niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi lenalidomidu

Lenalidomid jest lekiem immunomodulującym stosowanym w leczeniu różnych wskazań onkohematologicznych, w tym szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych oraz chłoniaka z komórek płaszcza i chłoniaka grudkowego. Ze względu na szerokie spektrum działania oraz złożony mechanizm działania, lenalidomid może powodować liczne działania niepożądane, które wymagają szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. Poniżej przedstawiono szczegółową analizę profilu bezpieczeństwa lenalidomidu w różnych wskazaniach klinicznych.¹

Profil bezpieczeństwa w poszczególnych wskazaniach

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania klinicznego oraz schematu leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na różnice w występowaniu działań niepożądanych w poszczególnych grupach pacjentów, co pozwala na lepsze monitorowanie i zarządzanie terapią.²

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi u pacjentów po ASCT w leczeniu podtrzymującym

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy otrzymują lenalidomid w leczeniu podtrzymującym po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT), obserwuje się szereg specyficznych działań niepożądanych o istotnym znaczeniu klinicznym.³

W badaniu IFM 2005-02 oraz CALGB 100104 wykazano, że wśród ciężkich działań niepożądanych obserwowanych częściej (≥5%) podczas terapii podtrzymującej lenalidomidem w porównaniu do placebo były:

Zapalenie płuc (10,6%; termin złożony) w badaniu IFM 2005-02
Zakażenie płuc (9,4%) w badaniu CALGB 100104⁴

W badaniu IFM 2005-02 najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi, które obserwowano częściej po zastosowaniu lenalidomidu w leczeniu podtrzymującym w porównaniu z placebo, były:

Neutropenia (60,8%)
Zapalenie oskrzeli (47,4%)
Biegunka (38,9%)
Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%)
Skurcze mięśni (33,4%)
Leukopenia (31,7%)
Astenia (29,7%)
Kaszel (27,3%)
Trombocytopenia (23,5%)
Zapalenie żołądka i jelit (22,5%)
Gorączka (20,5%)⁵

Z kolei w badaniu CALGB 100104 najczęstszymi działaniami niepożądanymi związanymi z lenalidomidem były:

Neutropenia (79,0% [71,9% po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego])
Trombocytopenia (72,3% [61,6%])
Biegunka (54,5% [46,4%])
Wysypka (31,7% [25,0%])
Zakażenie górnych dróg oddechowych (26,8% [26,8%])
Zmęczenie (22,8% [17,9%])
Leukopenia (22,8% [18,8%])
Niedokrwistość (21,0% [13,8%])⁶

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem

W badaniu SWOG S0777 u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem, odnotowano następujące ciężkie działania niepożądane występujące częściej (≥5%) niż w przypadku stosowania lenalidomidu z deksametazonem:

Niedociśnienie tętnicze (6,5%)
Zakażenie płuc (5,7%)
Odwodnienie (5,0%)⁷

Działania niepożądane występujące częściej w przypadku leczenia skojarzonego lenalidomidem z bortezomibem i deksametazonem w porównaniu do lenalidomidu z deksametazonem to:

Zmęczenie (73,7%)
Neuropatia obwodowa (71,8%)
Trombocytopenia (57,6%)
Zaparcie (56,1%)
Hipokalcemia (50,0%)⁸

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid z małymi dawkami deksametazonu

U pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepu, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (Rd i Rd18), ciężkimi działaniami niepożądanymi występującymi częściej (≥5%) niż przy stosowaniu melfalanu, prednizonu i talidomidu (MPT) były:

Zapalenie płuc (9,8%)
Niewydolność nerek (w tym postać ostra) (6,3%)⁹

Działania niepożądane, które obserwowano częściej po podaniu Rd lub Rd18 niż po podaniu MPT, obejmowały:

Biegunka (45,5%)
Zmęczenie (32,8%)
Ból pleców (32,0%)
Astenia (28,2%)
Bezsenność (27,6%)
Wysypka (24,3%)
Zmniejszony apetyt (23,1%)
Kaszel (22,7%)
Gorączka (21,4%)
Skurcze mięśni (20,5%)¹⁰

Nowo rozpoznany szpiczak mnogi: lenalidomid z melfalanem i prednizonem

Ciężkie działania niepożądane obserwowane częściej (≥5%) u pacjentów otrzymujących melfalan, prednizon i lenalidomid, a następnie leczenie podtrzymujące lenalidomidem (MPR+R) albo placebo (MPR+p) w porównaniu do pacjentów otrzymujących melfalan, prednizon i placebo, a następnie placebo (MPp+p), to:

Gorączka neutropeniczna (6,0%)
Niedokrwistość (5,3%)¹¹

Działania niepożądane obserwowane częściej po zastosowaniu schematu MPR+R lub MPR+p w porównaniu do MPp+p to:

Neutropenia (83,3%)
Niedokrwistość (70,7%)
Trombocytopenia (70,0%)
Leukopenia (38,8%)
Zaparcie (34,0%)
Biegunka (33,3%)
Wysypka (28,9%)
Gorączka (27,0%)
Obrzęki obwodowe (25,0%)
Kaszel (24,0%)
Zmniejszony apetyt (23,7%)
Astenia (22,0%)¹²

Szpiczak mnogi po co najmniej jednym schemacie leczenia

W dwóch kontrolowanych placebo badaniach III fazy 353 pacjentów ze szpiczakiem mnogim otrzymywało lenalidomid z deksametazonem, a 351 pacjentów placebo z deksametazonem. Najcięższymi działaniami niepożądanymi, które obserwowano częściej po podaniu lenalidomidu z deksametazonem niż po podaniu placebo z deksametazonem, były:

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
Neutropenia 4. stopnia¹³

Działania niepożądane, które w badaniach klinicznych dotyczących szpiczaka mnogiego (MM-009 i MM-010) występowały częściej po podaniu lenalidomidu z deksametazonem niż po podaniu placebo z deksametazonem, to:

Zmęczenie (43,9%)
Neutropenia (42,2%)
Zaparcie (40,5%)
Biegunka (38,5%)
Kurcze mięśni (33,4%)
Niedokrwistość (31,4%)
Trombocytopenia (21,5%)
Wysypka (21,2%)¹⁴

Zespoły mielodysplastyczne

Ogólny profil bezpieczeństwa lenalidomidu u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi określono na podstawie danych łącznie od 286 pacjentów uczestniczących w badaniach II i III fazy. Ciężkimi działaniami niepożądanymi były:

Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
Neutropenia 3. lub 4. stopnia, gorączka neutropeniczna
Trombocytopenia 3. lub 4. stopnia¹⁵

Najczęściej obserwowanymi w badaniu III fazy działaniami niepożądanymi, które występowały częściej w grupach otrzymujących lenalidomid niż w grupie kontrolnej, były:

Neutropenia (76,8%)
Trombocytopenia (46,4%)
Biegunka (34,8%)
Zaparcie (19,6%)
Nudności (19,6%)
Świąd (25,4%)
Wysypka (18,1%)
Zmęczenie (18,1%)
Skurcze mięśni (16,7%)¹⁶

Chłoniak z komórek płaszcza

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza opiera się na danych od 254 pacjentów z badania II fazy MCL-002. Ciężkimi działaniami niepożądanymi, które obserwowano częściej (różnica ≥2 punktów procentowych) w grupie otrzymującej lenalidomid niż w grupie kontrolnej, były:

Neutropenia (3,6%)
Zatorowość płucna (3,6%)
Biegunka (3,6%)¹⁷

Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi w badaniu MCL-002, które występowały częściej w grupie otrzymującej lenalidomid niż w grupie kontrolnej, były:

Neutropenia (50,9%)
Niedokrwistość (28,7%)
Biegunka (22,8%)
Zmęczenie (21,0%)
Zaparcie (17,4%)
Gorączka (16,8%)
Wysypka (w tym alergiczne zapalenie skóry) (16,2%)¹⁸

Należy zwrócić uwagę na zwiększone ryzyko wczesnych zgonów w badaniu MCL-002, szczególnie u pacjentów z dużym rozmiarem guza przed rozpoczęciem leczenia. Odnotowano 16/81 (20%) wczesnych zgonów (w ciągu 20 tygodni) u pacjentów otrzymujących lenalidomid i 2/28 (7%) wczesnych zgonów w grupie kontrolnej. W ciągu 52 tygodni wartości te wynosiły odpowiednio 32/81 (39,5%) oraz 6/28 (21%).¹⁹

W trakcie 1. cyklu leczenie przerwano u 11/81 (14%) pacjentów z dużym rozmiarem guza w grupie otrzymującej lenalidomid i u 1/28 (4%) pacjenta z grupy kontrolnej. Głównym powodem przerwania leczenia były działania niepożądane – 7/11 (64%) pacjentów.²⁰

Chłoniak grudkowy

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu w skojarzeniu z rytuksymabem u pacjentów z uprzednio leczonym chłoniakiem grudkowym opiera się na danych od 294 pacjentów z badania fazy III NHL-007. Ciężkie działania niepożądane, które obserwowano najczęściej (z różnicą co najmniej 1 punktu procentowego) w grupie leczonej według schematu lenalidomid/rytuksymab w porównaniu z grupą otrzymującą schemat placebo/rytuksymab, to:

Gorączka neutropeniczna (2,7%)
Zatorowość płucna (2,7%)
Zapalenie płuc (2,7%)²¹

Działania niepożądane obserwowane częściej w grupie otrzymującej schemat lenalidomid/rytuksymab niż w grupie otrzymującej schemat placebo/rytuksymab (z różnicą częstości między grupami wynoszącą co najmniej 2%) to:

Neutropenia (58,2%)
Biegunka (30,8%)
Leukopenia (28,8%)
Zaparcie (21,9%)
Kaszel (21,9%)
Zmęczenie (21,9%)²²

Tabela działań niepożądanych lenalidomidu

Poniższa tabela zestawia najważniejsze działania niepożądane związane ze stosowaniem lenalidomidu w różnych wskazaniach, wraz z częstością ich występowania i stopniem nasilenia.

Działanie niepożądane	Częstość występowania	Opis	Wskazania, w których występuje najczęściej
Neutropenia	Bardzo często	Zmniejszenie liczby neutrofili we krwi, może prowadzić do zwiększonego ryzyka infekcji. W badaniach obserwowano częstość od 42,2% do 83,3% w zależności od wskazania i schematu leczenia.	Wszystkie wskazania; najwyższy odsetek przy MPR+R (83,3%) i w badaniu CALGB 100104 (79,0%)
Trombocytopenia	Bardzo często	Zmniejszenie liczby płytek krwi, które może skutkować zwiększonym ryzykiem krwawień. Częstość od 21,5% do 72,3% w zależności od wskazania.	Szpiczak mnogi po ASCT (72,3%), MPR+R/MPR+p (70,0%)
Niedokrwistość	Bardzo często	Zmniejszenie stężenia hemoglobiny, prowadzące do osłabienia, zmęczenia i duszności. Częstość od 21,0% do 70,7%.	MPR+R/MPR+p (70,7%), chłoniak z komórek płaszcza (28,7%)
Biegunka	Bardzo często	Może prowadzić do odwodnienia i zaburzeń elektrolitowych. Częstość od 22,8% do 54,5%.	Szpiczak mnogi z małymi dawkami deksametazonu (45,5%) i CALGB 100104 (54,5%)
Zaparcie	Bardzo często	Obniżona perystaltyka jelit, często związana z równoczesnym przyjmowaniem leków przeciwbólowych. Częstość od 17,4% do 56,1%.	Lenalidomid z bortezomibem i deksametazonem (56,1%), szpiczak mnogiego wcześniej leczony (40,5%)
Zmęczenie	Bardzo często	Uczucie osłabienia, wyczerpania, często nasilające się w trakcie terapii. Częstość od 18,1% do 73,7%.	Lenalidomid z bortezomibem i deksametazonem (73,7%), szpiczak mnogi wcześniej leczony (43,9%)
Gorączka neutropeniczna	Często	Stan zagrożenia życia związany z głęboką neutropenią i gorączką powyżej 38,5°C. Wymaga natychmiastowej interwencji medycznej. Częstość do 6,0%.	MPR+R/MPR+p (6,0%), chłoniak grudkowy (2,7%)
Wysypka	Bardzo często	Zmiany skórne o różnym nasileniu, od łagodnej wysypki po ciężkie reakcje skórne wymagające przerwania leczenia. Częstość od 16,2% do 31,7%.	CALGB 100104 (31,7%), MPR+R/MPR+p (28,9%)
Zakażenia płuc/Zapalenie płuc	Często	Infekcje układu oddechowego, często ciężkiego przebiegu, związane z neutropenią. Częstość zapalenia płuc jako ciężkiego działania niepożądanego do 10,6%.	IFM 2005-02 (10,6%), szpiczak mnogi z małymi dawkami deksametazonu (9,8%)
Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa	Często	Zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna, mogące prowadzić do poważnych powikłań, w tym zgonu. Wymaga profilaktyki przeciwzakrzepowej.	Szpiczak mnogi wcześniej leczony, zespoły mielodysplastyczne
Neuropatia obwodowa	Bardzo często	Uszkodzenie nerwów obwodowych objawiające się drętwieniem, mrowieniem, bólem i osłabieniem mięśni. Szczególnie często w schematach z bortezomibem (71,8%).	Lenalidomid z bortezomibem i deksametazonem (71,8%)
Skurcze mięśni	Bardzo często	Mimowolne skurcze mięśni, najczęściej kończyn dolnych. Częstość od 16,7% do 33,4%.	IFM 2005-02 (33,4%), szpiczak mnogi wcześniej leczony (33,4%)
Zwiększone ryzyko wczesnego zgonu	Nieznana	Dotyczy pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza z dużym rozmiarem guza (20% w ciągu 20 tygodni).	Chłoniak z komórek płaszcza

Wnioski dla praktyki klinicznej

Lenalidomid jest skutecznym lekiem stosowanym w różnych wskazaniach onkohematologicznych, jednak jego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia licznych działań niepożądanych. Najczęstszymi powikłaniami hematologicznymi są neutropenia, trombocytopenia i niedokrwistość, które mogą wymagać modyfikacji dawki lub czasowego przerwania leczenia. Ważne działania niepożądane niehematologiczne obejmują biegunkę, zaparcia, zmęczenie, skurcze mięśni oraz wysypkę.²³

Szczególną uwagę należy zwrócić na zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, co wymaga profilaktyki przeciwzakrzepowej oraz ścisłego monitorowania pacjentów podczas terapii. U pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza z dużym rozmiarem guza obserwowano zwiększone ryzyko wczesnych zgonów, co należy uwzględnić podczas kwalifikacji do leczenia.²⁴

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu różni się w zależności od wskazania klinicznego i stosowanego schematu leczenia. Należy dokładnie monitorować pacjentów pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, w szczególności podczas rozpoczynania terapii, a także rozważyć odpowiednie modyfikacje dawki zgodnie z zaleceniami w charakterystyce produktu leczniczego.²⁵

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.