rak piersi
Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet, charakteryzującym się niekontrolowanym wzrostem komórek wywodzących się z nabłonka przewodów lub zrazików gruczołu sutkowego. Stanowi heterogenną grupę schorzeń o różnym przebiegu klinicznym, morfologii i odpowiedzi na leczenie.
W klasyfikacji molekularnej wyróżnia się kilka głównych podtypów: luminalny A, luminalny B, HER2-dodatni oraz potrójnie ujemny. Podtypy te różnią się ekspresją receptorów estrogenowych (ER), progesteronowych (PR) oraz statusem białka HER2, co determinuje wybór optymalnej strategii terapeutycznej.
Diagnostyka raka piersi obejmuje badania obrazowe (mammografia, USG, MRI), badania histopatologiczne materiału biopsyjnego oraz ocenę statusu receptorów i markerów molekularnych. Leczenie jest wielokierunkowe i może obejmować chirurgię, radioterapię, chemioterapię, hormonoterapię oraz leczenie celowane, w tym przeciwciała monoklonalne.
Wprowadzenie programów przesiewowych, nowoczesnych metod diagnostycznych oraz innowacyjnych terapii znacząco poprawiło rokowanie pacjentek z rakiem piersi. Pięcioletnie przeżycie we wczesnych stadiach choroby przekracza obecnie 90%. Kluczowe znaczenie ma wczesne wykrycie nowotworu oraz indywidualizacja leczenia w oparciu o charakterystykę molekularną guza.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Lenzetto 1,53 mg/dawkę
Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania Lenzetto (estradiol 1,53 mg/dawkę, aerozol przezskórny) nie wykazały ryzyka wykraczającego poza znane profile bezpieczeństwa estradiolu i jego estrów. Badania na zwierzętach potwierdziły zwiększoną częstość nowotworów hormonozależnych, zwłaszcza w gruczole piersiowym, układzie rozrodczym żeńskim i męskim oraz wątrobie, co wymaga monitorowania zgodnie z punktem 4.4 ChPL. Ponadto, estradiol i walerian estradiolu wykazały teratogenne działanie, w tym letalność zarodkową, wady rozwojowe układu moczowo-płciowego oraz feminizację płodów męskich, co stanowi przeciwwskazanie do stosowania w ciąży. Substancja pomocnicza, salicylan oktylu (8,5% w produkcie), wykazuje niską toksyczność ostrą i podprzewlekłą, brak fototoksyczności, alergii fotokontaktowej oraz mutagenności i klastogenności, co potwierdza jej bezpieczeństwo stosowania u ludzi.
aerozol przezskórny, aktywność hormonalna, działanie embriotoksyczne, działanie fotoklastogenne, działanie fotomutagenne, działanie klastogenne, działanie mutagenne, działanie rakotwórcze, działanie teratogenne, estradiol półwodny, feminizacja płodu, fototoksyczność, genotoksyczność, przenikanie przezskórne, rak jąder, rak macicy, rak piersi, rak wątroby, substancja czynna, toksyczność ostra, toksyczność podprzewlekła, wady układu moczowo-płciowego, zaburzenia hormonalne, zaburzenia rozrodu - Leksykon substancji czynnych
Dienogest – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Dienogest, będący progestagenem stosowanym zarówno w monoterapii (2 mg), jak i w połączeniu z estrogenami, wymaga indywidualnej oceny stosunku korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii. U pacjentek z gruczolistością lub mięśniakami macicy może dojść do nasilenia krwawień, co w ciężkich przypadkach prowadzi do niedokrwistości. Zmiany w profilu krwawień menstruacyjnych, takie jak nieregularne krwawienia śródcykliczne lub brak miesiączki, są częste. Ryzyko sercowo-naczyniowe, w tym udaru i zawału, jest związane głównie z wiekiem, nadciśnieniem i paleniem, a stosowanie dienogestu może nieznacznie zwiększać ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE), szczególnie u pacjentek z dodatnim wywiadem rodzinnym, otyłością (BMI >30 kg/m²), długotrwałym unieruchomieniem lub po dużych zabiegach chirurgicznych. W przypadku planowanych operacji zaleca się przerwanie terapii co najmniej 4 tygodnie wcześniej i niewznawianie jej przed upływem 2 tygodni od odzyskania sprawności ruchowej. Wystąpienie objawów zakrzepowych wymaga natychmiastowego odstawienia leku.
ból miednicy, choroba Leśniowskiego-Crohna, ciąża pozamaciczna, cukrzyca, depresja, dienogest, dyslipoproteinemia, gęstość mineralna kości, gruczolistość macicy, guz wątroby, hiperhomocysteinemia, insulinooporność, krwawienie do jamy brzusznej, mięśniak macicy, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, osteoporoza, ostuda, pęcherzyk jajnikowy, progestagen, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, torbiel czynnościowa jajnika, udar mózgu, wada zastawkowa serca, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenia zakrzepowe, zachowanie samobójcze, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złamanie, żółtaczka zastoinowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Femoston mini
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z zastosowaniem preparatu Femoston mini (0,5 mg estradiolu półwodnego + 2,5 mg dydrogesteronu) powinna być inicjowana wyłącznie u pacjentek z objawami menopauzy istotnie obniżającymi jakość życia, po dokładnej ocenie bilansu korzyści i ryzyka. Zaleca się coroczną rewizję tego bilansu oraz kontynuację terapii tylko tak długo, jak korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z historią mięśniaków macicy, endometriozy, zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, nadciśnienia tętniczego, chorób wątroby, cukrzycy, migren, tocznia rumieniowatego, rozrostu endometrium, padaczki, astmy, otosklerozy czy oponiaka, gdyż Femoston mini może nasilać te stany. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykonanie szczegółowego wywiadu oraz badania przedmiotowego, w tym oceny narządów miednicy i gruczołów piersiowych, a także regularne monitorowanie podczas leczenia, w tym badania obrazowe zgodne z aktualnymi wytycznymi.
astma, choroba wątroby, cukrzyca, dydrogesteron, endometrioza, estradiol półwodny, gruczolak wątroby, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, mięśniak gładki, migrena, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, nowotwór estrogenozależny, oponiak, otoskleroza, padaczka, przedwczesna menopauza, rak piersi, rozrost endometrium, toczeń rumieniowaty układowy, włókniakomięśniak macicy, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – NanoSPECT 0,5 mg
NanoSPECT to zestaw do sporządzania preparatu radiofarmaceutycznego zawierający nanokoloidalną albuminę ludzką (0,5 mg), stosowany w diagnostyce obrazowej, wymagający podania przez wykwalifikowany personel medyczny. Dawkowanie zależy od rodzaju badania: scyntygrafia szpiku kostnego wymaga 185-500 MBq dożylnie, obrazowanie ognisk zapalnych 370-500 MBq dożylnie, a obrazowanie układu limfatycznego 20-110 MBq podskórnie na miejsce wstrzyknięcia. W diagnostyce węzłów wartowniczych dawki różnią się w zależności od lokalizacji nowotworu, np. czerniak 10-120 MBq śródskórnie, rak piersi 5-200 MBq w kilku dawkach, rak gruczołu krokowego 65-400 MBq pod kontrolą USG, rak prącia 40-130 MBq, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej 15-120 MBq, a rak sromu 60-120 MBq, podawane odpowiednio śródskórnie, podskórnie lub do/wokół guza.
badanie obrazowe, czerniak, diagnostyka węzłów wartowniczych, Europejskie Towarzystwo Medycyny Nuklearnej, kontrola USG, mapowanie węzłów wartowniczych, nanokoloidalna albumina ludzka, narażenie na promieniowanie, obrazowanie ognisk zapalnych, obrazowanie układu limfatycznego, preparat radiofarmaceutyczny, rak gruczołu krokowego, rak piersi, rak płaskonabłonkowy jamy ustnej, rak prącia, rak sromu, scyntygrafia szpiku kostnego, tkanka śródmiąższowa, wstrzyknięcie podskórne, wstrzyknięcie śródskórne, zabieg operacyjny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon substancji czynnych
Gestoden – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Stosowanie złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych zawierających gestoden wiąże się z istotnie zwiększonym ryzykiem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) w porównaniu do preparatów zawierających lewonorgestrel, norgestimat lub noretisteron. Ryzyko to wynosi około 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie dla gestodenu, podczas gdy dla lewonorgestrelu jest to około 6 przypadków, a u kobiet nie stosujących antykoncepcji – około 2 przypadki na 10 000. Ryzyko jest największe w pierwszym roku stosowania oraz może się zwiększać po przerwie w stosowaniu ≥4 tygodni. Dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak otyłość (BMI >30 kg/m²), unieruchomienie, zabiegi chirurgiczne, dodatni wywiad rodzinny, wiek >35 lat oraz choroby współistniejące (np. nowotwory, toczeń rumieniowaty układowy) znacząco potęgują ryzyko ŻChZZ, co może wymagać przeciwwskazania do stosowania gestodenu. Należy szczegółowo informować pacjentki o objawach zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku ich wystąpienia.
BMI, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, dyslipoproteinemia, gestoden, hiperhomocysteinemia, hipertriglicerydemia, HPV, incydent naczyniowo-mózgowy, krwioplucie, lewonorgestrel, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, noretisteron, norgestimat, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Testosteron undekanonian – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Testosteron undekanionian, aktywny składnik preparatu Undestor Testocaps, wymaga ścisłego monitorowania klinicznego i laboratoryjnego podczas terapii. Przed rozpoczęciem leczenia konieczne jest wykonanie badania lekarskiego oraz regularne oznaczanie stężenia testosteronu, hematokrytu, hemoglobiny, PSA oraz badanie per rectum gruczołu krokowego. Kontrole te powinny odbywać się kwartalnie przez pierwszy rok terapii, a następnie corocznie. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z chorobami współistniejącymi, takimi jak rak piersi, nadnerczak, choroby serca, wątroby, nerek, nadciśnienie tętnicze, padaczka czy migrena, ze względu na ryzyko powikłań, w tym obrzęków, hiperkalcemii oraz pogorszenia stanu klinicznego. Testosteron może również wpływać na ciśnienie tętnicze oraz interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi i przeciwzakrzepowymi, co wymaga ścisłego monitorowania parametrów krzepnięcia i ewentualnej korekty dawek leków.
badanie lekarskie, badanie per rectum, bezdech senny, biegunka, choroba niedokrwienna serca, ciśnienie tętnicze krwi, cukrzyca, czerwienica, dojrzewanie płciowe, działanie niepożądane, hematokryt, hiperkalcemia, kostnienie chrząstek nasadowych, łagodny rozrost gruczołu krokowego, leczenie przeciwzakrzepowe, lek przeciwcukrzycowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadnerczak, niestrawność, niewydolność serca, niewydolność wątroby, objaw odstawienny, olej rycynowy, otyłość, padaczka, parametry krzepnięcia, pochodne kumaryny, profil lipidowy, przerzuty nowotworowe, przewlekła choroba płuc, rak gruczołu krokowego, rak oskrzeli, rak piersi, reakcja alergiczna, steroid anaboliczno-androgenny, stężenie testosteronu, swoisty antygen sterczowy, testosteron undekanionian, testy czynnościowe wątroby, tolerancja glukozy, trombofilia, uszkodzenie wątroby, zaburzenie psychiczne, zakrzepica oka, zakrzepica żył głębokich, zastoinowa niewydolność serca, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zdarzenie zakrzepowe, żółcień pomarańczowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Implanon NXT
Implant podskórny Implanon NXT zawiera 68 mg etonogestrelu i wymaga szczegółowej oceny korzyści i ryzyka przed zastosowaniem, zwłaszcza u pacjentek z chorobami wątroby, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, historią zakrzepicy czy tendencją do ostudy. Ryzyko raka piersi jest nieznacznie podwyższone podczas stosowania hormonalnych środków antykoncepcyjnych, w tym produktów zawierających wyłącznie progestageny, i zależy głównie od wieku pacjentki. W trakcie terapii należy monitorować ciśnienie tętnicze, tolerancję glukozy oraz objawy depresji. Istotne jest także regularne kontrolowanie lokalizacji implantu, gdyż zgłaszano przypadki jego przemieszczenia, w tym do naczyń krwionośnych, co może wymagać interwencji chirurgicznej. Skuteczność antykoncepcyjna może być obniżona u kobiet z nadwagą w trzecim roku stosowania, co może wymagać wcześniejszej wymiany implantu.
amenorrhea, cholestaza, ciąża pozamaciczna, depresja, dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, etonogestrel, insulinooporność obwodowa, kamica żółciowa, nadciśnienie tętnicze, nieregularne krwawienie, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pęcherzyk jajnikowy, pląsawica Sydenhama, porfiria, progestagen, przemieszczenie implantu, rak piersi, tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, torbiel jajnika, udar mózgu, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złamanie implantu, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vastaloma 250 mg/5 ml
Fulwestrant (Vastaloma 250 mg/5 ml) stosowany w monoterapii zaawansowanego raka piersi wykazuje profil bezpieczeństwa oparty na danych z badań klinicznych (CONFIRM, FINDER 1 i 2, NEWEST, FALCON). Najczęstsze działania niepożądane to odczyny w miejscu podania, astenia, nudności oraz podwyższenie aktywności enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT, fosfataza alkaliczna). W badaniu FALCON bóle mięśniowo-szkieletowe i stawów wystąpiły u 31,2% pacjentek, pojawiając się głównie w pierwszych 3 miesiącach terapii, jednak bez konieczności modyfikacji leczenia. Inne często obserwowane działania to uderzenia gorąca, nudności, wysypka, bóle pleców, krwawienia z pochwy oraz neuropatia obwodowa. Częstość występowania działań niepożądanych klasyfikowano jako bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10) i niezbyt często (≥1/1000 do <1/100).
anastrozol, astenia, biegunka, ból głowy, ból mięśniowo-stawowy, ból pleców, enzymy wątrobowe, fosfataza zasadowa, fulwestrant, gamma-glutamylotranspeptydaza, gorączka neutropeniczna, hiperbilirubinemia, jadłowstręt, kandydoza pochwy, krwawienie z pochwy, leukopenia, łysienie, małopłytkowość, nasilone łzawienie, nerwoból, neuropatia obwodowa, neutropenia, niedokrwistość, niewydolność wątroby, nudności, palbocyklib, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rwa kulszowa, spadek apetytu, uderzenie gorąca, wymioty, wysypka, zaburzenie smaku, zakażenie dróg moczowych, zapalenie jamy ustnej, zapalenie wątroby, zmęczenie, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Gemcytabina – Dawkowanie i sposób podawania
Gemcytabina jest podawana wyłącznie pod nadzorem lekarza specjalizującego się w chemioterapii przeciwnowotworowej i dobrze tolerowana podczas 30-minutowej infuzji dożylnej, możliwa do stosowania u pacjentów ambulatoryjnych. Dawkowanie zależy od rodzaju nowotworu, schematu leczenia (monoterapia lub terapia skojarzona) oraz indywidualnej tolerancji. W monoterapii zalecana dawka wynosi 1000 mg/m² powierzchni ciała (pc.) podawana raz w tygodniu, natomiast w terapii skojarzonej z cisplatyną stosuje się 1000 mg/m² pc. w 1., 8. i 15. dniu 28-dniowego cyklu, z cisplatyną 70 mg/m² pc. lub 75-100 mg/m² pc. w 1. dniu 21-dniowego cyklu. W skojarzeniu z paklitakselem podaje się paklitaksel 175 mg/m² pc. w 3-godzinnej infuzji oraz gemcytabinę 1250 mg/m² pc. w 1. i 8. dniu 21-dniowego cyklu. W terapii z karboplatyną gemcytabina podawana jest w dawce 1000 mg/m² pc. w 1. i 8. dniu 21-dniowego cyklu, a karboplatyna do uzyskania AUC 4,0 mg/ml•min. Przed każdą dawką należy oznaczyć liczbę płytek krwi (≥100 000 x 10⁶/l) i granulocytów (≥1500 x 10⁶/l).
bezwzględna liczba granulocytów, chemioterapia przeciwnowotworowa, cisplatyna, gemcytabina, gorączka neutropeniczna, granulocyty, infuzja dożylna, karboplatyna, monoterapia, niedrobnokomórkowy rak płuca, paklitaksel, płytki krwi, rak jajnika, rak pęcherza moczowego, rak piersi, rak trzustki, rekonstytucja, roztwór chlorku sodu, terapia skojarzona, toksyczność hematologiczna, toksyczność niehematologiczna, wynaczynienie, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Fulvestrant Sandoz 250 mg/5 ml
Dane przedkliniczne fulwestrantu wskazują na niską toksyczność po jednorazowym podaniu oraz dobrą tolerancję różnych postaci leku przy dawkach wielokrotnych u zwierząt. Reakcje lokalne w miejscu wstrzyknięcia, takie jak zapalenie mięśni i ziarniniaki, były głównie efektem działania substancji pomocniczych, z nasileniem zapalenia u królików w porównaniu do soli fizjologicznej. Działania toksyczne obserwowane u szczurów i psów po podaniu domięśniowym wiązały się z aktywnością antyestrogenową fulwestrantu, obejmując zmiany w żeńskim układzie rozrodczym oraz inne narządy wrażliwe na hormony. U psów po 12-miesięcznej terapii odnotowano zapalenie tętnic. W badaniach kardiologicznych u psów stwierdzono niewielkie zmiany w EKG przy ekspozycji ponad 15-krotnie wyższej niż u ludzi, co sugeruje ograniczone znaczenie kliniczne. Fulwestrant nie wykazuje działania genotoksycznego, co potwierdza jego bezpieczeństwo genetyczne.
aktywność antyestrogenowa, badanie EKG, dystocja, działanie genotoksyczne, działanie rakotwórcze, gonadotropina, guz z komórek Leydiga, nowotwór sznura płciowego, obumieranie zarodka, pole pod krzywą stężenia, poronienie, rak piersi, ryzyko teratogenne, sprzężenie zwrotne, uniesienie odcinka ST, zahamowanie zatokowe, zapalenie mięśni, zapalenie tętnic, ziarniniak, ziarniszczak jajnika - Leksykon chorób i schorzeń
Przerzuty nowotworowe do kości – Etiologia i przyczyny
Przerzuty nowotworowe do kości (PNK) stanowią trzecie najczęstsze miejsce przerzutów, występując u 70-85% pacjentów z zaawansowanym rakiem prostaty, 65-80% z rakiem piersi oraz 30-40% z rakiem płuca. Proces przerzutowania obejmuje oderwanie komórek nowotworowych, ich transport układem krwionośnym lub limfatycznym, przyleganie do śródbłonka naczyń w tkance kostnej, ekstrawazację oraz proliferację w mikrośrodowisku kostnym. Kluczowe mechanizmy molekularne to interakcje receptorów CXCR4, RANKL oraz czynników wzrostu, które modulują aktywność osteoklastów i osteoblastów, prowadząc do przerzutów osteolitycznych (np. w raku piersi, płuca, nerki), osteoblastycznych (np. w raku prostaty) lub mieszanych. Anatomia układu żylnego Batsona oraz bogata waskularyzacja czerwonego szpiku kostnego sprzyjają lokalizacji przerzutów w kręgosłupie (>80%, głównie odcinek piersiowy 70%), miednicy, żebrach i proksymalnych częściach kończyn.
choroba Pageta kości, czynnik wzrostu, dysfagia, endotelina-1, guz pierwotny, hiperkalcemia, komórka nowotworowa, kompresja rdzenia kręgowego, macierz kostna, mikrośrodowisko kostne, osteoklast, peptyd podobny do parathormonu, podtyp luminalny, przebudowa kości, przerzut mieszany, przerzut nowotworowy do kości, przerzut osteoblastyczny, przerzut osteolityczny, rak nerki, rak piersi, rak płuca, rak prostaty, rak tarczycy, RANKL, splot żylny Batsona, status menopauzalny, szpiczak mnogi, szpik kostny, TGF-β, tkanka kostna, złamanie patologiczne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amisan 50 mg
Amisulpryd, substancja czynna preparatu Amisan dostępnego w dawkach 50 mg i 200 mg, posiada istotne przeciwwskazania, które należy uwzględnić w praktyce klinicznej. Bezwzględnie przeciwwskazane jest stosowanie u pacjentów z nadwrażliwością na amisulpryd lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (49,37 mg laktozy jednowodnej w tabletce 50 mg oraz 197,5 mg w tabletce 200 mg). Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nowotworami zależnymi od prolaktyny, takimi jak prolactinoma przysadki oraz niektóre typy raka piersi, ze względu na ryzyko progresji choroby nowotworowej wywołanej hiperprolaktynemią. Również obecność guza chromochłonnego nadnerczy (pheochromocytoma) stanowi przeciwwskazanie z uwagi na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Amisulpryd nie jest zalecany u dzieci przed okresem pokwitania z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności oraz ryzyka nasilonych działań niepożądanych.
amisulpryd, antagonista receptorów dopaminowych, antagonizm farmakodynamiczny, choroba Parkinsona, dopamina, działanie przeciwpsychotyczne, guz chromochłonny nadnerczy, hiperprolaktynemia, katecholaminy, laktoza jednowodna, lewodopa, nadwrażliwość, nietolerancja laktozy, nowotwory zależne od prolaktyny, okres przedpokwitaniowy, ośrodkowy układ nerwowy, pheochromocytoma, prolactinoma, prolaktyna, przełom nadciśnieniowy, rak piersi - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml
Epirubicin-EBEWE, dostępny jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji o stężeniu 2 mg/ml, jest szeroko stosowany w terapii różnych nowotworów litych i hematologicznych. W leczeniu nowotworów litych obejmuje m.in. raka piersi, jajnika, żołądka, płuca, głowy i szyi oraz okrężnicy i odbytnicy. W onkologii hematologicznej znajduje zastosowanie w leczeniu szpiczaka mnogiego, złośliwych chłoniaków nieziarniczych oraz ostrych białaczek. Szczególnym wskazaniem jest terapia dopęcherzowa w powierzchownych guzach pęcherza moczowego oraz leczenie uzupełniające po przezcewkowej resekcji guza pęcherza, co ma na celu zmniejszenie ryzyka nawrotu. Preparat jest dostępny w fiolkach o zawartości od 10 mg do 200 mg chlorowodorku epirubicyny, a każdy ml koncentratu zawiera 0,154 mmol (3,54 mg) sodu, co należy uwzględnić u pacjentów z ograniczeniem podaży sodu.
antracyklina, chemioterapia przeciwnowotworowa, chłoniak nieziarniczy, chlorowodorek epirubicyny, drobnokomórkowy rak płuca, indukcja remisji, infuzja dożylna, kardiotoksyczność, koncentrat do sporządzania roztworu, leczenie adjuwantowe, leczenie dopęcherzowe, nowotwór hematologiczny, nowotwór lity, nowotwór złośliwy, ostra białaczka, preparat cytotoksyczny, protokół chemioterapii, przezcewkowa resekcja guza, rak głowy i szyi, rak in situ pęcherza moczowego, rak jajnika, rak okrężnicy i odbytnicy, rak pęcherza moczowego, rak piersi, rak płuca, rak żołądka, schemat ECF, schemat FEC, szpiczak mnogi, terapia adjuwantowa, terapia dopęcherzowa, TURBT - Leksykon substancji czynnych
Letrozol – Wskazania do stosowania
Letrozol, inhibitor aromatazy, jest stosowany w leczeniu hormonozależnego raka piersi u kobiet po menopauzie na różnych etapach choroby. Wskazania obejmują leczenie uzupełniające we wczesnym stadium raka piersi z receptorami hormonalnymi, przedłużone leczenie po 5-letniej terapii tamoksyfenem, leczenie pierwszego rzutu w zaawansowanym stadium oraz terapię nawrotu lub progresji po wcześniejszej terapii antyestrogenowej. Ponadto, letrozol jest stosowany neoadjuwantowo w HER-2-ujemnym raku piersi z receptorami hormonalnymi, gdy chemioterapia i natychmiastowa operacja są niewskazane. Kluczowe jest potwierdzenie obecności receptorów hormonalnych w tkance nowotworowej, gdyż lek nie wykazuje skuteczności u pacjentek z rakiem piersi bez ekspresji tych receptorów.
ekspresja receptorów hormonalnych, HER-2-ujemny rak piersi, hormonoterapia, hormonozależny rak piersi, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, leczenie neoadjuwantowe, leczenie uzupełniające, lek antyestrogenowy, letrozol, menopauza, nawrót choroby, przedłużone leczenie uzupełniające, rak piersi, rak piersi bez receptorów hormonalnych, receptor estrogenowy, receptor hormonalny, tamoksyfen, terapia antyestrogenowa, terapia systemowa, tkanka nowotworowa, zaawansowany rak piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe – Epidemiologia
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe (PZN) to rzadkie, immunologicznie uwarunkowane zaburzenia neurologiczne, będące odległymi skutkami nowotworów, niezwiązane bezpośrednio z obecnością guza czy przerzutów. Epidemiologia PZN wskazuje na zapadalność około 0,89 przypadków na 100 000 osobolat, z tendencją wzrostową w ostatnich latach (wzrost z 0,62 do 1,22/100 000 osobolat w latach 2009-2017), oraz chorobowość na poziomie około 4,37 na 100 000 mieszkańców. PZN najczęściej współwystępują z drobnokomórkowym rakiem płuca (około 9% pacjentów z SCLC), rakiem piersi, jajnika, jądra oraz nowotworami układu limfatycznego. W około 80% przypadków objawy neurologiczne poprzedzają rozpoznanie nowotworu o kilka miesięcy do lat, co podkreśla znaczenie wczesnej diagnostyki i monitorowania onkologicznego. Mediana wieku wystąpienia PZN wynosi 68 lat, a rozkład płci jest zbliżony, choć niektóre zespoły, jak paraneoplastyczne zwyrodnienie móżdżku, częściej dotyczą kobiet.
chłoniak, drobnokomórkowy rak płuca, fluorodeoksyglukoza, grasiczak, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, mechanizm immunologiczny, nerwiak zarodkowy, neuroblastoma, nowotwór jądra, nowotwór jajnika, paraneoplastyczne zwyrodnienie móżdżku, paraneoplastyczny zespół nerwowy, pozytonowa tomografia emisyjna, przeciwciało onkoneuronalne, rak piersi, resekcja chirurgiczna, tomografia komputerowa, zespół miasteniczny Lamberta-Eatona - Leksykon substancji czynnych
Gemcytabina – Wskazania do stosowania
Gemcytabina jest cytostatykiem o szerokim spektrum zastosowań w onkologii, dostępnym w formie proszku, koncentratu lub roztworu do infuzji. Wskazania obejmują leczenie miejscowo zaawansowanych i przerzutowych nowotworów: raka pęcherza moczowego (w skojarzeniu z cisplatyną), gruczolakoraka trzustki (monoterapia), niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) – zarówno w terapii skojarzonej z cisplatyną, jak i monoterapii u pacjentów w podeszłym wieku lub ze stanem sprawności PS 2, nabłonkowego raka jajnika (w skojarzeniu z karboplatyną po niepowodzeniu chemioterapii I rzutu i co najmniej 6-miesięcznym okresie remisji) oraz raka piersi (w skojarzeniu z paklitakselem jako leczenie drugiej linii po niepowodzeniu terapii antracyklinami). Schematy terapeutyczne są dostosowane do typu nowotworu i linii leczenia, podkreślając rolę gemcytabiny zarówno w monoterapii, jak i terapii skojarzonej.
antracykliny, chemioterapia przedoperacyjna, chemioterapia uzupełniająca, cisplatyna, gemcytabina, gruczolakorak trzustki, karboplatyna, leczenie drugiego rzutu, leczenie neoadiuwantowe, leczenie operacyjne, leczenie pierwszego rzutu, leczenie skojarzone, leczenie systemowe, lek przeciwnowotworowy, monoterapia gemcytabiną, nabłonkowy rak jajnika, niedrobnokomórkowy rak płuca, paklitaksel, przeżycie całkowite, rak pęcherza moczowego, rak piersi, rozpoznanie histopatologiczne, skala sprawności, stadium miejscowo zaawansowane, stadium przerzutowe, stadium zaawansowania nowotworu, związki platyny - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadki podtyp raka piersi, którego rokowanie zależy od wielu czynników kliniczno-patologicznych, w tym stopnia złośliwości guza, typu histologicznego, stadium zaawansowania według klasyfikacji AJCC, obecności inwazyjnego raka piersi oraz zajęcia węzłów chłonnych. Wskaźniki przeżycia różnią się w zależności od podtypu choroby: 5-letni względny wskaźnik przeżycia wynosi 97,5-98,2% dla Pageta z DCIS, 72,9-92,4% dla Pageta bez towarzyszącego nowotworu oraz 71,4-84,1% dla Pageta z inwazyjnym rakiem przewodowym. Dla pacjentek z inwazyjnym rakiem piersi współistniejącym z chorobą Pageta, 5-letni wskaźnik przeżycia spada wraz ze wzrostem stadium: I – 95,8%, II – 77,7%, III – 46,3%, IV – 14,3%. Wczesne rozpoznanie i leczenie chirurgiczne, często wystarczające w przypadku choroby ograniczonej do brodawki lub DCIS, są kluczowe dla poprawy rokowania.
brodawka sutkowa, chemioterapia, choroba Pageta, choroba Pageta brodawki sutkowej, czynnik prognostyczny, inwazyjny rak piersi, klasyfikacja AJCC, Narodowy Instytut Raka, nawrót choroby, nomogram prognostyczny, przerzut nowotworowy, przewód mleczny, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla raka, rak piersi, rak przewodowy, rak przewodowy in situ, stadium zaawansowania nowotworu, stopień złośliwości guza, typ histologiczny, węzeł chłonny, wskaźnik przeżycia - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Fair-Med 140 mg
Przedkliniczne badania toksykologiczne temozolomidu na modelach zwierzęcych (szczury, psy) wykazały, że głównymi narządami docelowymi toksyczności są szpik kostny (supresja hematopoezy), układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra (zaburzenia funkcji reprodukcyjnych) oraz układ pokarmowy. Dawki wywołujące śmiertelność 60-100% wiązały się z wystąpieniem zwyrodnienia siatkówki, jednak efekt ten nie był obserwowany klinicznie i uznano go za mało istotny. Temozolomid wykazuje silny potencjał embriotoksyczny i teratogenny, co jest związane z jego działaniem alkilującym na szybko dzielące się komórki płodu. W badaniach toksyczność u zwierząt była wyższa niż u ludzi, a dawka kliniczna zbliżona jest do minimalnej dawki śmiertelnej u zwierząt, co wskazuje na wąski indeks terapeutyczny. Kluczowym wskaźnikiem toksyczności jest zależne od dawki zmniejszenie liczby leukocytów i płytek krwi, co ma znaczenie w monitorowaniu terapii.
aberracja chromosomowa, badanie toksykologiczne, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, indeks terapeutyczny, limfocyt krwi obwodowej, mielotoksyczność, potencjał karcinogenny, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, środek alkilujący, supresja szpiku kostnego, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test mutagenności, toksyczność reprodukcyjna, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zaburzenie funkcji reprodukcyjnej, zmiana przednowotworowa, zmniejszenie liczby leukocytów, zmniejszenie liczby płytek krwi, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Etiologia i przyczyny
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadki nowotwór piersi, stanowiący 1-4% wszystkich przypadków raka piersi, najczęściej diagnozowany u pacjentów powyżej 50. roku życia (średni wiek 57 lat). Etiologia pozostaje nie do końca poznana, z dwoma głównymi teoriami: epidermotropiczna, zakładająca migrację komórek z podstawowego raka przewodowego in situ (DCIS) do brodawki, oraz teoria transformacji wewnątrznaskórkowej, sugerująca niezależną złośliwą transformację komórek keratynocytów lub gruczołów apokrynowych. W 80-90% przypadków choroba Pageta współistnieje z DCIS lub inwazyjnym rakiem przewodowym, a u około połowy pacjentów obecny jest palpacyjny guz za brodawką. Czynniki ryzyka są zbieżne z innymi typami raka piersi i obejmują m.in. wiek >50 lat, mutacje BRCA1/BRCA2, ekspozycję na promieniowanie oraz historię rodzinną raka piersi lub jajnika.
atypowy rozrost, BRCA1, brodawka sutkowa, choroba Pageta brodawki sutkowej, DCIS, DNA mitochondrialne, ekspozycja na promieniowanie, inwazyjny rak przewodowy, karcynogen, komórka Pageta, mammografia, mutacja genu, nowotwór piersi, otoczka brodawki sutkowej, przerzut do węzłów chłonnych, rak jajnika, rak piersi, rak przewodowy, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy in situ, teoria epidermotropiczna, terapia hormonalna zastępcza, tkanka piersi, transformacja wewnątrznaskórkowa, utrata heterozygotyczności, węzeł chłonny, wyprysk, złośliwa transformacja - Leksykon substancji czynnych
Hormon folikulotropowy – Przeciwwskazania stosowania
Hormon folikulotropowy (FSH) jest kluczowym składnikiem preparatów gonadotropinowych, takich jak menotropina (hMG), stosowanych w medycynie rozrodu. Przeciwwskazania do terapii FSH obejmują zarówno bezwzględne zakazy, jak nadwrażliwość na substancję czynną, nowotwory przysadki mózgowej lub podwzgórza, jak i specyficzne stany u kobiet, takie jak ciąża, laktacja, powiększenie jajników niezwiązane z PCOS, krwawienia z dróg rodnych o nieznanej etiologii oraz nowotwory narządu rodnego i piersi (rak jajnika, macicy, piersi). U mężczyzn przeciwwskazaniem są nowotwory jąder i gruczołu krokowego. Dodatkowo, u pacjentek z pierwotną niewydolnością jajników, wadami rozwojowymi narządów płciowych czy rozległymi włókniakomięśniakami macicy stosowanie preparatów Menopur i Mensinorm Set jest niewskazane ze względu na niskie prawdopodobieństwo skuteczności terapii.
choroba zakrzepowo-zatorowa, hiperprolaktynemia, hormon antymüllerowski, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, krwawienie z dróg rodnych, ludzka gonadotropina menopauzalna, menotropina, nadczynność kory nadnerczy, nadczynność tarczycy, niedoczynność kory nadnerczy, niedoczynność tarczycy, niewydolność nerek, niewydolność szyjki macicy, niewydolność wątroby, nowotwór jąder, nowotwór narządu rodnego, nowotwór przysadki mózgowej, pierwotna niewydolność jajników, rak endometrium, rak gruczołu krokowego, rak jajnika, rak macicy, rak piersi, włókniakomięśniak macicy, zakrzepica, zespół Ashermana, zespół hiperstymulacji jajników, zespół policystycznych jajników, zrosty wewnątrzmaciczne - Leksykon chorób i schorzeń
Nadużywanie alkoholu – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Zaburzenie używania alkoholu (AUD) stanowi istotny problem zdrowotny, charakteryzujący się trudnością w kontrolowaniu spożycia alkoholu pomimo negatywnych konsekwencji. Wczesne rozpoznanie i leczenie są kluczowe, gdyż AUD może prowadzić do poważnych powikłań somatycznych, takich jak choroby serca, udar mózgu, marskość i nowotwory wątroby, a także zaburzeń neurologicznych i psychicznych. W praktyce klinicznej pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w identyfikacji pacjentów z ryzykiem AUD poprzez rutynowe badania przesiewowe z wykorzystaniem narzędzi takich jak CAGE, AUDIT, AUDIT-C, SASQ oraz CIWA-Ar, gdzie wynik powyżej 9 wskazuje na konieczność podania benzodiazepin w leczeniu zespołu odstawienia alkoholu (AWS). Kompleksowa opieka obejmuje krótkie interwencje, monitorowanie objawów odstawienia, edukację pacjentów i rodzin oraz współpracę interdyscyplinarną, co pozwala na skuteczne zarządzanie zarówno fizycznymi, jak i psychologicznymi aspektami uzależnienia.
akamprozat, aldehyd octowy, Anonimowi Alkoholicy, choroba serca, choroba wątroby, delirium tremens, detoksykacja, disulfiram, dystres oddechowy, gabapentyna, halucynacja, krótka interwencja, kwestionariusz CAGE, lek benzodiazepinowy, lek psychiatryczny, majaczenie alkoholowe, naltrekson, napad padaczkowy, rak jamy ustnej, rak piersi, rak wątroby, reakcja disulfiramowa, receptor opioidowy, samobójstwo, SBIRT, skala CIWA-Ar, stygmatyzacja, topiramat, udar mózgu, układ odpornościowy, uszkodzenie mózgu, uzależnienie od alkoholu, zaburzenie używania alkoholu, zapalenie trzustki, zdrowie psychiczne, zespół interdyscyplinarny, zespół odstawienia alkoholu - Leksykon substancji czynnych
Estriol – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Estriol stosowany w terapii objawów pomenopauzalnych powinien być podawany wyłącznie u pacjentek z istotnym pogorszeniem jakości życia, z coroczną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania estriolu dopochwowo z ogólnoustrojowymi estrogenami ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa takiego połączenia. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest zebranie szczegółowego wywiadu, w tym rodzinnego, oraz wykonanie badania przedmiotowego narządów miednicy i piersi. W trakcie leczenia wskazane są regularne badania kontrolne, w tym mammografia zgodnie z aktualnymi wytycznymi, a także monitorowanie ewentualnych zmian w obrębie piersi i krwawień z dróg rodnych, które mogą wymagać diagnostyki endometrium, w tym biopsji. Dawkowanie estriolu nie powinno przekraczać 0,5 mg/dobę i nie powinno być stosowane dłużej niż 4 tygodnie bez ponownej oceny.
aminotransferaza alaninowa, astma, atrofia pochwy, badanie narządów miednicy, ból głowy migrenowy, choroba niedokrwienna serca, cukrzyca, demencja, endometrioza, estriol, globulina wiążąca hormony płciowe, globulina wiążąca kortykosteroidy, globulina wiążąca tyroksynę, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hipertriglicerydemia, kamica żółciowa, mięśniaki macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek, nowotwór estrogenozależny, nowotwór jajnika, objawy pomenopauzalne, obrzęk naczynioruchowy, otoskleroza, padaczka, rak endometrium, rak piersi, retencja płynów, stan przednowotworowy, toczeń rumieniowaty układowy, trombofilia, udar niedokrwienny, wirusowe zapalenie wątroby typu C, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakażenie pochwy, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Hastina 21 0,02 mg + 3 mg
Hastina 21 to złożony doustny środek antykoncepcyjny zawierający 0,02 mg etynyloestradiolu i 3 mg drospirenonu w każdej tabletce. Stosowanie leku wiąże się z ryzykiem poważnych działań niepożądanych, w tym zaburzeń zakrzepowo-zatorowych (zarówno żylnych, jak i tętniczych), takich jak zawał serca, udar, przemijający napad niedokrwienny, zakrzepica żył głębokich oraz zatorowość płucna. Inne istotne powikłania obejmują nadciśnienie tętnicze wymagające monitorowania, rzadkie nowotwory wątroby, zaburzenia czynności wątroby oraz nieznacznie zwiększone ryzyko raka piersi, choć związek przyczynowy nie jest jednoznacznie potwierdzony. Ponadto, lek może nasilać przebieg chorób autoimmunologicznych i neurologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy, padaczka czy migrena, a także wywoływać lub nasilać objawy obrzęku naczynioruchowego u predysponowanych pacjentek.
astma, choroba Leśniowskiego-Crohna, chwiejność emocjonalna, depresja, drospirenon, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, egzema, etynyloestradiol, hormonalny środek antykoncepcyjny, incydent zakrzepowo-zatorowy, kandydoza, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, łysienie, mięśniak macicy, migrena, mlekotok, nadciśnienie tętnicze, niedosłuch, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, padaczka, parestezja, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, reakcja alergiczna, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, skurcz dodatkowy, tachykardia, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, trądzik, udar, wirus opryszczki, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie widzenia, zakrzepica żylna, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie pochwy, zatorowość płucna, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Livial
Livial (tibolon 2,5 mg) jest wskazany do leczenia objawów menopauzy jedynie w sytuacjach, gdy symptomy te znacząco obniżają jakość życia pacjentki. Terapia powinna być monitorowana regularnie, co najmniej raz w roku, z oceną stosunku korzyści do ryzyka. Kontynuacja leczenia jest uzasadniona wyłącznie wtedy, gdy korzyści przewyższają potencjalne zagrożenia. Przed i w trakcie terapii konieczna jest indywidualna ocena ryzyka poważnych zdarzeń, takich jak udar mózgu, rak piersi oraz rak błony śluzowej trzonu macicy, zwłaszcza u kobiet z zachowaną macicą.
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Atywia Daily 0,03 mg + 2 mg
Lek Atywia Daily, zawierający etynyloestradiol 0,03 mg oraz dienogest 2 mg, jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym, którego stosowanie wiąże się z ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych, w tym zakrzepicy żył i tętnic oraz incydentów mózgowo-naczyniowych. Inne potencjalne powikłania obejmują nadciśnienie tętnicze, hipertriglicerydemię, zaburzenia tolerancji glukozy, guzy wątroby, zaburzenia funkcji wątroby oraz ostudę. Występuje również nieznacznie zwiększone ryzyko raka piersi, choć związek przyczynowo-skutkowy nie jest jednoznaczny. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje lekowe, zwłaszcza z induktorami enzymatycznymi, które mogą obniżać skuteczność antykoncepcyjną lub powodować krwawienia śródcykliczne.
bolesne miesiączkowanie, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, guz wątroby, hipercholesterolemia, hipertriglicerydemia, hiperwentylacja, hormonalny środek antykoncepcyjny, incydent mózgowo-naczyniowy, induktor enzymatyczny, insulinooporność, kamica pęcherzyka żółciowego, kandydoza pochwy, krwawienie śródcykliczne, łysienie, mięśniak gładki macicy, nadciśnienie tętnicze, nadwrażliwość, niedokrwistość, obrzęk piersi, opryszczka ciężarnych, oscylopsja, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, rak piersi, rak szyjki macicy, szum uszny, tachykardia, tłuszczak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, torbiel jajnika, trądzik, upławy, wirylizacja, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe tętnic, zakrzepica żył i tętnic, zapalenie pochwy i sromu, zdarzenie zakrzepowo-zatorowe, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Cerazette 0,075 mg
Lek Cerazette zawiera 75 mikrogramów dezogestrelu i jest antykoncepcją zawierającą wyłącznie progestagen, charakteryzującą się niemal całkowitym zahamowaniem owulacji (prawie 100%). Najczęstszym działaniem niepożądanym są nieregularne krwawienia, występujące u około 50% pacjentek, z różnym profilem: u 20-30% zwiększona częstotliwość krwawień, u kolejnych 20% zmniejszenie lub brak krwawień, a także możliwość przedłużonych krwawień z pochwy. Po kilku miesiącach stosowania obserwuje się zwykle zmniejszenie częstotliwości krwawień. Inne często (>2,5%) zgłaszane działania niepożądane to trądzik, zmiany nastroju, ból piersi, nudności oraz zwiększenie masy ciała. Zaleca się prowadzenie kalendarzyka krwawień i szczegółowe poradnictwo, aby poprawić akceptację terapii przez pacjentki.
ból głowy, ból piersi, brak krwawienia miesiączkowego, ciąża pozamaciczna, dezogestrel, łysienie, melasma, nieregularne krwawienie, nietolerancja szkieł kontaktowych, nowotwór hormonozależny, nudności, obrzęk naczynioruchowy, przedłużone krwawienie, rak piersi, reakcja anafilaktyczna, reakcja nadwrażliwości, rumień guzowaty, tabletka antykoncepcyjna progestagenowa, torbiel jajnika, trądzik, uczucie zmęczenia, udar mózgu, wydzielina z piersi, wymioty, zahamowanie owulacji, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zmiana nastroju, zwiększenie masy ciała - Leksykon substancji czynnych
Winorelbina – Dawkowanie i sposób podawania
Winorelbina, dostępna w postaci winianu, występuje w formie dożylnej (koncentrat 10 mg/ml) oraz doustnej (kapsułki 20 mg, 30 mg, 80 mg). Dożylna winorelbina podawana jest po rozcieńczeniu w 0,9% NaCl lub 5% glukozie, jako powolny bolus (6-10 minut) lub krótka infuzja (20-30 minut), z obowiązkowym przepłukaniem żyły 250 ml 0,9% NaCl po podaniu. Standardowe dawkowanie w monoterapii lub terapii wielolekowej wynosi 25-30 mg/m² powierzchni ciała (pc.) raz w tygodniu lub w schematach co 3 tygodnie (dni 1 i 5 lub 1 i 8). Maksymalna tolerowana dawka jednorazowa to 35,4 mg/m² pc., a maksymalna dawka całkowita 60 mg. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby zaleca się redukcję dawki do 20 mg/m² pc. Nie ma konieczności modyfikacji dawki u pacjentów z niewydolnością nerek ani u osób w podeszłym wieku, choć możliwa jest zwiększona wrażliwość u niektórych seniorów.
bolus, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, działanie cytostatyczne, farmakokinetyka winorelbiny, kapsułka miękka, koncentrat do infuzji, krótka infuzja, lek cytotoksyczny, liczba neutrofilów, maksymalna tolerowana dawka, monoterapia, neutropenia, niedrobnokomórkowy rak płuc, niewydolność nerek, parametr hematologiczny, podanie dordzeniowe, powierzchnia ciała, rak piersi, rak piersi z przerzutami, schemat wielolekowy, substancja czynna, terapia wielolekowa, winian winorelbiny, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Kliogest
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) powinna być stosowana wyłącznie u pacjentek z objawami menopauzalnymi obniżającymi jakość życia, z coroczną oceną bilansu korzyści i ryzyka. W przypadku przedwczesnej menopauzy, ze względu na niższe bezwzględne ryzyko, bilans ten może być korzystniejszy. Przed rozpoczęciem lub zmianą terapii produktem Kliogest, zawierającym 2 mg estradiolu (estradiol półwodny) i 1 mg noretysteronu octanu, konieczne jest zebranie pełnego wywiadu medycznego, w tym rodzinnego, wykonanie badania przedmiotowego (w tym ginekologicznego i piersi) oraz wykluczenie przeciwwskazań. W trakcie leczenia zaleca się indywidualnie dostosowane badania kontrolne, w tym regularną mammografię i monitorowanie wszelkich zmian w obrębie piersi.
astma oskrzelowa, badanie ginekologiczne, choroba wątroby, cukrzyca, endometrioza, estradiol, estradiol półwodny, galaktozemia, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kamień żółciowy, laktoza jednowodna, leczenie przeciwpadaczkowe, mammografia, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nietolerancja laktozy, noretysteronu octan, nowotwór estrogenozależny, objawy menopauzalne, otoskleroza, padaczka, powikłanie naczyniowe, przedwczesna menopauza, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, włókniak, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Temozolomide Glenmark 5 mg
Temozolomid, substancja czynna leku Temozolomide Glenmark, wykazuje istotną toksyczność w badaniach przedklinicznych na szczurach i psach, obejmującą głównie mielosupresję z zależnym od dawki zmniejszeniem liczby leukocytów i płytek krwi, co stanowi czuły wskaźnik toksyczności. Inne narządy i układy narażone na toksyczne działanie to układ siateczkowo-śródbłonkowy, jądra (męski układ rozrodczy), układ pokarmowy oraz siatkówka, przy czym zwyrodnienie siatkówki obserwowano jedynie przy dawkach śmiertelnych dla 60-100% zwierząt. Dawka kliniczna u ludzi jest zbliżona do minimalnej dawki śmiertelnej u zwierząt, co wskazuje na węższe okno terapeutyczne w modelach zwierzęcych. Większość działań toksycznych miała charakter przemijający, z wyjątkiem trwałych uszkodzeń układu rozrodczego samców oraz siatkówki, które jednak nie zostały potwierdzone klinicznie.
aberracja chromosomowa, dawka kliniczna, działanie mielotoksyczne, działanie niepożądane, embriotoksyczność, genotoksyczność, gruczolak podstawnokomórkowy, guz nowotworowy, leukocyty, limfocyty krwi obwodowej, minimalna dawka śmiertelna, okno terapeutyczne, okres utajenia, parametry hematologiczne, płytki krwi, potencjał genotoksyczny, potencjał karcinogenny, rak piersi, rogowiak kolczystokomórkowy skóry, szpik kostny, temozolomid, teratogenność, test Amesa, toksyczność ostra i przewlekła, układ siateczkowo-śródbłonkowy, zmiana przednowotworowa, związek alkilujący, zwyrodnienie siatkówki - Leksykon substancji czynnych
Progesteron – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Progesteron, jako hormon steroidowy dostępny w różnych formach farmaceutycznych (tabletki dopochwowe, kapsułki miękkie, globulki, żel dopochwowy, roztwór do wstrzykiwań), wymaga szczegółowej oceny klinicznej przed rozpoczęciem terapii, obejmującej wywiad, badanie ginekologiczne i piersi oraz odpowiednie badania dodatkowe. Monitorowanie pacjentek podczas leczenia powinno uwzględniać regularne badania kontrolne, w tym mammografię, zwłaszcza u kobiet z czynnikami ryzyka nowotworów estrogenozależnych i zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Leczenie należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia poważnych powikłań, takich jak zawał mięśnia sercowego, incydenty zakrzepowo-zatorowe, znaczny wzrost ciśnienia tętniczego, zaburzenia widzenia, ciężkie bóle głowy, żółtaczka, pogorszenie czynności wątroby czy ciąża (poza wskazaniami do wspierania ciąży).
astma oskrzelowa, atrofia endometrium, biopsja endometrium, ból głowy migrenowy, ciśnienie tętnicze krwi, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, depresja, endometrioza, gruczolak wątrobowokomórkowy, hiperplazja endometrium, hormon steroidowy, hormonalna terapia zastępcza, incydent zakrzepowo-zatorowy, insulinooporność, kamica żółciowa, kontaktowe zapalenie skóry, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z odstawienia, mięśniak gładki, nadciśnienie tętnicze, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór estrogenozależny, otoskleroza, padaczka, pokrzywka, poronienie zagrażające, poronienie zatrzymane, rak endometrium, rak piersi, retencja płynów, rozrost endometrium, toczeń rumieniowaty układowy, tolerancja glukozy, włókniakomięśniak macicy, wstrząs anafilaktyczny, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie naczyniowo-mózgowe, zaburzenie widzenia, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, zmiana naczyniowa siatkówki, żółtaczka - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – 5-Fluorouracil-Ebewe 50 mg/ml
5-Fluorouracil-Ebewe jest lekiem przeciwnowotworowym stosowanym wyłącznie do podawania dożylnego lub dotętniczego, z dawkowaniem dostosowanym do masy ciała pacjenta (15 mg/kg mc. lub 600 mg/m² pc. na dobę, maksymalnie 1 g na infuzję). Leczenie rozpoczyna się w warunkach szpitalnych, z codziennym monitorowaniem morfologii krwi; terapię należy przerwać, gdy liczba płytek spadnie poniżej 100 000/mm³ lub liczba leukocytów poniżej 3000/mm³. Infuzja dożylna trwa zwykle 4 godziny, z rozcieńczeniem w 300-500 ml 5% glukozy lub 0,9% NaCl, a całkowita dawka może wynosić od 12 do 15 g, z możliwością zwiększenia do 30 g u wybranych pacjentów. Alternatywnie stosuje się ciągłą 24-godzinną infuzję dożylną lub dotętniczą (5-7,5 mg/kg mc., 200-300 mg/m² pc.), szczególnie w leczeniu nowotworów pierwotnych i przerzutów.
białe krwinki, ciągła infuzja dożylna, cyklofosfamid, doksorubicyna, fluorouracyl, infuzja dotętnicza, infuzja dożylna, leczenie podtrzymujące, metotreksat, płytki krwi, podanie dożylne i dotętnicze, rak okrężnicy i odbytnicy, rak piersi, redukcja dawki, rzeczywista masa ciała, układ krwiotwórczy, warunki szpitalne, wstrzyknięcie dożylne, zaburzenia czynności wątroby, zahamowanie czynności szpiku kostnego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Limetic 75 mcg
Limetic, zawierający 75 µg dezogestrelu w postaci tabletek powlekanych, jest przeciwwskazany u pacjentek z czynną chorobą zakrzepowo-zatorową żył, ciężką chorobą wątroby (obecną lub w wywiadzie), nowotworami zależnymi od hormonów płciowych oraz krwawieniami z pochwy o nieznanej etiologii. Dezogestrel metabolizowany jest w wątrobie, dlatego dysfunkcja tego narządu może prowadzić do kumulacji leku i zwiększenia ryzyka działań niepożądanych. Ponadto, obecność nadwrażliwości na substancję czynną, olej sojowy (maks. 0,026 mg/tabletkę), orzeszki ziemne lub inne składniki pomocnicze stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku. Warto również uwzględnić obecność laktozy jednowodnej (~55 mg/tabletkę), co jest istotne u pacjentek z nietolerancją galaktozy lub niedoborem laktazy.
badanie fizykalne, choroba wątroby, choroba zakrzepowo-zatorowa żył, dezogestrel, hormon steroidowy, krwawienie z pochwy, laktoza jednowodna, leczenie przeciwzakrzepowe, nadwrażliwość, narządy rodne, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór estrogenozależny, nowotwór hormonozależny, olej sojowy, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, próby czynnościowe wątroby, rak piersi, reakcja alergiczna, reakcja krzyżowa, trombofilia, wywiad medyczny, zakrzepica żylna, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Epirubicin-EBEWE 2 mg/ml
Chlorowodorek epirubicyny jest lekiem stosowanym wyłącznie do podawania dożylnego lub dopęcherzowego, bez danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci. Preparat należy rozcieńczać w 0,9% roztworze chlorku sodu lub 5% roztworze glukozy, a podawanie wymaga ostrożności, aby uniknąć wynaczynienia – w przypadku jego wystąpienia podanie należy natychmiast przerwać. W monoterapii u dorosłych zalecana dawka wynosi 60-90 mg/m² powierzchni ciała, podawana dożylnie przez 3-5 minut co 21 dni, z monitorowaniem parametrów hematologicznych i czynności szpiku. Wysokodawkowa terapia raka drobnokomórkowego płuca przewiduje dawkę 120 mg/m² co 3 tygodnie, podawaną dożylnie jako powolne wstrzyknięcie lub infuzję do 30 minut. W leczeniu adjuwantowym raka piersi z zajęciem węzłów chłonnych stosuje się dawki 100-120 mg/m² co 3-4 tygodnie, w skojarzeniu z cyklofosfamidem, 5-fluorouracylem i tamoksyfenem.
chemioterapia, chlorowodorek epirubicyny, cyklofosfamid, fluorouracyl, gorączka neutropeniczna, koncentrat do sporządzania roztworu, leczenie adjuwantowe, małopłytkowość, naciek nowotworowy szpiku, neutropenia, podawanie dożylne, produkt cytotoksyczny, radioterapia, rak drobnokomórkowy płuca, rak piersi, roztwór chlorku sodu, roztwór glukozy, tamoksyfen, wstrzyknięcie dożylne, wynaczynienie, zaburzenie czynności szpiku kostnego, zajęcie węzłów chłonnych - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Arimidex
Arimidex (anastrozol 1 mg) jest wskazany wyłącznie dla kobiet po menopauzie, co wymaga potwierdzenia statusu hormonalnego poprzez oznaczenie LH, FSH i/lub estradiolu. Lek nie powinien być stosowany jednocześnie z tamoksyfenem lub estrogenami, gdyż obniża to jego skuteczność. U pacjentek leczonych Arimidexem obserwuje się istotne obniżenie stężenia estrogenów, co może prowadzić do zmniejszenia gęstości mineralnej kości i zwiększonego ryzyka złamań. Przed terapią oraz w jej trakcie zaleca się wykonywanie badań densytometrycznych, a w przypadku osteoporozy lub wysokiego ryzyka jej wystąpienia – wdrożenie leczenia, np. bisfosfonianami. U pacjentek z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby oraz nerek (GFR <30 ml/min) należy zachować szczególną ostrożność i monitorować odpowiednie parametry, gdyż brak jest danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tych grupach.
analogi LHRH, anastrozol, bisfosfoniany, densytometria, densytometria kości, estradiol, estrogen, gęstość mineralna kości, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, laktoza jednowodna, menopauza, niedobór hormonu wzrostu, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, osteoporoza, rak piersi, tamoksyfen, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złamanie kości - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Estrofem
Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) z użyciem Estrofem 2 mg powinna być inicjowana wyłącznie u pacjentek z objawami menopauzy znacząco obniżającymi jakość życia, z coroczną oceną stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentki z przedwczesną menopauzą, u których stosunek korzyści do ryzyka może być korzystniejszy. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu, badania ginekologicznego i piersi, aby wykluczyć przeciwwskazania. Monitorowanie podczas leczenia powinno obejmować regularne kontrole lekarskie oraz badania obrazowe, takie jak mammografia, zgodnie z wytycznymi. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentek z mięśniakami macicy, endometriozą, czynnikami ryzyka zakrzepowo-zatorowymi, nadciśnieniem tętniczym, chorobami wątroby, cukrzycą, kamicą żółciową, migreną, SLE, hiperplazją endometrium, padaczką, astmą oskrzelową oraz otosklerozą.
astma oskrzelowa, badanie ginekologiczne, badanie piersi, ból migrenowy, chirurgiczne usunięcie jajników, choroba wątroby, ciśnienie tętnicze krwi, cukrzyca, endometrioza, gruczolak wątroby, hiperplazja endometrium, hormonalna terapia zastępcza, incydent naczyniowo-mózgowy, kamica żółciowa, kamień żółciowy, mammografia, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niewydolność jajników, nowotwór estrogenozależny, otoskleroza, padaczka, próg drgawkowy, przedwczesna menopauza, rak piersi, toczeń rumieniowaty układowy, włókniak, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Estreva
Żel Estreva zawiera estradiol w stężeniu 0,1% (1 mg/g), co odpowiada 0,5 mg estradiolu w pojedynczej dawce 0,5 g żelu. Terapia hormonalna zastępcza (HTZ) z użyciem tego preparatu powinna być stosowana wyłącznie u pacjentek z objawami pomenopauzalnymi wpływającymi negatywnie na jakość życia, przy jednoczesnym corocznym monitorowaniu stosunku korzyści do ryzyka. Szczególną uwagę należy zwrócić na wywiad rodzinny i indywidualne czynniki ryzyka, takie jak choroby zakrzepowo-zatorowe, nowotwory estrogenozależne, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia czynności wątroby, cukrzyca, migrena, toczeń rumieniowaty układowy czy rozrost endometrium. W trakcie terapii konieczne jest regularne badanie piersi i miednicy mniejszej oraz diagnostyka obrazowa zgodna z obowiązującymi standardami, a pacjentki powinny być poinformowane o konieczności zgłaszania wszelkich niepokojących zmian.
astma, choroba zakrzepowo-zatorowa, cukrzyca, endometrioza, estradiol, estradiol półwodny, glikol propylenowy, gruczolak wątroby, hormonalna terapia zastępcza, kamica pęcherzyka żółciowego, kamień żółciowy, miednica mniejsza, mięśniak gładkokomórkowy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nowotwór estrogenozależny, objawy pomenopauzalne, otoskleroza, padaczka, podrażnienie skóry, powikłanie naczyniowe, próg drgawkowy, przedwczesna menopauza, rak piersi, rozrost endometrium, toczeń rumieniowaty układowy, transformacja nowotworowa, włókniak macicy, zaburzenie czynności wątroby - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Regulon
Produkt leczniczy Regulon, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu i 0,15 mg dezogestrelu, wiąże się z podwyższonym ryzykiem zakrzepowo-zatorowym, szczególnie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (VTE). Ryzyko VTE wynosi 9-12 przypadków na 10 000 kobiet rocznie, co jest około dwukrotnie wyższe niż w przypadku preparatów zawierających lewonorgestrel (5-7/10 000) i znacząco wyższe niż u kobiet niestosujących hormonalnej antykoncepcji (2/10 000). Ryzyko to jest największe w pierwszym roku stosowania lub po przerwie ≥4 tygodni. Produkt jest przeciwwskazany u kobiet z wieloma czynnikami ryzyka, takimi jak otyłość (BMI >30 kg/m²), długotrwałe unieruchomienie, dodatni wywiad rodzinny VTE, choroby współistniejące (np. toczeń rumieniowaty, nowotwory) oraz wiek >35 lat. Należy monitorować objawy zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej oraz natychmiast reagować na ich wystąpienie.
ataksja, cholestaza, choroba Leśniowskiego-Crohna, dyslipoproteinemia, etynyloestradiol i dezogestrel, hiperhomocysteinemia, hipertrójglicerydemia, insulinooporność, kamica żółciowa, krwioplucie, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze, napad naczyniowo-mózgowy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, otoskleroza, pląsawica Sydenhama, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rak szyjki macicy, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie depresyjne, zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, zakrzepica żył głębokich, zakrzepica żylna, zapalenie trzustki, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony hormonalny środek antykoncepcyjny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon chorób i schorzeń
Ginekomastia – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ginekomastia, definiowana jako łagodny rozrost tkanki gruczołowej piersi u mężczyzn, zwykle ma korzystne rokowanie i często ustępuje samoistnie, zwłaszcza w przypadku ginekomastii fizjologicznej związanej z okresem dojrzewania, gdzie około 90% przypadków ustępuje w ciągu roku lub kilku lat. W przypadkach makromastii całkowite ustąpienie objawów jest rzadkie i często wymaga interwencji chirurgicznej. Ginekomastia wtórna, szczególnie polekowa, ma lepsze rokowanie po eliminacji czynnika wywołującego. Profil hormonalny pacjentów z ginekomastią jest zwykle zbliżony do normy, z wyjątkiem obniżonych wartości FSH i wolnej trójjodotyroniny (T3). Wysokie ryzyko rozwoju raka piersi obserwuje się u pacjentów z zespołem Klinefeltera oraz u nosicieli patogennych wariantów genów wysokiego ryzyka, gdzie iloraz szans (OR) na raka piersi wynosi 5,8 przy obecności ginekomastii.
depresja, dysfagia, estradiol, funkcja erekcyjna, funkcja orgazmiczna, funkcja seksualna, ginekomastia, ginekomastia fizjologiczna, ginekomastia polekowa, ginekomastia wtórna, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon tyreotropowy, izolacja społeczna, makromastia, Międzynarodowy Indeks Funkcji Erektylnej, pożądanie seksualne, profil hormonalny, prolaktyna, rak piersi, rozrost tkanki gruczołowej, siarczan dehydroepiandrosteronu, testosteron całkowity, trójjodotyronina, tyroksyna, wolny testosteron, zaburzenie odżywiania, zespół Klinefeltera, zwłóknienie tkanki - Leksykon chorób i schorzeń
Naczyniakomłoniak – Objawy
Naczyniakomłoniak (angiosarcoma) to rzadki, wysoce złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek śródbłonka naczyń krwionośnych lub limfatycznych, charakteryzujący się szybkim wzrostem, agresywnym przebiegiem oraz wysokim ryzykiem przerzutów, najczęściej do płuc, węzłów chłonnych, kości, wątroby i mózgu. Objawy kliniczne są zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza – od zmian skórnych przypominających siniaki, przez guzy piersi (pierwotne u młodszych kobiet i wtórne po radioterapii u starszych), po objawy narządowe, takie jak ból brzucha i żółtaczka w przypadku zajęcia wątroby czy duszność i ból w klatce piersiowej przy lokalizacji sercowej. Mediana przeżycia waha się od 6 do 16 miesięcy, z 5-letnim wskaźnikiem przeżycia na poziomie 30-38%, przy czym rokowanie jest gorsze w przypadku choroby z przerzutami (mediana przeżycia 3-12 miesięcy, 5-letnie przeżycie około 15%). Lokalizacja narządowa, wielkość guza powyżej 5 cm, starszy wiek pacjenta, wysoki stopień złośliwości oraz obecność przerzutów to czynniki niekorzystne prognostycznie. Naczyniakomłoniak wątroby cechuje się szczególnie złym rokowaniem (mediana przeżycia poniżej 6 miesięcy, 2-letnie przeżycie 3%), a naczyniakomłoniak serca – mediana przeżycia 10-16 miesięcy i 5-letnie przeżycie 14%.
biopsja, ból w klatce piersiowej, brodawka sutkowa, czerniak anaplastyczny, duszność, echokardiogram, hepatomegalia, immunoterapia, jama otrzewnowa, krwioplucie, lokalizacja guza, margines chirurgiczny, mózg, naczyniakomłoniak, nawrót choroby, niedokrwistość, nowotwór wtórny, objawy neurologiczne, omdlenie, owrzodzenie, płuco, popromienne zapalenie skóry, poty nocne, pozytonowa tomografia emisyjna, przerzut nowotworowy, radiodermatitis, radioterapia, rak nabłonkowy, rak piersi, rezonans magnetyczny, śródbłonek naczyń, stadium zaawansowania choroby, stopień zróżnicowania, tomografia komputerowa, ucisk na rdzeń kręgowy, ultrasonografia, utrata masy ciała, węzeł chłonny, wyciek z brodawki, wysięk opłucnowy, złamanie patologiczne, zmiana skórna, zmiany satelitarne, żółtaczka - Leksykon substancji czynnych
Noretysteron – Działania niepożądane
Noretysteronu octan, syntetyczny progestagen stosowany w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) oraz samodzielnie, wiąże się z szeregiem działań niepożądanych o różnej częstości występowania. Najczęstsze objawy dotyczą układu rozrodczego i piersi, gdzie krwawienia z dróg rodnych oraz ból lub tkliwość piersi występują u ≥10% pacjentek. Często obserwuje się również obrzęk piersi, powiększenie mięśniaków macicy, kandydozę narządów rodnych oraz bóle głowy i migreny (≥1/100 do <1/10). W zakresie układu naczyniowego noretysteron zwiększa ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej (ŻChZZ) 1,3- do 3-krotnie, z częstością zdarzeń zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej ocenianą jako niezbyt częstą (≥1/1000 do <1/100). Dodatkowo, stosowanie HTZ zawierającej noretysteron wiąże się z podwyższonym ryzykiem raka piersi (wzrost ryzyka 1,6-1,8-krotny przy stosowaniu powyżej 5 lat) oraz nieznacznie zwiększonym ryzykiem nowotworu jajnika (RR 1,43, 1 dodatkowy przypadek na 2000 kobiet przy 5-letnim stosowaniu). Wpływ na układ nerwowy i psychiczny obejmuje bóle głowy, migreny, depresję i nerwowość, które mogą wymagać modyfikacji terapii.
bezsenność, bolesne miesiączkowanie, choroba pęcherzyka żółciowego, choroba wieńcowa, depresja, dysfagia, dyspepsja, hiperplazja endometrium, hirsutyzm, hormonalna terapia zastępcza, kamica żółciowa, kandydoza narządów rodnych, krwawienie z dróg rodnych, łojotok, migrena, noretysteronu octan, nowotwór jajnika, obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, progestagen syntetyczny, rak endometrium, rak piersi, trądzik, udar niedokrwienny, włókniak macicy, wstrząs anafilaktyczny, zakrzepowe zapalenie żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Symamis 400 mg
Amisulpryd (Symamis) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę (zawartość laktozy jednowodnej wynosi 25 mg w tabletce 50 mg, 50 mg w 100 mg, 100 mg w 200 mg oraz 200 mg w 400 mg). Nie należy stosować leku u chorych z guzem chromochłonnym nadnerczy, nowotworami zależnymi od prolaktyny (np. prolactinoma, rak piersi), wrodzonym wydłużeniem odstępu QT oraz u dzieci przed okresem dojrzewania płciowego. Amisulpryd jest także przeciwwskazany w okresie karmienia piersią ze względu na przenikanie do mleka matki. Ponadto, lek nie powinien być łączony z lewodopą (antagonizm receptorów dopaminowych) oraz z lekami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak chinidyna, dyzopiramid, amiodaron, sotalol, bepridyl, cyzapryd, sultopryd, tiorydazyna, metadon, dożylna erytromycyna, winkamina, halofantryna, pentamidyna i sparfloksacyna, ze względu na ryzyko torsade de pointes i innych groźnych arytmii.
amiodaron, amisulpryd, chinidyna, choroba Parkinsona, cukrzyca, dojrzewanie płciowe, dyzopiramid, guz chromochłonny nadnerczy, hipokaliemia, hipomagnezemia, karmienie piersią, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość na lek, niewydolność nerek, nowotwór prolaktynozależny, objawy psychotyczne, otępienie, padaczka, prolactinoma, prolaktyna, rak piersi, sotalol, torsade de pointes, udar mózgu, zespół wydłużonego QT - Leksykon leków
Działania niepożądane – Vixpo 3 mg + 0,02 mg
Produkt leczniczy Vixpo, zawierający 3 mg drospirenonu i 0,02 mg etynyloestradiolu, jest złożonym doustnym środkiem antykoncepcyjnym, który może wywoływać liczne działania niepożądane o różnym nasileniu i częstości. Szczególną uwagę należy zwrócić na ciężkie powikłania, takie jak żylne i tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe (w tym zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, udar mózgu), nadciśnienie tętnicze oraz nowotwory wątroby. Ponadto, stosowanie Vixpo może wiązać się z ryzykiem zaostrzenia chorób takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, toczeń rumieniowaty układowy czy padaczka. Wśród działań niepożądanych często obserwuje się nieregularności w krwawieniu miesiączkowym, które zwykle ustępują przy dłuższym stosowaniu preparatu. Warto również podkreślić, że rak piersi jest diagnozowany nieznacznie częściej u kobiet stosujących COC, jednak związek przyczynowy nie został jednoznacznie potwierdzony.
atrofia endometrium, bolesne miesiączkowanie, choroba Leśniowskiego-Crohna, doustny środek antykoncepcyjny, drospirenon z etynyloestradiolem, dysplazja włóknisto-torbielowata piersi, hiperkaliemia, hiponatremia, induktor enzymatyczny, kandydoza, krwawienie śródcykliczne, krwawienie z nosa, krwotok miesiączkowy, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, niedokrwistość, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, ostuda, padaczka, parestezja, pląsawica Sydenhama, polip szyjki macicy, porfiria, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, skąpe miesiączki, tachykardia, tętnicza choroba zakrzepowo-zatorowa, toczeń rumieniowaty układowy, torbiel jajnika, trombocytemia, udar mózgu, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żył głębokich, zapalenie spojówek, zapalenie żyły, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego, zawroty głowy pochodzenia błędnikowego, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, zespół hemolityczno-mocznicowy, żółtaczka cholestatyczna, żylaki, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Drosfemine forte 0,03 mg + 3 mg
Produkt Drosfemine forte, zawierający 0,03 mg etynyloestradiolu oraz 3 mg drospirenonu, jest przeciwwskazany w ciąży i powinien być natychmiast odstawiony w przypadku jej wystąpienia. Dotychczasowe badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększonego ryzyka wad wrodzonych ani działania teratogennego przy nieumyślnym stosowaniu we wczesnej ciąży, jednak dane są ograniczone, a badania na zwierzętach wskazują na potencjalne działania niepożądane. Stosowanie w okresie laktacji nie jest zalecane ze względu na możliwość zmniejszenia ilości i zmiany składu mleka oraz przenikanie steroidów do mleka, co może wpływać na dziecko. Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, zwłaszcza w okresie poporodowym, oraz potencjalne interakcje z lekami indukującymi enzymy wątrobowe, które mogą obniżać skuteczność antykoncepcyjną i powodować krwawienia międzymiesiączkowe.
ból głowy, choroba Crohna, drospirenon, działanie teratogenne, etynyloestradiol, induktor enzymów wątrobowych, kandydoza sromu i pochwy, krwawienie międzymiesiączkowe, krwawienie z odstawienia, mięśniak macicy, migrena, nadciśnienie tętnicze, nastrój depresyjny, nowotwór wątroby, obrzęk naczynioruchowy, opryszczka ciężarnych, padaczka, pląsawica Sydenhama, porfiria, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, przemijający napad niedokrwienny, rak piersi, rumień guzowaty, rumień wielopostaciowy, steroidowa substancja antykoncepcyjna, tętnicze zaburzenie zakrzepowo-zatorowe, toczeń rumieniowaty układowy, trądzik, udar, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, zawał serca, zespół hemolityczno-mocznicowy, złożony doustny środek antykoncepcyjny, żółtaczka cholestatyczna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa, żylne zaburzenie zakrzepowo-zatorowe - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Letrozole Accord 2,5 mg
Letrozole Accord jest podawany w dawce 2,5 mg doustnie raz na dobę, co stanowi uniwersalną dawkę dla wszystkich wskazań klinicznych, w tym zaawansowanego raka piersi, terapii uzupełniającej, terapii sekwencyjnej oraz neoadjuwantowej. Czas trwania terapii jest zróżnicowany: w przypadku raka zaawansowanego leczenie trwa do progresji choroby, terapia uzupełniająca powinna trwać 5 lat lub do nawrotu, a terapia neoadjuwantowa od 4 do 8 miesięcy w celu optymalnej redukcji guza. U pacjentek w podeszłym wieku nie jest wymagana modyfikacja dawki. W przypadku pominięcia dawki zaleca się przyjęcie leku niezwłocznie, jeśli pacjentka przypomni sobie o tym wkrótce po planowanym czasie, natomiast nie należy stosować dawki podwójnej, aby uniknąć nadmiernej ekspozycji na lek.
ciężkie zaburzenie czynności wątroby, ekspozycja ogólnoustrojowa, klirens kreatyniny, letrozol, nawrót choroby nowotworowej, niewydolność nerek, pacjent w podeszłym wieku, progresja nowotworu, rak piersi, rak z przerzutami, schemat sekwencyjny, skala Child-Pugha, tabletka powlekana, tamoksyfen, terapia neoadjuwantowa, terapia sekwencyjna, terapia uzupełniająca, zaawansowany rak piersi, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby