Działania niepożądane leku Lenalidomide Grindeks

Lenalidomid jest lekiem stosowanym w różnych wskazaniach onkohematologicznych, w tym w leczeniu szpiczaka mnogiego, zespołów mielodysplastycznych i chłoniaka z komórek płaszcza. Ze względu na szerokie spektrum działania, profil bezpieczeństwa lenalidomidu jest złożony i zależy od konkretnego wskazania, schematu dawkowania oraz terapii skojarzonej.¹

Profil bezpieczeństwa ogólny

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu został szczegółowo określony w wielu badaniach klinicznych obejmujących pacjentów z różnymi schorzeniami hematologicznymi. Obserwowane działania niepożądane różnią się w zależności od wskazania, linii leczenia oraz terapii towarzyszących.²

Działania niepożądane w szpiczaku mnogim

W przypadku pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim po autologicznym przeszczepieniu komórek macierzystych (ASCT), otrzymujących leczenie podtrzymujące lenalidomidem, obserwowano szereg działań niepożądanych. Dane z badań CALGB 100104 i IFM 2005-02 pozwoliły na identyfikację najczęstszych powikłań terapii.³

Do ciężkich działań niepożądanych obserwowanych częściej (≥ 5%) podczas terapii podtrzymującej lenalidomidem niż podczas stosowania placebo należały:⁴

• Zapalenie płuc (10,6% w badaniu IFM 2005-02)
• Zakażenie płuc (9,4% w badaniu CALGB 100104)

Najczęstsze działania niepożądane w badaniu IFM 2005-02 obejmowały:⁵

• Neutropenię (60,8%)
• Zapalenie oskrzeli (47,4%)
• Biegunkę (38,9%)
• Zapalenie jamy nosowo-gardłowej (34,8%)
• Skurcze mięśni (33,4%)
• Leukopenię (31,7%)
• Astenię (29,7%)
• Kaszel (27,3%)
• Trombocytopenię (23,5%)
• Zapalenie żołądka i jelit (22,5%)
• Gorączkę (20,5%)

Natomiast w badaniu CALGB 100104 najczęściej obserwowano:⁶

• Neutropenię (79,0%, po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego 71,9%)
• Trombocytopenię (72,3%, po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego 61,6%)
• Biegunkę (54,5%, po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego 46,4%)
• Wysypkę (31,7%, po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego 25,0%)
• Zakażenie górnych dróg oddechowych (26,8%)
• Zmęczenie (22,8%, po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego 17,9%)
• Leukopenię (22,8%, po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego 18,8%)
• Niedokrwistość (21,0%, po rozpoczęciu leczenia podtrzymującego 13,8%)

Działania niepożądane w terapii skojarzonej

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim, którzy nie kwalifikują się do przeszczepu, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem (schemat RVd), ciężkimi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej (≥ 5%) niż w grupie Rd były:⁷

• Niedociśnienie tętnicze (6,5%)
• Zakażenie płuc (5,7%)
• Odwodnienie (5,0%)

Najczęstsze działania niepożądane w schemacie RVd obejmowały:⁸

• Zmęczenie (73,7%)
• Neuropatię obwodową (71,8%)
• Trombocytopenię (57,6%)
• Zaparcie (56,1%)
• Hipokalcemię (50,0%)

U pacjentów z nowo rozpoznanym szpiczakiem mnogim niekwalifikujących się do przeszczepu, otrzymujących lenalidomid w skojarzeniu z małymi dawkami deksametazonu (Rd i Rd18), ciężkimi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej (≥ 5%) niż w schemacie MPT były:⁹

• Zapalenie płuc (9,8%)
• Niewydolność nerek (w tym postać ostra) (6,3%)

Działania niepożądane w zespołach mielodysplastycznych

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu u pacjentów z zespołami mielodysplastycznymi określono na podstawie danych od 286 pacjentów uczestniczących w badaniach klinicznych II i III fazy.¹⁰

Ciężkimi działaniami niepożądanymi w tej grupie pacjentów były:¹¹

• Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
• Neutropenia 3. lub 4. stopnia, gorączka neutropeniczna
• Trombocytopenia 3. lub 4. stopnia

Najczęściej obserwowane działania niepożądane w badaniu III fazy obejmowały:¹²

• Neutropenię (76,8%)
• Trombocytopenię (46,4%)
• Biegunkę (34,8%)
• Świąd (25,4%)
• Zaparcie (19,6%)
• Nudności (19,6%)
• Wysypkę (18,1%)
• Zmęczenie (18,1%)
• Skurcze mięśni (16,7%)

Działania niepożądane w chłoniaku z komórek płaszcza

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza określono na podstawie danych od 254 pacjentów uczestniczących w randomizowanym badaniu MCL-002.¹³

Ciężkimi działaniami niepożądanymi obserwowanymi częściej (różnica ≥ 2 punktów procentowych) w grupie otrzymującej lenalidomid niż w grupie kontrolnej były:¹⁴

• Neutropenia (3,6%)
• Zatorowość płucna (3,6%)
• Biegunka (3,6%)

Najczęściej obserwowane działania niepożądane w tej grupie pacjentów obejmowały:¹⁵

• Neutropenię (50,9%)
• Niedokrwistość (28,7%)
• Biegunkę (22,8%)
• Zmęczenie (21,0%)
• Zaparcie (17,4%)
• Gorączkę (16,8%)
• Wysypkę (w tym alergiczne zapalenie skóry) (16,2%)

Warto podkreślić, że w badaniu MCL-002 stwierdzono zwiększone ryzyko wczesnych zgonów, szczególnie u pacjentów z dużym rozmiarem guza przed rozpoczęciem leczenia. W ciągu pierwszych 20 tygodni odnotowano 16/81 (20%) wczesnych zgonów u pacjentów otrzymujących lenalidomid i 2/28 (7%) w grupie kontrolnej.¹⁶

Działania niepożądane w chłoniaku grudkowym

Profil bezpieczeństwa lenalidomidu w skojarzeniu z rytuksymabem u pacjentów z uprzednio leczonym chłoniakiem grudkowym opiera się na danych od 294 pacjentów z badania NHL-007.¹⁷

Ciężkimi działaniami niepożądanymi, które obserwowano najczęściej (różnica co najmniej 1 punktu procentowego) w grupie leczonej według schematu lenalidomid/rytuksymab w porównaniu z grupą placebo/rytuksymab, były:¹⁸

• Gorączka neutropeniczna (2,7%)
• Zatorowość płucna (2,7%)
• Zapalenie płuc (2,7%)

Najczęściej obserwowane działania niepożądane w tej grupie pacjentów obejmowały:¹⁹

• Neutropenię (58,2%)
• Biegunkę (30,8%)
• Leukopenię (28,8%)
• Zaparcie (21,9%)
• Kaszel (21,9%)
• Zmęczenie (21,9%)

Tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych

Poniższa tabela przedstawia najważniejsze działania niepożądane obserwowane podczas leczenia lenalidomidem, z uwzględnieniem częstości występowania i stopnia nasilenia.

Szczególne ostrzeżenia dotyczące działań niepożądanych

Należy zwrócić szczególną uwagę na możliwość wystąpienia zwiększonego ryzyka wczesnych zgonów u pacjentów z chłoniakiem z komórek płaszcza, zwłaszcza u osób z dużym rozmiarem guza przed rozpoczęciem leczenia. W badaniu MCL-002 w ciągu pierwszych 20 tygodni odnotowano 20% wczesnych zgonów w grupie otrzymującej lenalidomid w porównaniu do 7% w grupie kontrolnej.²⁰

Szczególnie istotne jest monitorowanie pod kątem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, która stanowi poważne powikłanie terapii lenalidomidem, zwłaszcza w połączeniu z deksametazonem u pacjentów ze szpiczakiem mnogim.²¹

Powikłania hematologiczne, szczególnie neutropenia i trombocytopenia, wymagają regularnego monitorowania morfologii krwi, zwłaszcza w początkowym okresie leczenia, i mogą wymagać dostosowania dawki lub czasowego przerwania terapii.²²