Leki w grupie
„leki progestagenowe”

Leki progestagenowe to grupa leków hormonalnych, które zawierają wyłącznie syntetyczne analogi progesteronu (progestageny), bez zawartości estrogenów. Działają one głównie poprzez hamowanie owulacji, zagęszczanie śluzu szyjkowego, co utrudnia penetrację plemników, oraz zmiany w endometrium, które utrudniają implantację zarodka. Stanowią ważną alternatywę dla kobiet, które nie mogą lub nie powinny stosować leków zawierających estrogeny.

Do najważniejszych progestagenów stosowanych w monoterapii należą: noretysteron, lewonorgestrel, dezogestrel, drospirenon, dienogest, i medroksyprogesteron. Na polskim rynku dostępne są m.in. takie preparaty jak: Cerazette, Slinda (dezogestrel), Azalia (dezogestrel), Ovidon (noretysteron), Depo-Provera (medroksyprogesteron), Mirena, Levosert (systemy wewnątrzmaciczne z lewonorgestrelem), oraz Jadlene, Azalia, Femoston (tabletki doustne).

Leki progestagenowe dzielą się na kilka podgrup w zależności od drogi podania: tabletki doustne (minipigułki progestagenowe), wkładki wewnątrzmaciczne uwalniające progestagen (np. Mirena), implanty podskórne (np. Implanon/Nexplanon zawierający etonogestrel), iniekcje domięśniowe (np. Depo-Provera zawierająca medroksyprogesteron) oraz krążki dopochwowe (np. Ornibel).

Główne zalety stosowania leków progestagenowych obejmują możliwość stosowania u kobiet z przeciwwskazaniami do przyjmowania estrogenów (np. z chorobami zakrzepowo-zatorowymi, migreną z aurą, po 35 roku życia i palących tytoń), mniejsze ryzyko działań niepożądanych związanych z estrogenami, oraz możliwość stosowania podczas karmienia piersią. Ponadto, wiele form progestagenowych (jak systemy wewnątrzmaciczne) oferuje długotrwałą antykoncepcję bez konieczności codziennego przyjmowania tabletek.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków progestagenowych obejmują nieregularne krwawienia i plamienia (zwłaszcza w początkowym okresie stosowania), które mogą utrzymywać się przez dłuższy czas, ryzyko rozwoju torbieli czynnościowych jajników, potencjalny negatywny wpływ na profil lipidowy, oraz – w przypadku niektórych progestagenów – niewielki wzrost ryzyka zachorowania na raka piersi. Ponadto, nie chronią one przed chorobami przenoszonymi drogą płciową, a ich skuteczność antykoncepcyjna może być mniejsza niż w przypadku preparatów złożonych (estrogenowo-progestagenowych).