Działania niepożądane
Systen Sequi 1. Systen 50: 3,2 mg, 2. Systen Conti: 3,2 mg + 11,2 mg
Produkt leczniczy Systen Sequi to terapia hormonalna menopauzalna składająca się z dwóch systemów transdermalnych: Systen 50, uwalniającego 50 µg estradiolu/24h (3,2 mg estradiolu półwodnego), oraz Systen Conti, uwalniającego 50 µg estradiolu i 170 µg noretysteronu octanu/24h (3,2 mg estradiolu półwodnego i 11,2 mg noretysteronu octanu). W badaniach klinicznych na 165 pacjentkach najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były reakcje w miejscu podania (14,6%), ból głowy (7,9%), ból piersi (6,1%) oraz depresja (5,5%). Działania niepożądane obejmują szeroki zakres objawów, od zaburzeń psychicznych, neurologicznych, naczyniowych, po zmiany skórne i zaburzenia układu rozrodczego, z różną częstością występowania, od bardzo często do bardzo rzadko. Dodatkowo, terapia hormonalna wiąże się z podwyższonym ryzykiem nowotworów, w tym raka piersi, endometrium i jajnika, a także zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) oraz udaru niedokrwiennego, szczególnie w pierwszym roku stosowania i u kobiet powyżej 60 roku życia.
Działania niepożądane leku Systen Sequi
Produkt leczniczy Systen Sequi składa się z dwóch systemów transdermalnych: Systen 50 (zawierający 3,2 mg estradiolu półwodnego, uwalniający 50 mikrogramów estradiolu/24h) oraz Systen Conti (zawierający 3,2 mg estradiolu półwodnego i 11,2 mg noretysteronu octanu, uwalniający 50 mikrogramów estradiolu i 170 mikrogramów noretysteronu octanu/24h).1
Profil bezpieczeństwa w badaniach klinicznych
Bezpieczeństwo stosowania produktu leczniczego Systen Sequi oceniano u 165 pacjentek w dwóch badaniach klinicznych. Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi (występującymi u ≥5% pacjentek) były: reakcja w miejscu podania (14,6%), ból głowy (7,9%), ból piersi (6,1%) oraz depresja (5,5%).2
Kategorie częstości występowania działań niepożądanych
Działania niepożądane sklasyfikowano według następujących kategorii częstości:3
- Bardzo często (≥1/10)
- Często (≥1/100 do <1/10)
- Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100)
- Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000)
- Bardzo rzadko (<1/10 000)
- Nieznana (nie można określić częstości na podstawie dostępnych danych)
Szczegółowa tabela działań niepożądanych
Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane zgłaszane podczas stosowania produktu leczniczego Systen Sequi w badaniach klinicznych oraz po wprowadzeniu do obrotu, jak również działania niepożądane stwierdzone w badaniach klinicznych produktu Systen 50 (sam estradiol).4
| Klasyfikacja układów i narządów | Bardzo często (≥1/10) | Często (≥1/100 do <1/10) | Niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100) | Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) | Nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | Drożdżyca | ||||
| Nowotwory łagodne, złośliwe i nieokreślone | Nowotwór piersi, włókniako-gruczolak piersi | Rak endometrium | |||
| Zaburzenia układu immunologicznego | Nadwrażliwość | ||||
| Zaburzenia psychiczne | Depresja, bezsenność, chwiejność emocjonalna, nerwowość | Zmniejszone libido, zwiększone libido | Wahania nastroju | ||
| Zaburzenia układu nerwowego | Migrena, ból głowy | Zawroty głowy, parestezje, zaburzenia koncentracji | Incydent mózgowo-naczyniowy, padaczka* | ||
| Zaburzenia serca | Kołatanie serca | ||||
| Zaburzenia naczyniowe | Nadciśnienie | Zakrzepica żył głębokich, zakrzepica* | |||
| Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia | Zatorowość płucna | ||||
| Zaburzenia żołądka i jelit | Ból brzucha, zaburzenia żołądka i jelit, biegunka*, wzdęcia*, nudności | Wzdęcie brzucha | |||
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Kamica żółciowa | ||||
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Świąd, wysypka rumieniowa | Wysypka*, zespół Stevens-Johnson’a | |||
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Ból stawów, ból pleców, ból mięśni* | ||||
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Ból piersi, bolesne miesiączkowanie, obfite miesiączkowanie, zaburzenia miesiączkowania | Powiększenie piersi, hiperplazja endometrium, krwawienie z macicy | |||
| Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania | Rumień w miejscu podania, świąd w miejscu podania, wysypka w miejscu podania, reakcja w miejscu podania | Ból*, obrzęk, złe samopoczucie | Obrzęk uogólniony, zmęczenie | Obrzęk obwodowy*, obrzęk w miejscu podania* | |
| Badania diagnostyczne | Zwiększenie masy ciała |
* Dodatkowe działania niepożądane zgłaszane w badaniach klinicznych produktu Systen 50 (estradiol).5
Działania niepożądane stwierdzone przy innej złożonej HTZ
Poniższa tabela przedstawia działania niepożądane obserwowane u pacjentek stosujących inne złożone hormonalne terapie zastępcze (HTZ).6
| Klasyfikacja układów i narządów | Częstość występowania | Działanie niepożądane |
|---|---|---|
| Zaburzenia układu nerwowego | Niezbyt często | Zawroty głowy |
| Zaburzenia naczyniowe | Niezbyt często | Żylaki |
| Zaburzenia żołądka i jelit | Często | Dyspepsja |
| Niezbyt często | Wymioty | |
| Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych | Rzadko | Zaburzenia pęcherzyka żółciowego |
| Bardzo rzadko | Żółtaczka cholestatyczna | |
| Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej | Często | Trądzik, sucha skóra |
| Niezbyt często | Odbarwienie skóry | |
| Nieznana | Łysienie | |
| Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej | Często | Ból kończyn |
| Rzadko | Miastenia | |
| Zaburzenia układu rozrodczego i piersi | Bardzo często | Tkliwość piersi |
| Często | Skurcze macicy, zakażenie pochwy | |
| Rzadko | Mięśniak macicy, torbiel jajowodu, polipy wewnątrzszyjkowe | |
| Badania diagnostyczne | Niezbyt często | Zwiększenie aktywności aminotransferaz |
Najważniejsze ryzyko związane ze stosowaniem HTZ
Ryzyko raka piersi
U kobiet stosujących leczenie skojarzone estrogenami z progestagenem przez ponad 5 lat obserwuje się maksymalnie 2-krotny wzrost ryzyka raka piersi. Natomiast u pacjentek stosujących terapię samymi estrogenami wzrost ryzyka jest mniejszy niż w przypadku leczenia skojarzonego. Wielkość ryzyka jest uzależniona od czasu stosowania produktu leczniczego.7
Metaanaliza prospektywnych badań wykazała następujące ryzyko:8
| Oszacowane dodatkowe ryzyko raka piersi po 5 latach leczenia u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²) | |||
|---|---|---|---|
| Wiek na początku HTZ (lata) | Zapadalność na 1000 kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ, w okresie 5 lat (50–54 lata)* | Współczynnik ryzyka | Dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ po 5 latach |
| 50 | 13,3 | HTZ estrogenowa: 1,2 | 2,7 |
| 50 | 13,3 | Skojarzenie estrogen-progestagen: 1,6 | 8,0 |
* Na podstawie wyjściowej zapadalności w Anglii w 2015 r. u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²).9
| Oszacowane dodatkowe ryzyko raka piersi po 10 latach leczenia u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²) | |||
|---|---|---|---|
| Wiek na początku HTZ (lata) | Zapadalność na 1000 kobiet, które nigdy nie stosowały HTZ, w okresie 10 lat (50–59 lat)* | Współczynnik ryzyka | Dodatkowe przypadki na 1000 kobiet stosujących HTZ po 10 latach |
| 50 | 26,6 | HTZ estrogenowa: 1,3 | 7,1 |
| 50 | 26,6 | Skojarzenie estrogen-progestagen: 1,8 | 20,8 |
* Na podstawie wyjściowej zapadalności w Anglii w 2015 r. u kobiet z BMI równym 27 (kg/m²).10
Badania amerykańskie WHI wykazały następujące wyniki:11
| Przedział wiekowy (lata) | Częstość występowania na 1000 kobiet w grupie placebo przez 5 lat stosowania | Współczynnik ryzyka i 95% CI | Liczba dodatkowych przypadków na 1000 pacjentek stosujących HTZ przez 5 lat (95% CI) |
|---|---|---|---|
| Terapia samymi skoniugowanymi estrogenami końskimi (CEE) | |||
| 50-79 | 21 | 0,8 (0,7 – 1,0) | -4 (-6 – 0)* |
| Terapia estrogenami w skojarzeniu z progestagenem (CEE+MPA) | |||
| 50-79 | 14 | 1,2 (1,0 – 1,5) | +4 (0 – 9) |
*Badanie WHI u kobiet po usunięciu macicy, w którym nie obserwowano wzrostu ryzyka raka piersi.12
Ryzyko raka endometrium
U kobiet po menopauzie z zachowaną macicą ryzyko wystąpienia raka endometrium wynosi około 5 na każde 1000 kobiet niestosujących HTZ. Stosowanie samych estrogenów znacząco zwiększa to ryzyko – od 10 do 60 dodatkowych przypadków na 1000 kobiet w wieku 50-65 lat w zależności od czasu leczenia i dawki estrogenu.13
Dodanie progestagenu do terapii estrogenowej przez minimum 12 dni w każdym cyklu może zapobiec temu wzrostowi ryzyka. Badanie MWS wykazało, że 5-letnie stosowanie HTZ opartej na skojarzeniu estrogenów z progestagenami (zarówno w terapii sekwencyjnej, jak i ciągłej) nie powodowało wzrostu ryzyka raka endometrium [współczynnik ryzyka 1,0 (0,8 – 1,2)].14
Ryzyko raka jajnika
Długotrwałe stosowanie HTZ (zarówno samymi estrogenami, jak i skojarzeniem estrogenów z progestagenem) wiąże się z nieznacznym wzrostem ryzyka wystąpienia raka jajnika. Metaanaliza 52 badań epidemiologicznych wykazała zwiększone ryzyko raka jajnika u kobiet aktualnie stosujących HTZ w porównaniu z kobietami, które nigdy nie stosowały HTZ (RR 1,43; 95% CI 1,31- 1,56).15
U kobiet w wieku 50-54 lat stosujących HTZ, dodatkowy przypadek raka jajnika wystąpi u około 1 na 2000 użytkowniczek. Wśród kobiet w tym samym wieku, które nie stosują HTZ, rak jajnika zostanie zdiagnozowany u około 2 kobiet na 2000 w ciągu 5 lat.16
Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej
HTZ wiąże się z 1,3-3-krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ), obejmującej zakrzepicę żył głębokich lub zatorowość płucną. Zjawisko to występuje częściej w pierwszym roku stosowania HTZ.17
Wyniki badań WHI pokazują:18
| Przedział wiekowy (lata) | Częstość występowania na 1000 kobiet w grupie placebo przez 5 lat | Współczynnik ryzyka i 95% CI | Liczba dodatkowych przypadków na 1000 pacjentek stosujących HTZ przez 5 lat (95% CI) |
|---|---|---|---|
| Doustne leczenie samymi estrogenami* | |||
| 50-59 | 7 | 1,2 (0,6-2,4) | 1 (-3 – 10) |
| Doustne leczenie skojarzone estrogenami z progestagenem | |||
| 50-59 | 4 | 2,3 (1,2 – 4,3) | 5 (1 – 13) |
*Badanie prowadzone z udziałem kobiet z usuniętą macicą.19
Ryzyko chorób sercowo-naczyniowych
Ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca jest nieznacznie zwiększone u pacjentek stosujących HTZ opartą na leczeniu skojarzonym estrogenami z progestagenem w wieku powyżej 60 lat.20
Ryzyko udaru
Stosowanie HTZ (zarówno samymi estrogenami, jak i w leczeniu skojarzonym) wiąże się z maksymalnie 1,5-krotnym wzrostem względnego ryzyka wystąpienia udaru niedokrwiennego. Ryzyko udaru krwotocznego nie wzrasta podczas stosowania HTZ.21
Względne ryzyko udaru nie zależy od wieku ani czasu stosowania, jednak ponieważ ryzyko wyjściowe jest silnie zależne od wieku, całkowite ryzyko udaru u kobiet stosujących HTZ wzrasta wraz z wiekiem.22
Połączone wyniki z badań WHI pokazują następujące wyniki dotyczące ryzyka udaru niedokrwiennego:23
| Przedział wiekowy (lata) | Częstość występowania na 1000 kobiet w grupie placebo przez 5 lat | Współczynnik ryzyka i 95% CI | Liczba dodatkowych przypadków na 1000 pacjentek stosujących HTZ przez 5 lat (95% CI) |
|---|---|---|---|
| 50-59 | 8 | 1,3 (1,1- 1,6) | 3 (1-5) |
* Nie wprowadzono rozróżnienia pomiędzy udarem niedokrwiennym a udarem krwotocznym.24
Inne działania niepożądane związane z terapią estrogenowo-progestagenową
- Choroba pęcherzyka żółciowego
- Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: ostuda, rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, plamica naczyniowa
- Prawdopodobne otępienie w wieku powyżej 65 lat
- Zespół suchego oka
- Zmiana składu filmu łzowego
25
Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych
Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem:
Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych
Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych
Al. Jerozolimskie 181C
02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl
26
Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.27
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania