Przeciwwskazania stosowania
Chlormadynon octan

Przeciwwskazania stosowania chlormadynonu octanu: Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Chlormadynon octan jest syntetycznym progestagenem stosowanym w hormonalnych środkach antykoncepcyjnych w skojarzeniu z etynyloestradiolem. Produkty lecznicze zawierające tę substancję (jak Madinette czy Symbella w dawce 2 mg chlormadynonu octanu i 0,03 mg etynyloestradiolu) podlegają ścisłym przeciwwskazaniom, które należy uwzględnić przed przepisaniem tej terapii. Znajomość pełnego spektrum przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpieczeństwa pacjentek.^{1 2}

Nadwrażliwość oraz interakcje lekowe

Podstawowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na chlormadynon octan, etynyloestradiol lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. W przypadku wystąpienia reakcji nadwrażliwości należy natychmiast odstawić lek.^{3 4}

Istotnym przeciwwskazaniem jest też jednoczesne stosowanie określonych leków przeciwwirusowych. Preparaty zawierające chlormadynon octan nie powinny być stosowane równocześnie z produktami leczniczymi zawierającymi:

• ombitaswir z parytaprewirem i rytonawirem oraz dasabuwir
• glekaprewir z pibrentaswirem
• sofosbuwir z welpataswirem i woksylaprewirem^{5 6}

Zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Jednym z najważniejszych przeciwwskazań do stosowania chlormadynonu octanu jest zwiększone ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych. Klasyfikacja tych przeciwwskazań obejmuje zarówno choroby żylne jak i tętnicze.^{7 8}

Zakrzepica żylna

Przeciwwskazaniem do stosowania chlormadynonu octanu jest żylna choroba zakrzepowo-zatorowa (VTE), w tym:

• Czynna VTE leczona lekami przeciwzakrzepowymi
• Przebyta VTE (zakrzepica żył głębokich – DVT, zatorowość płucna – PE)
• Znana dziedziczna lub nabyta predyspozycja do VTE, np.:
  • Oporność na aktywne białko C (w tym mutacja czynnika V Leiden)
  • Niedobór antytrombiny III
  • Niedobór białka C
  • Niedobór białka S
• Planowany rozległy zabieg operacyjny związany z długotrwałym unieruchomieniem
• Wysokie ryzyko VTE wynikające z obecności wielu czynników ryzyka^{9 10}

Zakrzepica tętnicza

W odniesieniu do tętniczych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (ATE), przeciwwskazania obejmują:

• Czynne tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe
• Przebyte ATE (np. zawał mięśnia sercowego) lub objawy prodromalne (np. dławica piersiowa)
• Choroby naczyń mózgowych: czynny udar, przebyty udar lub objawy prodromalne w wywiadzie (np. przemijający napad niedokrwienny – TIA)
• Stwierdzona dziedziczna lub nabyta skłonność do ATE, w tym:
  • Hiperhomocysteinemia
  • Obecność przeciwciał antyfosfolipidowych (przeciwciała antykardiolipinowe, antykoagulant toczniowy)
• Migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi w wywiadzie
• Wysokie ryzyko zaburzeń zakrzepowo-zatorowych tętnic z powodu wielu czynników ryzyka lub jednego z poważnych czynników, takich jak:
  • Cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi
  • Ciężkie nadciśnienie tętnicze
  • Ciężka dyslipoproteinemia^{11 12}

Zaburzenia metaboliczne i hormonalne

Chlormadynon octan jest przeciwwskazany u pacjentek z:

• Zaburzeniami metabolizmu węglowodanów:
  • Utrata kontroli nad cukrzycą
  • Niedostatecznie kontrolowana cukrzyca^{13 14}
• Zaburzeniami metabolizmu lipidów:
  • Ciężkie zaburzenia metabolizmu lipidów
  • Ciężka hipertriglicerydemia, szczególnie gdy jest związana z zapaleniem trzustki w wywiadzie^{15 16}
• Zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego:
  • Niekontrolowane nadciśnienie tętnicze
  • Stale utrzymujące się wartości ciśnienia tętniczego powyżej 140/90 mmHg¹⁷

Zaburzenia czynności wątroby

Preparaty zawierające chlormadynon octan nie powinny być stosowane u pacjentek z następującymi problemami wątrobowymi:

• Zapalenie wątroby, żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby (do czasu normalizacji parametrów)
• Uogólniony świąd i zastój żółci, szczególnie jeśli wystąpiły podczas wcześniejszej ciąży lub leczenia estrogenami
• Zespół Dubina-Johnsona, zespół Rotora, zaburzenia wydzielania żółci
• Nowotwory wątroby (łagodne lub złośliwe) obecnie lub w przeszłości
• Silny ból w nadbrzuszu, powiększenie wątroby lub objawy krwawienia do jamy brzusznej^{18 19}

Nowotwory i zaburzenia endokrynologiczne

Chlormadynon octan jest przeciwwskazany w przypadku:

• Obecnie występujących lub przebytych nowotworów hormonozależnych, takich jak:
  • Nowotwory piersi
  • Nowotwory macicy^{20 21}
• Oponiaka lub oponiaka w wywiadzie²²
• Przerostu endometrium^{23 24}

Zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne

Przeciwwskazaniem do stosowania preparatów z chlormadynonem octanem są:

• Pojawiające się po raz pierwszy migrenowe bóle głowy
• Częstsze występowanie nietypowo silnych bólów głowy
• Ostre zaburzenia czucia (np. zaburzenia widzenia lub słuchu)
• Zaburzenia motoryczne, szczególnie niedowład
• Zwiększenie częstości napadów padaczkowych
• Ciężka depresja^{25 26}

Porfiria i inne zaburzenia

Chlormadynon octan nie powinien być stosowany u pacjentek z:

• Pierwszym lub kolejnym epizodem porfirii (wszystkich trzech rodzajów, szczególnie porfirii nabytej)^{27 28}
• Nasileniem otosklerozy podczas wcześniejszej ciąży^{29 30}

Zaburzenia cyklu miesiączkowego i krwawienia

Stosowanie preparatów zawierających chlormadynon octan jest przeciwwskazane w przypadku:

• Braku krwawienia miesiączkowego o niewyjaśnionej przyczynie
• Krwawienia z dróg rodnych o niewyjaśnionej etiologii^{31 32}

Szczególne przypadki kliniczne

Należy zwrócić uwagę, że przeciwwskazaniem do stosowania chlormadynonu octanu może być również obecność jednego poważnego czynnika ryzyka lub kilku czynników ryzyka zakrzepicy tętniczej lub żylnej. W takiej sytuacji należy indywidualnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka stosowania preparatu.³³

W przypadku wystąpienia któregokolwiek z powyższych przeciwwskazań po raz pierwszy w trakcie stosowania preparatu z chlormadynonem octanem, lek należy natychmiast odstawić.^{34 35}