Wpływ lenalidomidu na płodność, ciążę i laktację

Lenalidomid (Lenalidomide Grindeks) jest lekiem o właściwościach teratogennych, co wymaga szczególnej uwagi przy jego przepisywaniu kobietom w wieku rozrodczym oraz mężczyznom, których partnerki mogą zajść w ciążę. Lek powinien być przepisywany zgodnie z Programem zapobiegania ciąży, chyba że istnieją wiarygodne przesłanki, że pacjentka nie może zajść w ciążę.¹

Podobieństwo do talidomidu i potencjał teratogenny

Należy podkreślić, że lenalidomid ma budowę zbliżoną do talidomidu, substancji o udowodnionym działaniu teratogennym u ludzi, powodującej ciężkie, zagrażające życiu wady wrodzone. W badaniach przedklinicznych wykazano, że lenalidomid wywołuje u małp wady rozwojowe podobne do obserwowanych po zastosowaniu talidomidu. Z tego powodu istnieje wysokie ryzyko teratogennego działania lenalidomidu u ludzi, a jego stosowanie w okresie ciąży jest bezwzględnie przeciwwskazane.²

Zalecenia dla kobiet w wieku rozrodczym

Wszystkie kobiety mogące zajść w ciążę muszą stosować skuteczną metodę antykoncepcji przez cały okres leczenia lenalidomidem. W przypadku, gdy kobieta pomimo stosowania środków zapobiegawczych zajdzie w ciążę podczas terapii lenalidomidem, leczenie musi zostać natychmiast przerwane. Pacjentka powinna być niezwłocznie skierowana do specjalisty doświadczonego w ocenie teratogennego skutku leczenia w celu przeprowadzenia profesjonalnej oceny sytuacji i uzyskania odpowiedniej porady dotyczącej dalszego postępowania.³

Zalecenia dla mężczyzn przyjmujących lenalidomid

Wyniki badań farmakokinetycznych wykazały, że lenalidomid jest obecny w nasieniu mężczyzn przyjmujących lek, choć w skrajnie małym stężeniu. Substancja staje się niewykrywalna w nasieniu po 3 dniach od zakończenia podawania leku zdrowemu mężczyźnie. Jednakże, kierując się zasadą ostrożności i uwzględniając szczególne populacje pacjentów z wydłużonym czasem wydalania leku (np. osoby z niewydolnością nerek), wszyscy pacjenci płci męskiej stosujący lenalidomid muszą używać prezerwatyw przez następujące okresy:⁴

• przez cały okres leczenia lenalidomidem
• podczas przerw w podawaniu leku
• przez 1 tydzień po zakończeniu leczenia

Powyższe zalecenie dotyczy sytuacji, gdy partnerka pacjenta jest w ciąży lub może zajść w ciążę, a sama nie stosuje skutecznej metody antykoncepcji.⁵

Jeśli partnerka mężczyzny leczonego lenalidomidem zajdzie w ciążę, zaleca się skierowanie jej do lekarza specjalizującego się lub mającego doświadczenie w teratologii, w celu przeprowadzenia specjalistycznej oceny sytuacji i uzyskania fachowej porady dotyczącej dalszego postępowania.⁶

Laktacja i lenalidomid

Brak jest danych dotyczących przenikania lenalidomidu do mleka kobiecego. Nie wiadomo, czy substancja czynna jest wydzielana z mlekiem matki i jaki potencjalny wpływ mogłaby mieć na karmione dziecko. Z powodu braku tych danych oraz potencjalnego ryzyka dla niemowlęcia, karmienie piersią jest przeciwwskazane podczas terapii lenalidomidem. Pacjentki powinny zostać poinformowane o konieczności przerwania karmienia piersią na czas leczenia tym lekiem.⁷

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na szczurach z zastosowaniem lenalidomidu w dawkach do 500 mg/kg (dawka odpowiednio około 200 do 500-razy większa niż stosowana u ludzi dawka 25 i 10 mg w przeliczeniu na powierzchnię ciała) nie wykazały występowania działań niepożądanych związanych z płodnością ani szkodliwego wpływu na płodność rodziców. Niemniej jednak, ze względu na różnice międzygatunkowe, nie można całkowicie wykluczyć potencjalnego wpływu na płodność u ludzi, dlatego kwestia ta powinna być omawiana z pacjentami planującymi potomstwo w przyszłości.⁸

Podsumowanie najważniejszych informacji dla personelu medycznego

Zalecenia dotyczące postępowania klinicznego w przypadku stosowania lenalidomidu (Lenalidomide Grindeks) u kobiet w wieku rozrodczym i mężczyzn:

1. Lenalidomid jest bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży ze względu na potwierdzone działanie teratogenne.
2. Wszystkie kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia.
3. W przypadku zajścia w ciążę podczas terapii lenalidomidem, leczenie należy natychmiast przerwać i skierować pacjentkę do specjalisty w dziedzinie teratologii.
4. Mężczyźni przyjmujący lenalidomid muszą stosować prezerwatywy podczas leczenia, w trakcie przerw w terapii oraz przez tydzień po zakończeniu leczenia, jeśli ich partnerka jest w ciąży lub może zajść w ciążę i nie stosuje antykoncepcji.
5. Laktacja jest przeciwwskazana podczas terapii lenalidomidem – karmienie piersią należy przerwać.
6. Lenalidomid może być przepisywany wyłącznie w ramach Programu zapobiegania ciąży.

Przestrzeganie powyższych zasad ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentów i zapobiegania poważnym wadom wrodzonym, które mogą wystąpić na skutek ekspozycji płodu na lenalidomid.⁹