Interakcje
Gestoden

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Gestadon, jako składnik złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, może wchodzić w interakcje z wieloma produktami leczniczymi. Interakcje te mogą wpływać na skuteczność antykoncepcyjną lub prowadzić do wystąpienia krwawień śródcyklicznych. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla personelu medycznego, aby zapewnić pacjentkom bezpieczną i skuteczną antykoncepcję hormonalną.¹²

Wpływ induktorów enzymów mikrosomalnych

Interakcje z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne mają szczególne znaczenie, ponieważ mogą zwiększać klirens hormonów płciowych, co może prowadzić do zmniejszenia stężenia gestodenu we krwi, a w konsekwencji do krwawień śródcyklicznych i/lub nieskuteczności metody antykoncepcyjnej.³⁴

Indukcja enzymów może wystąpić już po kilku dniach leczenia. Maksymalna indukcja enzymów zazwyczaj występuje w ciągu kilku tygodni. Po zaprzestaniu leczenia indukcja enzymów może się utrzymywać przez około 4 tygodnie.⁵⁶

Zalecenia postępowania podczas jednoczesnego stosowania leków

W zależności od czasu trwania jednoczesnego leczenia preparatami zawierającymi gestadon oraz innymi produktami leczniczymi stosuje się różne zasady postępowania:

Leczenie krótkoterminowe

Kobiety leczone produktami leczniczymi indukującymi enzymy tymczasowo powinny stosować mechaniczną lub inną metodę antykoncepcji – oprócz stosowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego. Dodatkowe metody mechaniczne muszą być stosowane podczas całego okresu terapii skojarzonej oraz przez 28 dni po zakończeniu leczenia.⁷

Jeśli leczenie trwa dłużej niż przyjmowanie tabletek z bieżącego opakowania złożonego doustnego środka antykoncepcyjnego, następne opakowanie należy rozpocząć zaraz po poprzednim, bez stosowania zwyczajowej przerwy w przyjmowaniu tabletek.⁸⁹

Leczenie długoterminowe

U kobiet długotrwale przyjmujących produkty lecznicze zawierające substancje czynne indukujące enzymy zaleca się stosowanie innej odpowiedniej, niehormonalnej metody zapobiegania ciąży.¹⁰¹¹

Produkty lecznicze zwiększające klirens złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych

Leki te zmniejszają skuteczność preparatów zawierających gestadon poprzez indukcję enzymów. Do najważniejszych z nich należą:¹²¹³

• Leki przeciwpadaczkowe: fenytoina, barbiturany, prymidon, karbamazepina, okskarbamazepina, topiramat, felbamat
• Leki przeciwprątkowe: ryfampicyna, ryfabutyna
• Leki stosowane w leczeniu zakażeń wirusem HIV: rytonawir, newirapina, efawirenz
• Inne leki: bosentan, modafinil, fenylbutazon, deksametazon
• Preparaty ziołowe: ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Leki przeciwgrzybicze: gryzeofulwina

¹⁴¹⁵

Produkty lecznicze zmniejszające klirens złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych

Jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 może zwiększać stężenie estrogenów lub progestagenów, w tym gestodenu, lub obu tych substancji w osoczu.¹⁶ Do tych leków należą:

• Przeciwgrzybicze pochodne azolowe (np. itrakonazol, worykonazol, flukonazol)
• Antagoniści kanału wapniowego (np. werapamil, diltiazem)
• Antybiotyki makrolidowe (np. klarytromycyna, erytromycyna)
• Sok grejpfrutowy

¹⁷

Wykazano, że etorykoksyb w dawkach od 60 do 120 mg/dobę podawany jednocześnie ze złożoną antykoncepcją doustną zawierającą etynyloestradiol powoduje zwiększenie stężenia etynyloestradiolu w osoczu odpowiednio 1,4- do 1,6-krotnie.¹⁸¹⁹

Produkty o zmiennym wpływie na klirens złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych

Podczas jednoczesnego stosowania ze złożonymi doustnymi środkami antykoncepcyjnymi (zawierającymi gestadon), wiele skojarzeń inhibitorów proteazy HIV oraz nienukleozydowych inhibitorów odwrotnej transkryptazy, włączając skojarzenia z inhibitorami HCV, może zwiększać lub zmniejszać stężenie estrogenów lub progestagenów w osoczu. W niektórych przypadkach zmiany te mogą mieć znaczenie kliniczne.²⁰²¹

W przypadku wątpliwości, u kobiet podczas terapii inhibitorami proteazy lub nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy należy stosować dodatkową, mechaniczną metodę antykoncepcji.²²²³

Wpływ gestodenu na inne produkty lecznicze

Doustne środki antykoncepcyjne zawierające gestadon mogą wpływać na metabolizm niektórych innych substancji czynnych. Stężenia osoczowe i tkankowe tych substancji mogą:²⁴

• Zwiększać się (np. cyklosporyna, teofilina, glikokortykosteroidy)
• Zmniejszać się (np. lamotrygina, walproinian)

²⁵²⁶

Dane kliniczne sugerują, że etynyloestradiol (składnik preparatów zawierających gestadon) spowalnia klirens substratów CYP1A2, co prowadzi do niewielkiego (np. teofilina) lub umiarkowanego (np. tizanidyna, melatonina) zwiększenia ich stężenia w osoczu.²⁷²⁸

Interakcje farmakodynamiczne

Szczególnie istotne interakcje farmakodynamiczne występują w przypadku jednoczesnego stosowania preparatów zawierających gestadon z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C.

Podczas badań klinicznych u pacjentów leczonych z powodu zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) produktami leczniczymi zawierającymi ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem oraz dazabuwir z rybawiryną lub bez, zwiększenie aktywności aminotransferaz (AlAT) do wartości ponad pięciokrotnie większych niż górna granica normy występowało znacząco częściej u kobiet stosujących produkty lecznicze zawierające etynyloestradiol, takie jak złożone hormonalne produkty antykoncepcyjne.²⁹

Dodatkowo, również u pacjentów leczonych glekaprewirem z pibrentaswirem lub sofosbuwirem z welpataswirem i woksylaprewirem, obserwowano zwiększenie aktywności AlAT u kobiet stosujących leki zawierające etynyloestradiol, takie jak złożone hormonalne środki antykoncepcyjne.³⁰³¹

Z tego względu, pacjentki stosujące preparaty zawierające gestadon muszą zastosować inną, alternatywną metodę antykoncepcji (np. antykoncepcję zawierającą wyłącznie progestagen lub metody niehormonalne) przed rozpoczęciem terapii tymi połączeniami leków przeciwwirusowych. Stosowanie preparatów zawierających gestadon można wznowić po 2 tygodniach od zakończenia leczenia tymi połączeniami leków przeciwwirusowych.³²³³

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Stosowanie antykoncepcji hormonalnej zawierającej gestadon może wpływać na wyniki niektórych badań laboratoryjnych, w tym na:³⁴³⁵

• Parametry biochemiczne czynności wątroby (w tym zmniejszenie stężenia bilirubiny i aktywności fosfatazy zasadowej)
• Parametry czynności tarczycy (zwiększenie stężenia całkowitego T3 i T4 w wyniku zwiększenia stężenia globuliny wiążącej tyroksynę (TBG), zmniejszony wychwyt wolnego T3 na żywicy)
• Parametry czynności nadnerczy (zwiększenie stężenia kortyzolu w osoczu, zwiększenie stężenia globuliny wiążącej kortyzol, zmniejszenie stężenia siarczanu dehydroepiandrosteronu (DHEAS))
• Parametry czynności nerek (zwiększenie stężenia kreatyniny w osoczu oraz klirensu kreatyniny)
• Stężenie w osoczu białek transportowych, takich jak globuliny wiążące kortykosteroidy
• Stężenia frakcji lipidów/lipoprotein
• Parametry metabolizmu węglowodanów
• Parametry koagulacji i fibrynolizy
• Zmniejszenie stężenia folianów w surowicy

³⁶

Należy podkreślić, że zmienione wyniki badań zazwyczaj mieszczą się w zakresie normy laboratoryjnej.³⁷³⁸

Interakcje z alkoholem

Informacje dotyczące interakcji preparatów zawierających gestadon z alkoholem są ograniczone. Na podstawie dostępnej wiedzy o metabolizmie hormonów steroidowych oraz etanolu można stwierdzić, że:

Alkohol etylowy (etanol) może wpływać na metabolizm hormonów płciowych, w tym gestodenu, poprzez indukcję enzymów wątrobowych, głównie cytochromu P450. Regularne spożywanie alkoholu w większych ilościach może teoretycznie prowadzić do zmniejszenia stężenia gestodenu we krwi, co potencjalnie może wpływać na skuteczność antykoncepcyjną.

Jednorazowe spożycie alkoholu prawdopodobnie nie ma istotnego wpływu na skuteczność antykoncepcyjną preparatów zawierających gestadon. Jednak należy zachować ostrożność, gdyż alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych, takie jak nudności, wymioty czy bóle głowy.

Brak jest bezpośrednich badań klinicznych oceniających wpływ jednoczesnego przyjmowania alkoholu na skuteczność preparatów zawierających gestadon, dlatego zaleca się umiar w spożywaniu alkoholu podczas stosowania tych leków.

Tabela interakcji z gestadonem