Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku Risperidon Vipharm

Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania rysperydonu pochodzą z różnorodnych badań toksykologicznych, genotoksycznych oraz kancerogennych przeprowadzonych na modelach zwierzęcych. Wyniki tych badań dostarczają istotnych informacji na temat potencjalnych zagrożeń związanych ze stosowaniem leku u ludzi, zwłaszcza w kontekście długotrwałej terapii.

Wpływ na układ endokrynny i rozrodczy

W badaniach (pod)przewlekłej toksyczności przeprowadzonych na niedojrzałych płciowo szczurach i psach zaobserwowano zależne od dawki działanie rysperydonu na gruczoły piersiowe oraz układ rozrodczy zarówno u samców jak i samic. Efekty te były bezpośrednio związane ze zwiększonym stężeniem prolaktyny w surowicy krwi, co wynikało z blokowania receptorów dopaminergicznych D2 przez rysperydon. ¹

Badania na kulturach tkankowych sugerują ponadto, że prolaktyna może stymulować rozwój komórek w guzach piersi u ludzi, co ma istotne znaczenie kliniczne przy długotrwałej terapii rysperydonem, szczególnie u pacjentów z predyspozycjami do nowotworów piersi. ²

Wpływ na rozród i rozwój potomstwa

Rysperydon nie wykazywał działania teratogennego na płód w badaniach przeprowadzonych na szczurach i królikach. Nie zaobserwowano zatem bezpośredniego toksycznego wpływu na strukturalny rozwój płodu. ³

Jednakże w badaniach nad wpływem rysperydonu na rozmnażanie u szczurów odnotowano następujące działania niepożądane:

• Zaburzenia zachowań rodziców podczas kojarzenia się w pary
• Zmniejszenie masy urodzeniowej potomstwa
• Obniżenie przeżywalności potomstwa

⁴

Ekspozycja na rysperydon w okresie płodowym u szczurów wiązała się z deficytami funkcji poznawczych obserwowanymi u zwierząt dorosłych. Podobne negatywne oddziaływanie na uczenie się i rozwój motoryczny potomstwa stwierdzono również w przypadku innych leków o działaniu antagonistycznym wobec dopaminy podawanych ciężarnym zwierzętom. ⁵

Toksyczność u młodych zwierząt

W badaniach toksyczności prowadzonych na młodych szczurach zaobserwowano zwiększoną śmiertelność młodych oraz opóźnienie w rozwoju fizycznym. ⁶

W 40-tygodniowym badaniu przeprowadzonym na młodych psach odnotowano opóźnione dojrzewanie płciowe. Na podstawie pomiarów AUC (pole pod krzywą stężenia leku we krwi w czasie) ustalono, że:

• Przy dawce 3,6-krotnie większej od maksymalnej ludzkiej ekspozycji u młodzieży (1,5 mg/dobę) nie obserwowano wpływu na wzrost kości długich
• Wpływ na wzrost kości długich i dojrzewanie płciowe obserwowano przy dawce 15-krotnie większej od maksymalnej ludzkiej ekspozycji u młodzieży

⁷

Potencjał genotoksyczny i kancerogenny

Rysperydon został poddany wielu testom genotoksyczności, w których nie wykazał potencjału genotoksycznego. ⁸

W badaniach nad działaniem rakotwórczym rysperydonu prowadzonych na szczurach i myszach zaobserwowano zwiększoną częstość występowania następujących nowotworów:

• Gruczolaka przysadki (u myszy)
• Gruczolaka trzustki (u szczurów)
• Gruczolaka gruczołów mlecznych (u obu gatunków)

⁹

Występowanie tych guzów można powiązać z przedłużającym się antagonizmem rysperydonu względem receptora D2 i wynikającą z tego hiperprolaktynemią. Należy jednak podkreślić, że znaczenie tych obserwacji dotyczących gryzoni dla oceny ryzyka stosowania rysperydonu u ludzi pozostaje nieznane. ¹⁰

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Modele zwierzęce in vitro i in vivo wykazały, że duże dawki rysperydonu mogą powodować wydłużenie odstępu QT w zapisie elektrokardiograficznym. Efekt ten teoretycznie może zwiększać u pacjentów ryzyko wystąpienia częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes – groźnej dla życia arytmii serca. ¹¹

Zestawienie wyników badań przedklinicznych