Działania niepożądane
Dabigatran

Dabigatran eteksylan, stosowany w prewencji i leczeniu zakrzepicy, wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych, z których najczęstszym i najpoważniejszym są krwawienia. W badaniach klinicznych odsetek krwawień wynosił od 10,5% do 19,4% w zależności od wskazania i czasu terapii, z najwyższą częstością w prewencji żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (19,4% w badaniu RE-MEDY). Krwawienia mogą mieć charakter zagrażający życiu i prowadzić do trwałego kalectwa lub zgonu. Ponadto obserwowano zaburzenia hematologiczne, takie jak niedokrwistość (≥1/100 do <1/10), spadek hemoglobiny (≥1/100 do <1/10), małopłytkowość (≥1/1000 do <1/100), neutropenię i agranulocytozę (częstość nieznana). Reakcje immunologiczne, w tym nadwrażliwość, wysypka, świąd, reakcje anafilaktyczne i obrzęk naczynioruchowy, występowały z częstością od rzadkiej do niezbyt częstej.

  1. Działania niepożądane dabigatranu
    1. Krwawienia jako główne działanie niepożądane
    2. Niepożądane zaburzenia hematologiczne
    3. Niepożądane reakcje immunologiczne
  2. Klasyfikacja działań niepożądanych dabigatranu
    1. Tabela działań niepożądanych dabigatranu według częstości występowania
    2. Szczególne zagrożenia związane z krwawieniami
  3. Postępowanie w przypadku działań niepożądanych dabigatranu
    1. Kolejne rozdziały

Działania niepożądane dabigatranu

Dabigatran eteksylan, substancja czynna zawarta m.in. w produkcie leczniczym Dabigatran Etexilate Adamed, jak każdy lek może powodować działania niepożądane, chociaż nie u każdego pacjenta one wystąpią. W badaniach klinicznych substancję tę oceniano u około 64 000 pacjentów, z czego około 35 000 osób otrzymywało dabigatran eteksylan. Działania niepożądane występowały z różną częstością w zależności od wskazania: u około 9% pacjentów po planowych zabiegach wymiany stawu biodrowego lub kolanowego, 22% pacjentów z migotaniem przedsionków leczonych w prewencji udaru i zatorowości systemowej oraz u 14% pacjentów leczonych z powodu żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ).1

Krwawienia jako główne działanie niepożądane

Najczęściej obserwowanym działaniem niepożądanym podczas stosowania dabigatranu eteksylanu były krwawienia, które występowały u około 14% pacjentów leczonych krótkotrwale po operacjach wymiany stawu biodrowego lub kolanowego. W przypadku pacjentów z migotaniem przedsionków długotrwale leczonych w zapobieganiu udarom i zatorowości systemowej odsetek ten wzrastał do 16,6%. U dorosłych pacjentów poddanych leczeniu z powodu zakrzepicy żył głębokich/zatorowości płucnej (ZŻG/ZP) krwawienia obserwowano u 14,4% przypadków.2

W badaniach dotyczących prewencji ZŻG/ZP, odsetek krwawień był jeszcze wyższy – w badaniu RE-MEDY wystąpiły one u 19,4% pacjentów, natomiast w badaniu RE-SONATE u 10,5% pacjentów.3

Należy podkreślić, że chociaż w badaniach klinicznych poważne krwawienia występowały rzadko, nie można wykluczyć wystąpienia dużego lub silnego krwawienia, które niezależnie od lokalizacji może zagrażać życiu pacjenta lub prowadzić do kalectwa, a nawet zgonu.4

Niepożądane zaburzenia hematologiczne

Przy stosowaniu dabigatranu eteksylanu obserwowano zaburzenia hematologiczne, które obejmują:5

  • Niedokrwistość – stan charakteryzujący się zmniejszoną liczbą erytrocytów, co prowadzi do obniżonej zdolności krwi do transportu tlenu
  • Spadek stężenia hemoglobiny – obniżenie poziomu białka zawierającego żelazo, odpowiedzialnego za transport tlenu w erytrocytach
  • Małopłytkowość – zmniejszenie liczby płytek krwi, co może prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawień
  • Spadek hematokrytu – obniżenie stosunku objętości erytrocytów do całkowitej objętości krwi
  • Neutropenia – zmniejszenie liczby neutrofilów, rodzaju białych krwinek odpowiedzialnych za obronę organizmu przed infekcjami
  • Agranulocytoza – poważny spadek liczby granulocytów (rodzaj białych krwinek), co znacząco osłabia układ odpornościowy

5

Niepożądane reakcje immunologiczne

Stosowanie dabigatranu eteksylanu może prowadzić do wystąpienia reakcji immunologicznych u pacjentów, takich jak:6

  • Nadwrażliwość na lek – nieprawidłowa, wzmożona reakcja układu immunologicznego na dabigatran
  • Wysypka – zmiany skórne o różnej morfologii, będące objawem reakcji alergicznej
  • Świąd – nieprzyjemne uczucie swędzenia skóry prowadzące do drapania
  • Reakcja anafilaktyczna – ciężka, zagrażająca życiu ogólnoustrojowa reakcja nadwrażliwości, która wymaga natychmiastowej interwencji medycznej
  • Obrzęk naczynioruchowy – obrzęk podskórnej tkanki łącznej, który może obejmować twarz, usta, język i gardło, potencjalnie zagrażając życiu
  • Pokrzywka – skórna reakcja alergiczna charakteryzująca się występowaniem bąbli o różnej wielkości
  • Skurcz oskrzeli – zwężenie dróg oddechowych na skutek skurczu mięśni gładkich, powodujące trudności w oddychaniu

6

Klasyfikacja działań niepożądanych dabigatranu

Działania niepożądane związane ze stosowaniem dabigatranu eteksylanu zostały zidentyfikowane zarówno podczas badań klinicznych, jak i po wprowadzeniu leku do obrotu. Dotyczą one wskazań obejmujących prewencję żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej po zabiegach wymiany stawu biodrowego lub kolanowego, prewencję udaru i zatorowości systemowej u pacjentów z migotaniem przedsionków oraz leczenie i prewencję zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej (ZŻG/ZP).7

Tabela działań niepożądanych dabigatranu według częstości występowania

Klasyfikacja układów i narządów Działanie niepożądane Częstość występowania
Zaburzenia krwi i układu chłonnego Niedokrwistość Często (≥ 1/100 do < 1/10)
Spadek stężenia hemoglobiny Często (≥ 1/100 do < 1/10)
Małopłytkowość Niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100)
Spadek hematokrytu Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000)
Neutropenia Częstość nieznana
Agranulocytoza Częstość nieznana
Zaburzenia układu immunologicznego Nadwrażliwość na lek Niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100)
Wysypka Niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100)
Świąd Niezbyt często (≥ 1/1 000 do < 1/100)
Reakcja anafilaktyczna Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000)
Obrzęk naczynioruchowy Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000)
Pokrzywka Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000)
Skurcz oskrzeli Częstość nieznana
Zaburzenia układu nerwowego Krwawienie śródczaszkowe Rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000)

8

Szczególne zagrożenia związane z krwawieniami

Krwawienia stanowią najpoważniejsze działanie niepożądane dabigatranu eteksylanu ze względu na jego mechanizm działania jako bezpośredniego inhibitora trombiny. W różnych badaniach klinicznych odsetek pacjentów, u których wystąpiło to działanie niepożądane, wahał się od 10,5% do 19,4%, w zależności od wskazania i czasu trwania terapii.9

Szczególnie niebezpieczne są duże krwawienia, które mogą wystąpić w dowolnej lokalizacji anatomicznej i potencjalnie zagrażać życiu. Mogą prowadzić do trwałego kalectwa, a w skrajnych przypadkach nawet do zgonu pacjenta. Dlatego podczas stosowania dabigatranu eteksylanu konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza w grupach zwiększonego ryzyka.10

Czynniki ryzyka krwawień

Wśród pacjentów stosujących dabigatran eteksylan szczególną uwagę należy zwrócić na czynniki zwiększające ryzyko krwawień, takie jak:

  • Wiek ≥ 75 lat
  • Zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny < 50 ml/min)
  • Niska masa ciała (< 50 kg)
  • Jednoczesne stosowanie leków przeciwpłytkowych lub innych antykoagulantów
  • Zaburzenia hemostazy
  • Choroby wątroby wpływające na przeżycie
  • Przebyte epizody krwawień w wywiadzie

Postępowanie w przypadku działań niepożądanych dabigatranu

W przypadku wystąpienia działań niepożądanych podczas stosowania dabigatranu eteksylanu, a szczególnie w sytuacji zagrażających życiu krwawień, konieczne jest podjęcie natychmiastowych działań. W ciężkich lub zagrażających życiu krwawieniach może być konieczne zastosowanie specyficznego środka odwracającego działanie dabigatranu (idarucizumab).

W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości, takich jak reakcja anafilaktyczna, obrzęk naczynioruchowy czy skurcz oskrzeli, należy natychmiast przerwać stosowanie leku i wdrożyć odpowiednie leczenie przeciwalergiczne. Pacjenci, u których wystąpiły tego typu reakcje, nie powinni w przyszłości otrzymywać dabigatranu eteksylanu.

W sytuacji wystąpienia zaburzeń hematologicznych, takich jak niedokrwistość, małopłytkowość czy neutropenia, należy monitorować morfologię krwi i w razie potrzeby dostosować dawkowanie leku lub rozważyć jego odstawienie, zwłaszcza w przypadku agranulocytozy, która stanowi zagrożenie dla życia pacjenta.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl